Dyt. Hatice Nur Ege

Diyet sistemlerinin çeşitlenmesi ile beraber birçok farklı teknik gün yüzüne çıkıyor. Çiğ beslenmek, her geçen gün pek çok insan tarafından tercih edilmeye başlanan yeni bir beslenme tarzıdır. Çiğ beslenme besin öğelerini koruduğu, daha doğal olduğu için tercih ediliyor. Peki gerçekten çiğ beslenmek sanıldığı kadar faydalı mı? Çiğ beslenme bazı besinler için gayet güzel bir tüketim biçimi iken bazı besinler için zarar oluşturabilecek bir tüketim tarzı. Bu nedenle besinleri tanımalı ve çiğ tüketilmesinin yararlı olduğu bilinen besinlerin yalnızca çiğ tüketilmesine özen gösterilmelidir.

VİTAMİN KAYBI VE ÇİĞ BESLENME

Yemekleri pişirdiğinizde, besinlerin makro değerlerinde (rotein, Karbonhidrat, Yağ) herhangi bir etkide bulunmaz. Değişmeyen makro değerlerin yanında, "çok pişirilmeden" kaynaklı olumsuz bir etkiye sahip olan ise mikro gıdalardır. Besinlerinizi çok pişirdiğiniz takdirde, besinlerin vitamin-mineralleri belirli oranda kaybolacaktır. Vitaminler farklı yapılara sahiplerdir. Bu farklılık onların ısıya dayanıklı olma özelliklerini de değiştirir. Daha dayanıksız olanlar ve ısıyla beraber zarar görenler ise suda çözünen vitaminler.

Pişirme sürecinde zarar gördüğü düşünülen vitaminlerden en önemlileri B ve C vitaminleridir. Kısa bir kaynatma yapsanız bile besinlerin içerisinde bulunan B ve C vitaminlerinin büyük çoğunluğunu kaybederiz. Bu sebeple antioksidan özellikte olan ve bedeniniz için oldukça önemli B ve C vitamini içeren besinlerin içeriğini korumanız için çiğ tüketmeniz daha mantıklı olacaktır.

ENZİM KAYBI VE ÇİĞ BESLENME

Enzimler birçok kimyasal reaksiyonu hızlandıran elemanlardır fakat ısıya dayanıksızdırlar. Bunun sebebi enzimlerin protein yapıda olmasıdır. Yüksek ısı, protein yapının bozulmasına neden olur. Ayrıca pişirilsin ya da pişirilmesin mide asidinden geçerken besinlerin içinde bulunan birçok enzim bozulur ve özelliklerini kaybeder. Bu sebeple besinlerin enzim yapılarını korumak için çiğ beslenmeye çalışmak anlamsız bir aktivite olacaktır.

KOLAY SİNDİRİM VE ÇİĞ BESLENME

Pişirme sırasında uygulanan ısı ise besinlerin yapısında bulunan bağların bazılarının kırılmasına neden olur. Bu durum besinlerin daha kolay sindirilmesine neden olur. Ayrıca daha fazla çiğnenen besinler daha çok parçaya bölünür ve sindirim enzimlerinin temas edeceği daha fazla dış alana sahip olur. Bu durumlar toplamda besinlerin daha iyi sindirilmesine yardım eder.

ANTİOKSİDAN KAPASİTESİ VE ÇİĞ BESLENME

Antioksidan birçok sağlıklı yaşam elemanını doğrudan etkiler. Bu sebeple antioksidan içeriği yüksek olan besinleri tüketmek oldukça önemli. Diyette yoğun antioksidan içeren besinlerin seçimi ile beraber oldukça önemli bir diğer husus antioksidan içeriğini arttırmaktır. Çünkü bazı antioksidan içerikleri ısı ile beraber artar. Özellikle beta karoten, lutein ve likopen pişirme ile potansiyeli artan antioksidanlar.

Sebze-meyve gibi gıdalar olabildiğince çiğ-az pişmiş tüketilmeye çalışılmalıdır. Ancak zayıflama ve çiğ beslenme hususunda gösterilmiş ciddi etkiler yoktur. Çiğ tüketilen besinler daha zor sindirilir ve daha fazla doygunluk hissi verir. Aynı zamanda çiğ tüketilen besinlerden alınan lif miktarı daha fazladır. Ama bu iki önemli özellik sadece çiğ besin tüketerek kilo verebileceğiniz anlamına gelmez. Ayrıca çiğ beslenmek birçok zararlı mikro organizma ile karşılaşmanıza ve hasta olmanıza neden olabilir. Daha dengeli ve doğru bir beslenme tarzı kilo verme hususunda size daha fazla yardımcı olabilir.

ÇİĞ TÜKETİLECEK BESİNLER

Turp: Pişirme sırasında ısı etkisiyle folat kaybı gözlemlenir. Bu nedenle çiğ tüketimi önerilir.

Brokoli: Ciddi miktarda C vitamini ve sülforaphan içerir. Bu iki besin öğesi de pişirme esnasında ciddi şekilde kaybedilir.

Kırmızı biber: C vitamini içeriği oldukça yüksektir. Isıya maruziyeti ile kaybı gözlemlenir. Çiğ tüketimi önerilir.

Sarımsak: İçeriğindeki anti kanser bileşikler ile ciddi bir koruyucudur. Bu bileşikler ise ne yazık ki ısıya dayanıklı değildir.

Soğan: Kalp sağlığını koruyan ciddi elemanlar içerir. Ama diğer önemli ajanlar gibi bu besin öğeleri de ısıya dayanıksızdır.

PİŞMİŞ OLARAK TÜKETİLECEK BESİNLER

Domates ve havuç: Ciddi düzeyde beta karoten ve likopen içerir. Bu besinleri pişirmek ise antioksidan kapasitelerini ve emilimi arttırır.

Mantar: Birkaç farklı kanserojen madde içerebilir. Bu kanserojen madde içeriği ise pişirilme sırasında ciddi şekilde azalır.

Fasülye: Çiğ tüketildiğinde lektin adı verilen bir toksin ile vücuda zarar verebilir. Pişirme lektin yapısını parçalayacaktır. Bu nedenle pişmiş tüketimi önerilir.

Ispanak: Birçok farklı mikro besin içerir. Bu mikro besinlerin daha iyi emilebilmesi için ise mutlaka pişirilmesi gerekmektedir.