Hürmüz kördüğümü
İran savaşında 100. gün geride kaldı. Fakat çatışmalar sürüyor, müzakereler çıkmazda. 8 Nisan’daki ateşkese rağmen Hürmüz hâlâ kapalı. Küresel ekonomik kaybın maliyeti 700 milyar doları aştı. Savaş uzarsa maliyet katlanarak artacak
ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a saldırısıyla başlayan savaşta 100 gün geride kaldı. Şimdiye kadar Hürmüz Boğazı'ndaki petrol, doğal gaz ve gübre tedarikinde yaşanan aksaklıklar nedeniyle küresel ekonomi ve ticaretin bu yıl büyük ölçüde yavaşlaması bekleniyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın 'üç haftada bitecek' dediği savaşın uzaması nedeniyle şu ana kadarki küresel kayıpların maliyetinin 700 milyar doları aştığı kaydediliyor. Özellikle 1 milyar nüfusun yaşadığı fakir 75 ülkenin ekonomi ve ticareti ağır darbe aldı.
ARZ AZALIYOR FİYATLAR ARTIYOR
Hürmüz Boğazı'nın fiili olarak kapanmasının ardından yaşanan petrol şokları, sıvılaştırılmış doğal gaz ve gübre arzındaki kısıtlamalar, küresel ekonomik büyümeyi 2026'da yüzde 2,8'e kadar düşürebilir. Uluslararası Enerji Ajansı'na göre Hürmüz Boğazı'ndan petrol akışının durmasıyla birlikte Körfez petrol üreticilerinin savaş öncesi seviyelere kıyasla günlük kaybı 14,4 milyon varile ulaştı.
Küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık %20'si, gübre ticaretinin %30'u, üre arzının yaklaşık %40'ı, kükürt arzının %50'si ve fosfat arzının %30'u bu aksamadan etkilendi. Brent petrol fiyatları şu anda savaş öncesi seviyelerinin %30 üzerinde işlem görürken, Avrupa doğalgaz fiyatları arz kısıtlamaları nedeniyle %50 daha yüksek. Dünya Denizcilik Konseyi'ne göre, bu dönemde gemilerin yakıt maliyetleri %59 oranında arttı.
İRAN'DAN İSRAİL'E FÜZE SALDIRISI
İran dün akşam İsrail'e yeni füze saldırısı düzenledi. İsrail basını, 10 balistik füzenin çoğunluğunun imha edildiğini kaydetti. İran ordusu, İsrail Lübnan'a saldırılarını genişletir ya da Tahran yönetimine karşılık verirse daha yıkıcı saldırılarla karşılacağını bildirdi. Netahyahu'ya "Misilleme yapma" diyen Trump, İran'ı barış masasına davet etti. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan da İranlı mevkidaşı Abbas Erakçi ile görüştü.
7 BİNİ AŞKIN KİŞİ ÖLDÜ
ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı savaşın insani boyutu da her geçen gün ağırlaşıyor. Resmi verilere göre savaşta 7 bini aşkın kişi hayatını kaybetti. Ölümlerin en büyük kısmı Lübnan ve İran'da yaşandı. İran'da 3 bin 468, Lübnan ise 3 bin 593 kişi hayatını kaybetti. Savaşın bölgeye yayılmasıyla Körfez ülkelerinde 29 kişi yaşamını yitirdi. İran'ın misilleme saldırılarında 26 İsrailli ve 13 ABD askeri de öldü. Savaş nedeniyle milyonlarca insan yerinden olurken bölgede büyük tahribat oluştu. Ateşkese rağmen karşılıklı saldırılar sürüyor. Özellikle İsrail, Lübnan'ın güneyine yönelik yoğun saldırılar düzenliyor.
KÜRESEL EKONOMİ KÜÇÜLÜYOR
Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD), Çarşamba günü yayınladığı son Ekonomik Görünüm raporuna göre savaşın kısa sürmesi durumunda küresel büyüme 2025'te %3,4'ten 2026'da %2,8'e düşebilir ve 2027'de %3,1'e yükselebilir. Bu arada, büyümede yüzde 0,6 puanlık bir yavaşlama, şu anda yaklaşık 118 trilyon dolar değerinde olan küresel ekonomi için en az 700 milyar dolarlık potansiyel bir kayıp anlamına geliyor. OECD'ye göre, savaş ve ticaret akışlarındaki aksamalar daha uzun süre devam ederse, küresel ekonomik büyüme bu yıl %2,1'e ve 2027'de %1,8'e kadar gerileyebilir. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansı (UNCTAD), küresel ekonomik büyümenin 2026'da %2,6'ya düşeceğini tahmin ederek, dünya ekonomisinin daha kırılgan bir döneme doğru ilerlediği konusunda uyarıda bulundu.
