Kadınların yönettiği ülke: Litvanya

Dünyayı yöneten tüm kadınlar 30 Haziran günü Baltık ülkesi Litvanya'nın başkenti Vilnius'ta toplandı. Demokrasinin geliştirilmesi için kadınların neler yapması gerektiği üzerine kafa yordular. Toplantının Litvanya'da düzenlenmesinin bir nedeni vardı. Bu küçük Avrupa Birliği ülkesi, sadece Eurovision Şarkı Yarışması'nda komşularına dağıttığı puanlar veya güzellik yarışmalarındaki performansından ibaret değil, sanılanın aksine. Günümüz dünyasında teknoloji ve eğitimde çok yol katetmişler. Öyle ki nüfusun yüzde 66.1'i en az iki dil, en az yüzde 50'siyse en az üç dil konuşuyor. İkinci sonuç ise Litvanya kadınların en eğitimli olduğu ülke. Kadınların yüzde 91.7'si en az lise ve üstü mezunu.

KARATECİ DEMİR LEYDİ

2007'de AB'ye kabul edilen ülkenin nüfusu 3.5 milyon kadar. Ancak diğer AB ülkeleriyle karşılaştırıldığında, sosyal demografinin başlıca kriterlerinden "kadınların sosyal ve siyasi hayata katılımı" ve "eğitim" konularında hem eski, hem yeni AB üyelerine, hem de AB üyesi adaylarına fark atıyor. Görüştüğüm Litvanya Başbakanı Andrius Kubilius'un danışmanı Liutauras Kazlavickas, ülkenin önümüzdeki 20 yıllık hedefinin tüm vatandaşların en azından İngilizce bilmesi olduğunu söylüyor. Kazlavickas, öğrencilerin devlet okulunda 7-8 yaşlarından itibaren İngiliz eğitimi aldığını en popüler dillerin İngilizce, Rusça, Fransızca ve Almanca olduğunu belirtiyor. Ülkenin ilk kadın cumhurbaşkanı olarak iki yıl önce seçilen Demir Lady lakaplı Dalia Grybauskaite tüm bu yukarıda anlattıklarımıza iyi bir örnek. Oyların yüzde 68.18'ini alarak cumhurbaşkanı seçilen ve dört yabancı dil konuşan 55 yaşındaki Grybauskaite daha önce dışişleri bakan yardımcılığı, maliye bakanlığı ve AB Komisyonu'nda finansal programlama ve bütçe komiseri görevlerinde bulunmuş. Seçildiği ilk gün maaşının (128 bin 400 dolar) yarısını alacağına dair söz veren siyah kuşak karateci cumhurbaşkanı, kariyeri uğruna evlenmemiş. Şimdi Litvanya'nın AB'de nasıl fark yarattığına ilişkin formulü dinlemek için Demir Leydi'ye kulak verelim.

EN YÜKSEK OYU ALDI

Bir ülkenin, özellikle de Litvanya gibi bir ülkenin cumhurbaşkanı olmak nasıl bir duygu? Ülkede şimdiye kadar en yüksek oy oranını alarak seçildim. Bu büyük bir güven anlamına geliyor. Bu büyük bir sorumluluk da getiriyor. Ülkeme en iyi, verimli ve dürüst bir şekilde hizmet etmekle yükümlüyüm. Bu ülkede herkesin mutlu ve güvenli bir şekilde onurlu bir yaşam sürmesini istiyorum.

Pozitif ayrımcılık yapıyor musunuz? Aslında Litvanya anayasası kadın ve erkeklere eşit davranıyor. Ama bizim toplumumuzda kadınlar çok aktif. AB'nin en yüksek kadın eğitim oranı Litvanya'da. Çok sayıda kadın sanatçı, bilim insanıve siyasetçi var. Ben de ilk kadın devlet başkanıyım. Ayrıca parlamento sözcümüz ve iki bakanımız da kadın. Bu katılımın en büyük nedeni eğitim. Kız çocuklarının çoğu üniversiteye devam ediyor ve buradan onlara farklı kapılar açılıyor. Yetenekli ve iyi eğitimli kadınlar iş dünyasında rekabete katılıyor. Litvanya 2009'un ilk yarısında küresel krizden çok etkilendi. İnsanlar kendilerini güvensiz hissetti. Kadınlar bu süreçte risk ve sorumluluk almaktan kaçmadı. Kadınlar, sanıyorum daha sabırlı. Toplumun her kesimini dinleyip en iyi sonucu almak için uğraşıyorlar. Görevimiz eşitliği sağlamak ve bunun için gerekli yasal düzenlemeleri getirmek.

4 DİL BİLİYOR

Siz hangi dilleri konuşuyorsunuz? Avantajlarını yaşıyor musunuz? İngilizce, Rusça, Lehçe ve Fransızca konuşuyorum. Rus ve Polonyalı etnik azınlıkla iletişime geçebiliyorum. İyi dil bilgisi temaslarımı doğrudan kurmamı sağlıyor. Dünya giderek daha da küresel bir hal alıyor. Farklı milletlerden ve kültürel altyapılardan gelen insanlarla iletişime geçmek daha geniş ve yeni olanakların ortaya çıkmasına neden oluyor. Bu nedenle kadınların yabancı dil öğrenmesini ve bunu profesyonel gelişimleri için kullanmaları konusunda cesaretlendiriyorum.

Zirvedeki kadın liderler

Litvanya'daki toplantıyı nüfusunun çoğunluğunu "kadınların" oluşturduğu Litvanya ve Finlandiya ortaklaşa düzenledi. Bir kabul günü havasında geçen toplantıya, dünyayı yöneten "en üst seviyede" kadınlar katıldı. İşte o kadınlar: Finlandiya'nın ilk kadın cumhurbaşkanı Tarja Halonen, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Roza Otunbayeva, Kosova Cumhurbaşkanı Atifete Jahjaga, Moğolistan Devlet Başkanı Elbegdorj Tsakhia, Arnavutluk Parlamentosu Sözcüsü Jozefina Çoba Topalli, Letonya Parlamento Sözcüsü Solvita Alboltina, Slovakya Başbakanı Iveta Radicova, ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton.

Kadın nüfus 540 bin fazla

Litvanya'da 2011 nüfus sayımına göre, yaklaşık 1 milyon 946 kadın, 1 milyon 408 bin erkek yaşıyor. Buna rağmen, siyaset, kadınların kendisini göstermekten çok hoşlandıkları bir arena gibi görünmüyor. Litvanya'nın 141 sandalyeli parlamentosunda kadın parlamenter sayısı sadece 26. Ancak Litvanya Başbakanlığı'ndaki kaynaklar, siyasete katılan kadınların kesinlikle desteklendiğini söylüyor. Dünyanın en popüler kadın lideri, ABD Dışişleri Bakanı Hillary Clinton da bu Baltık ülkesinin, kadınların siyasi ve sosyal hayata katılımı konusunda örnek bir ülke olduğunu düşünüyor. Clinton, Litvanya'nın bu kadar çok kadının siyasi ve üst düzey yönetim pozisyonda olmasını mümkün kıldığını söylüyor. Litvanya'da Cumhurbaşkanlığının yanı sıra, devletin üç önemli koltuğunu deneyimli siyasetçi kadınlar dolduruyor. Bunlar: Parlamento Sözcüsü Irina Degutiene, Savunma Bakanı Rasa Jukneviciene ve Maliye Bakanı Ingrida Simonyte.

ŞULE GÜNER