SON DAKİKA| Cenevre’de kritik ABD-İran görüşmesi: Nükleer masada ikinci perde

Son Dakika: İran ve ABD arasındaki, dolaylı nükleer görüşmelerin ikinci turu sona erdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, görüşme sonrası yaptığı açıklamada, ”ABD ile temel ilkeler konusunda anlaşmaya vardık.” ifadelerini kullandı. ABD'li yetkili ise, "İran ile ilerleme sağlandı ancak tartışılacak çok fazla ayrıntı var" dedi.

SABAH.COM.TR DIŞ HABERLER AJANSLAR

İran ve ABD arasındaki, dolaylı nükleer müzakerelerin ikinci turu sona erdi.

ABD heyetinde, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff ve damadı Jared Kushner yer aldı.

İran heyetine ise Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi başkanlık etti.

Görüşmeler, Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi'nin koordinasyonunda yürütüldü.

"TEMEL PRENSİPLER ÜZERİNDE ANLAŞTIK"

İran resmi haber ajansı IRNA'nın haberine göre, Umman'ın aracılığında Cenevre'de yapılan ve yaklaşık üç buçuk saat süren İran-ABD arasındaki dolaylı nükleer görüşmelerde bazı konularda anlaşmaya varıldı.

Tarafların anlaşmaya varılan konuların detaylarını görüşmek üzere ülkelerine dönmesi ve ilerleyen günlerde yeniden bir araya gelmesinin kararlaştırıldığı aktarıldı.

İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise, görüşme sonrası yaptığı açıklamada, "ABD ile temel ilkeler konusunda anlaşmaya vardık." ifadelerini kullandı.

Arakçi, "Anlaşmaya giden yol başladı ancak buna hızlı bir şekilde ulaşamayacağız. Her iki tarafın da bazı tutumları var ve bunların birbirine yakınlaşması biraz zaman alacak" dedi.

Arakçi ek olarak şunları söyledi: "Bu turda, önceki tura kıyasla daha ciddi konular gündeme geldi ve daha yapıcı bir atmosfer vardı. Farklı fikirler ortaya kondu ve bu fikirler ciddi şekilde ele alındı. Sonuç olarak, bundan sonra bu ilkeler doğrultusunda ilerleyeceğimiz ve muhtemel bir anlaşmanın metin aşamasına geçeceğimiz bazı yol gösterici ilkeler üzerinde genel bir mutabakata varabildik"

ABD'DEN İLK AÇIKLAMA

ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, Cenevre'de gerçekleştirilen ABD-İran görüşmelerinin "bazı açılardan iyi gittiğini" ancak askeri seçenekler de dahil, İran'ın ABD'nin belirlediği kırmızı çizgileri kabul etmesi için çalışmaya devam edeceklerini söyledi.

Vance, ABD kanalı Fox News'e Cenevre'de yapılan İran müzakereleri konusunda değerlendirmelerde bulundu.

Başkan Donald Trump'ın İran ile görüşmeler konusunda "birçok seçeneği" olduğunu belirten Vance, "Çok güçlü bir ordumuz var. Başkan bunu kullanmaya istekli olduğunu gösterdi. Ayrıca olağanüstü bir diplomatik ekibi de var. Bunu da kullanmaya istekli olduğunu gösterdi." dedi.

Vance, ABD'nin belli kırmızı çizgileri olduğunu, öncelikli olarak İran'ın nükleer silah edinmesini istemediklerini belirterek, "Eğer İran nükleer silah edinirse, onlardan sonra nükleer silah edinmeyi isteyecek birçok rejim daha var, bunlardan bazıları dostane, bazıları o kadar dostane değil." dedi.

Böyle bir durumun ABD halkı için felaket olacağını kaydeden Vance, Başkan Trump'ın bunu önlemeye çalıştığını savundu.

Vance, "Şimdi, Başkan'ın da söylediği gibi, bunu diplomatik bir müzakere yoluyla çözmeyi çok isteriz, ancak Başkan'ın masada tüm seçenekleri duruyor." diye konuştu.

Gerçekleştirilen görüşmelerin "bazı açılardan iyi gittiğini" belirten Vance, "Ancak İranlıların Trump'ın belirlediği bazı kırmızı çizgileri henüz kabul etmeye hazır olmadığı açık. Bu yüzden çalışmaya devam edeceğiz. Ancak elbette, Başkan diplomasinin sonuna gelindiğini söyleme yetkisini saklı tutuyor. Umuyoruz ki o noktaya ulaşmayız, ama bunu yapıp yapmayacağı Başkan'ın kararı olacak." değerlendirmesinde bulundu.

"ABD GERÇEKÇİ OLMAYAN TALEPLERDEN KAÇINMALI"

İranlı üst düzey bir yetkili görüşme öncesi Reuters'a yaptığı açıklamada, "ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları kaldırma konusundaki ciddiyeti ve gerçekçi olmayan taleplerden kaçınması, Cenevre'de yürütülecek nükleer görüşmelerin etkili olmasını sağlamanın anahtarıdır." ifadelerini kullanmıştı.

İsmini açıklamak istemeyen yetkili, Tahran'ın müzakere masasına "samimi ve yapıcı önerilerle" geldiğini bildirmişti.

TARAFLAR ARASINDAKİ TEMEL ANLAŞMAZLIKLAR

İran Dışişleri Bakanlığı, müzakerelerin bu aşamasında İran müzakere heyetinde teknik, hukuki ve ekonomik uzmanların da yer aldığı ve İran'ın ekonomik yaptırımların kaldırılmasına odaklandığını bildirdi.

Uranyum zenginleştirme ve İran'daki yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyumun ülke dışına çıkarılması gibi konular taraflar arasındaki temel anlaşmazlık başlığı olmayı sürdürüyor.

İran, nükleer programını atom bombası üretimini engelleyecek sınırlamalar çerçevesinde sürdürme karşılığında yaptırımların kaldırılmasını talep ediyor. ABD ise İran'ın uranyum zenginleştirme faaliyetlerini tamamen durdurmasını ve yüksek düzeyli zenginleştirilmiş uranyum stokunun İran dışına çıkarılmasını istiyor.

ABD yönetimi ayrıca İran'ın füze programı ve bölgedeki silahlı gruplara verdiği desteği de müzakere gündemine taşımak isterken, Tahran yönetimi nükleer program dışındaki konuları görüşmeyeceğini yineliyor.

ABD yönetimi de şu ana kadar görüşmelerin nükleer program üzerinden ilerlediği sinyalini verdi. Diğer yandan İsrail de ABD yönetiminden, nükleer programın sonlandırılması, füze kapasitesinin sınırlanması ve silahlı gruplara desteğin kesilmesi şartlarını gündeme almasını istiyor.

Öte yandan müzakere sürecine rağmen ABD'nin bölgeye askeri yığınağı sürerken İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun dün Hürmüz Boğazındaki "güvenlik tehditlerine" karşı başlattığı tatbikat da devam ediyor.

Tarafların, Cenevre'deki ikinci tur görüşmelerde somut ilerleme sağlayıp sağlayamayacağı, hem bölgesel güvenlik dengeleri hem küresel enerji piyasaları açısından kritik önem taşıyor.

İRAN İLE ABD ARASINDAKİ MÜZAKERE SÜRECİ

İsrail ve ABD'nin Haziran 2025'te İran'a yönelik saldırılarıyla kesintiye uğrayan İran-ABD arasındaki nükleer müzakereler, başta Türkiye olmak üzere bölge ülkelerinin girişimleri ve Umman'ın arabuluculuğunda yeniden canlandırılmıştı.

Taraflar, 6 Şubat'ta Umman'da dolaylı müzakereler için bir araya gelmiş ve temasların sürdürülmesi konusunda mutabakata varmıştı.

Umman'ın başkenti Maskat'ta gerçekleştirilen görüşmelerde heyetler aynı mekanda ancak ayrı salonlarda bulunmuş, mesajlar Ummanlı yetkililer aracılığıyla iletilmişti.

Maskat'taki ilk turda taraflar, bir anlaşmaya varamasalar da müzakere kanallarının açık tutulması ve teknik düzeyde çalışmaların başlatılması konusunda uzlaşmıştı. Görüşmelerde özellikle İran'ın uranyum zenginleştirme oranı ve yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunun durumu başlıkları öne çıkmıştı.