Srebrenitsa soykırımı unutulmayacak
Avrupa’nın kalbinde 31 yıl önce yaşanan Srebrenitsa soykırımı, Boşnak halkının hafızasında ilk günkü acısıyla hâlâ yaşamaya devam ediyor. Batı’nın alnında utanç lekesi olan Sırpların yaptığı bu barbarlık hiçbir zaman unutulmayacak
HARUN SEKMEN
Bosna Hersek'in doğusundaki Srebrenitsa'da 11 Temmuz 1995'te başlayan katliam, Avrupa'nın İkinci Dünya Savaşı sonrası gördüğü en büyük insanlık suçu olarak tarihe geçti. Ratko Mladiç komutasındaki Sırp birliklerinin en az 8 bin 372 Boşnak sivili katlettiği soykırımın üzerinden 31 yıl geçmesine rağmen binlerce kurbana hâlâ ulaşılamadı. Toplu mezar arayışları sürerken, adalet mücadelesi de devam ediyor.
VAHŞİCE SALDIRDILAR
Lahey'deki uluslararası mahkeme tarafından, aralarında Srebrenitsa soykırımının da bulunduğu birçok savaş suçundan müebbet hapse mahkum edilen Ratko Mladic, 11 Temmuz 1995'te emrindeki Sırp askerlerle Srebrenitsa'yı ele geçirdi. Sırp bayramı arifesinde Srebrenitsa'yı Sırp milletine armağan ettiklerini söyleyen Mladic, "Nihayet bu topraklarda Türklerden intikam alma zamanı gelmiştir." ifadelerini kullandı. Şehirde yaşayan siviller, Birleşmiş Milletler (BM) bünyesinde bölgede görev yapan Hollandalı askerlere sığınarak hayatta kalmayı umsa da Hollandalılar istisnasız herkesi Sırp birliklerine teslim etti. Nihayetinde yalnızca birkaç gün içinde Srebrenitsa ve civarındaki yerleşimlerden en az 8 bin 372 kişi acımasızca katledildi, çok sayıda aile evlerinden sürgün edildi.
ÖLÜM YOLU
Srebrenitsa'nın Sırp askerlerin eline geçmesinin ardından Hollandalılara sığınmak istemeyen Boşnakların bir bölümü orman yolundan Bosna Hersek ordusunun kontrolündeki bölgeye ulaşmak istedi. Orman yolunu seçenlerin büyük çoğunluğunun kaderi de BM üssüne sığınanların kaderiyle aynı oldu. Halk arasında "ölüm yolu" olarak da anılan orman yolundan giden binlerce Boşnak sivil, Sırpların kurduğu tuzaklarda hayatını kaybetti. Hollandalı askerlere sığınan siviller ise ilk gecenin ardından başlarına gelecekleri anlarken, üs olarak kullanılan akümülatör fabrikasında tutulan sivillerin yanına giren Sırplar, kimlik kontrolü yapıp keyfi bir seçimle bazı erkekleri götürdü. Ertesi gün, Hollandalı askerlerin yalnızca birkaç metre ilerisinde, üssün hemen dışında bekleyen Sırp askerleri, kadın ve çocukları otobüslere bindirdi, erkekleri ise hemen orada ailelerinden ayırdı. Ailelerinden ayrılan binlerce erkek katledilip farklı toplu mezarlara gömülürken, kadın ve çocuklar yıllardır yaşadıkları memleketlerinden sürgün edildi. Sırplar, erkekleri öldürerek Boşnak nüfusu yok etmeyi amaçlarken, bunun adına etnik temizlik dediler.
SOYKIRIM TESCİLLENDİ
Katliamın mimarları ise uluslararası mahkemelerde ağır cezalara çarptırıldı. Lahey'deki mahkemeler Srebrenitsa'da yaşananları resmen "soykırım" olarak tanımlarken, Ratko Mladiç ile Bosnalı Sırpların siyasi lideri Radovan Karadziç müebbet hapis cezasına mahkûm edildi. Farklı davalarda yargılanan çok sayıda Sırp komutan da onlarca yıl hapis cezası aldı. Bugüne kadar görülen davalarda 45 sanığa toplam 699 yıl hapis cezası verilirken, eski Sırbistan Cumhurbaşkanı Slobodan Miloşeviç ise yargılama sürerken cezaevinde hayatını kaybetti.
