Yeni kalkınma yolculuğunda yeşil dönüşüme birlikte ivme kazandıralım
Çin Halk Cumhuriyeti Ankara Büyükelçisi Jiang Xuebin
Birkaç gün önce 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü'nün 4. yılı kutlanmıştır. Saygıdeğer Emine Erdoğan Hanımefendi öncülüğünde 8 yılı aşkın süredir sürdürülen Sıfır Atık Hareketi sayesinde, "Dünya ortak evimizdir" anlayışı toplumda giderek daha fazla kabul görmektedir. Yalnızca Türkiye'de, bu proje kapsamında 613 milyon ağacın kesilmesi önlenmiş, 90 milyon ton atık geri dönüştürülmüş ve Türkiye ekonomisine 365 milyar lira katkı sağlanmıştır. Geri kazanım oranı 2017 yılında %13 iken 2025'te %37 üzerine çıkmıştır. Sıfır Atık Projesi'nin elde ettiği başarıları içtenlikle takdir ediyor ve tebrik ediyorum.
Kısa bir süre önce Çin, Ekoloji ve Çevre Kanunu'nu onaylayarak dünyada bir ilke imza atmıştır. "Yeşil ve düşük karbonlu kalkınma"yı ayrı bir bölümde ele alan yasal düzenleme, yeni dönemde ekolojik uygarlık inşasının hukuk çerçevesinde ilerletilmesine yol gösterdiği gibi, küresel çevre ve ekoloji yönetişimi için de örnek teşkil etmiştir. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping'in Ekolojik Uygarlık Düşüncesi'nin rehberliğinde ve "Berrak sular ve yeşil dağlar, altın ve gümüş kadar değerlidir" anlayışının yönlendirmesiyle, Çin genelinde gökyüzü daha mavi, dağlar daha yeşil, sular daha berrak ve çevre daha yaşanabilir hale gelmiştir. Sade ve ölçülü, yeşil ve düşük karbonlu, medeni ve sağlıklı yaşam anlayışı ile tüketim alışkanlıkları giderek yaygınlaşmaktadır.
Yeşillendirme, karbon azaltımı ve kirlilikle mücadelede yeni düzen
Çin, karbon zirvesi ve karbon nötrlüğü hedefleri doğrultusunda, çevre koruma çabalarını güçlendirerek kapsamlı bir yeşil dönüşümü ilerletmektedir. Son beş yılda Çin'de PM2.5 yoğunluğu toplam %20 azalmış, ağır kirlilik günlerinin sayısı %25 düşmüş ve suyun %90'ından fazlasının kalitesinde istikrarlı iyileşme sağlanmıştır. 2012'den bu yana toplam 1.1 milyar mu'dan (73,33 milyon hektar) fazla alanda ağaçlandırma çalışmaları gerçekleştirmiş olan Çin, yapay orman alanı bakımından dünyada ilk sırada yer almaktadır. Ülke genelinde orman örtüsünü %25'e çıkaran Çin, dünyadaki yeni yeşil alan artışının yaklaşık dörtte birini sağlayarak en hızlı ve en fazla ağaçlandırma yapan ülke konumundadır. Çin'de dünyanın en büyük karbon emisyon ticaret piyasası kurulmuş ve ülkenin toplam karbon emisyonlarının %60'ından fazlasını kapsamıştır. 2013–2023 döneminde Çin'in karbon emisyon yoğunluğu %34'ün üzerinde bir düşüş kaydetmiştir. 2025 yılında GSYİH'sının her 10 bin yuanı başına düşen karbondioksit emisyonu bir önceki yıla göre %5 azalmış olan Çin, bu alanda dünyada en hızlı ilerleme kaydeden ülkelerden biri olmuştur. Aynı yıl, yıllık 1,5 milyon ton karbon yakalama kapasitesiyle dünyanın en büyük kömür yakıtlı termik santral karbon yakalama ve depolama pilot tesisi Çin'in Gansu eyaletinde resmen faaliyete geçmiştir.
Yeşil dönüşüm ve kalkınmaya yeni ivmeler
Çin, yeni nesil enerji sistemi inşasını hızlandırmakta, kilit sektörlerde dönüşüm ve modernizasyonu derinleştirmekte ve yeşil ile düşük karbonlu sektörlerin gelişimini teşvik etmektedir. Çin, dünyanın en büyük ve en kapsamlı temiz elektrik tedarik sistemine ve yenilenebilir enerji sanayi zincirine sahiptir. 2025 yılı itibarıyla 2,34 milyar kilovata ulaşan yenilenebilir enerji kurulu gücüyle Çin, art arda birkaç senedir dünya birinciliğini korumaktadır. Ülkede tüketilen her 10 kilovat saatin yaklaşık 4'ü yeşil enerjiden karşılanmaktadır. Yeni nesil enerji depolama kapasitesi 130 milyon kilovatı aşarak dünyada birinci sıraya yükselmiştir. Yeni enerji araçları (NEV) üretim ve satışlarında Çin üst üste 11 yıldır dünya liderliğini sürdürmektedir. Rüzgâr ve güneş enerjisi teknolojilerindeki gelişmeleriyle Çin, küresel elektrik üretim maliyetlerinin %50'den fazla düşmesini sağlayarak dünyanın yeşil ve düşük karbonlu dönüşümüne katkı yapmaktadır.
Küresel yeşil iş birliğinde yeni model
Çin, küresel ekoloji ve çevre yönetişimine aktif şekilde katılmakta olup iklim değişikliğiyle mücadele ve biyoçeşitliliğin korunması gibi küresel zorluklar karşısında yapıcı bir rol üstlenmektedir. Paris Anlaşması'nın kabul edilmesi ve uygulanmasına önemli katkı sağlayan Çin, Biyoçeşitlilik Sözleşmesi ve Ramsar Sözleşmesi'nin taraflar konferanslarına başarıyla ev sahipliği yapmış ve Kunming Biyoçeşitlilik Fonu'nu finanse ederek hayata geçirmiştir. Çin, 30'dan fazla ülke ve uluslararası kuruluşla çevre koruma konusunda iş birliği anlaşmaları imzalamış, 40'tan fazla ülkeyle iklim değişikliğiyle mücadelede iş birliği ve yardım anlaşmalarına imza atmıştır. Çin ayrıca 31 ülkeyle birlikte Kuşak ve Yol Yeşil Kalkınma Ortaklığı Girişimi'ni başlatmış ve 40'tan fazla ülkeden 180'i aşkın yerli ve yabancı ortakla Kuşak ve Yol Uluslararası Yeşil Kalkınma İttifakı'nı kurmuştur. Böylelikle yeni bir Güney-Güney iş birliği modeli oluşturulmuştur. Çin, 100'ün üzerinde ülke ve bölgeyle yeşil enerji projelerinde iş birliği yürütmektedir. Çok sayıda simgesel enerji projesi ile halkın refahına katkı sağlayacak "küçük ama etkili" projeler hayata geçirilmektedir. Bu projeler, elektrik sıkıntısı ve yüksek maliyet gibi sorunların hafifletilmesine hizmet etmiştir.
Yeşil kalkınma, artık kaliteli kalkınmanın olmazsa olmazı haline gelmiştir
Çin, kapsamlı yeşil dönüşümü hızlandıracak, karbon zirvesi ve karbon nötrlüğü hedefleri doğrultusunda karbon azaltımı, kirlilikle mücadele, yeşil alanların artırılması ve ekonomik büyümeyi eşgüdüm içinde ilerletecek ve yeşil kalkınmaya ivme kazandıracaktır. Türkiye de Sıfır Atık Projesi'ni daha ileri bir aşamaya taşımak için yoğun çaba sarf etmekte ve bu yıl Kasım ayında düzenlenecek BM İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Taraflar Konferansı'nın 31'inci Zirvesi (COP31) için tüm hızıyla hazırlıklarını sürdürmektedir.
Temiz ve güzel bir dünya tesis etmek amacıyla iki ülke liderlerinin önemli mutabakatları ışığında, Türkiye ile birlikte kalkınma stratejilerimizin entegrasyonunu hızlandırmaya, yeni enerji başta olmak üzere iş birliğimizde yeni odak alanları oluşturmaya, kaynak tasarrufuna öncelik veren çevre dostu, yeşil ve düşük karbonlu yeni bir kalkınma yolunda birlikte ilerlemeye ve üretim ve yaşamı yeşillendirerek kalkınmanın kalitesini yükseltmeye hazırız.
