Akıl Yürütme Türleri - Felsefede Yöntemler ve Yolları Nelerdir?
Akıl yürütme türleri, felsefede işlenen konulardan biridir. Akıl yürütme, felsefenin yanı sıra mantık biliminin de inceleme alanlarından biridir. Felsefede akıl yürütme yolları, doğrudan sonuca ulaşmak için izlenmesi gereken yolları ifade eder. Akıl yürütme yöntemleri bilinerek felsefe ve mantık bilimine daha doğru ve mantıklı bir yaklaşım sergileyebilirsiniz. Akıl yürütme yöntemleri nelerdir sorusunun cevabını sizler için araştırdık.
Akıl yürütme türleri, İslam felsefesinde "istidlal" olarak adlandırılır. Fıkıh alanında da bu terimin sıklıkla kullanıldığını görebilirsiniz. Felsefede akıl yürütme yolları, felsefenin temel inceleme alanlarından biridir. Akıl yürütme, bilgi olmadan sonuca ulaşmanın mümkün olmayacağını da temel alır. Akıl yürütme türlerini bilmeniz belli başlı konularda sonuca ulaşmayı kolaylaştırır. Akıl yürütme yöntemleri nelerdir sorusunun cevabı yazımızın devamında.
Akıl Yürütme Türleri
Herhangi bir konu hakkında yeni bilgiler elde ederek sonuç odaklı çalışılmasına akıl yürütme denir. Bir konu hakkında elde yeterli bilgi yoksa akıl yürütme yöntemlerine başvurulur. Bu yolla elde edilen sonuçlar tam anlamıyla gerçeği yansıtmaz. Ancak doğru sonuca ulaşılmasını kolaylaştırır. Temel anlamda 3 tür akıl yürütme türü vardır. Bunları aşağıdaki gibi sıralayabiliriz.
- Tümevarım
- Tümdengelim
- Analoji
Akıl Yürütme Yöntemleri Nelerdir?
Akıl yürütme yöntemleri, insanların olaylara yaklaşım tarzları ile ilgili bir durumdur. Akıl yürütme yöntemleri ve bunlarla ilgili kısa açıklamaları aşağıda bulabilirsiniz.
Tümevarım: eldeki verilerden yola çıkılarak yeni bilgi elde etme sistemine tümevarım ya da indüksiyon adı verilir. Bu yöntemde doğru sonuca ulaşmak için iyi gözlem yapmak gerekir. Aşağıdaki tümevarım örneklerini inceleyebilirsiniz.
- Gökhan, Selda ve Hatice insandır. Bu insanlar düşünebilir. Öyleyse tüm insanlar düşünür.
- Telefon ve internet kitle iletişim araçları arasındadır. Kitle iletişim araçları, insanlar arası haberleşmeyi sağlar. Öyleyse telefon ve internet haberleşmeyi sağlar.
Tümdengelim: bu kavram özele varma olarak da adlandırılır. Dedüksiyon olarak da ifade edilen bu akıl yürütme yöntemi, önceden elde edilen bilgilerle yeni bilgilere ulaşmayı anlatır. Aşağıdaki tümdengelim örneklerini inceleyebilirsiniz.
- Ali bir insandır. O zaman Ali ölümlü bir canlıdır.
- Tüm insanların iki ayağı vardır. Ayşe bir insandır. O zaman Ayşe'nin de iki ayağı vardır.
Analoji: Bu akıl yürütme yönteminde, birbirine benzeyen iki nesneye ihtiyaç vardır. İki nesneden biri diğeri hakkında bilgi elde edinmek için kullanılır. Aşağıdaki analoji örneklerini inceleyebilirsiniz.
Seri katillerin üç yıl içinde yakalanma ihtimali % 90'dır. William Cowney de bir seri katildir. O zaman Cowney'in üç yıl içinde yakalanma ihtimali % 90'dır.
