Anadolu Masalları Oku - Uzun ve Kısa Türk Anadolu Masalları ve Halk Öyküleri
Anadolu masalları, Anadolu halkının çeşitli efsane ve inanışlardan oluşturduğu ilginç anlatılardır. Bu masalların kökeni Orta Asya’ya kadar dayanırken Anadolu’daki yerleşimin artması ile de daha zenginleşmiştir. Bu bağlamda Anadolu halk masalları çeşitlilik gösterirken en ünlü Türk masalları da farklı dillere çevrilmiştir. Bu maslalar sözlü olarak anlatılsa da bir süre sora derlenip yazıya geçirilmiş ve kısa Anadolu Türk masalları oluşturulmuştur. Derlenen bu masallar diğer masallarla beraber okulların müfredatına alınmıştır.
Anadolu masalları, halkın günlük yaşamından ve de çeşitli unsurlardan yola çıkarak oluşturulan ve hak arasında yayılan masallardır. Bu masallar halkın ortak yaşamından çıktığı için halkın kültürü ve de yaşamını yansıtan birer tarih izidir. Bu nedenle Anadolu halk masallar hem edebi olarak hem de araştırma konusu olarak ele alınır. Bunar arasından en ünlü Türk masalları Billur Köşk Masallarıdır. Tahir Alangu tarafından derlenen bu kısa Anadolu Türk masalları en tipik örnektir.
Masal Nedir?
Kültürel unsurların tanımını yapmak oldukça zordur. Bunun için bir kültürel unsur olan masalların tanımını yaparken de birden fazla tanım yapma mümkündür. Türk ve yabancı yazarlar birden fazla tanım yaparken en bilinen ve yağın olan tanım şudur: Genellikle halkın yarattığı ve hayale dayalı olan, sözlü gelenekte yaşayan, çoğunlukla insanlar, hayvanlar, cadılar, devler, periler gibi varlıkların başından geçen olağanüstü olayları anlatan türlerdir. Masalların içerik ve biçimsel özellikleri de vardır bunlara kısaca değinecek olursak:
Şekil-biçimsel özellikleri:
- Masallar genellikle nesir(düz yazı) olarak yazılır.
- Yazılı kültürden çok sözlü kültüre aittir.
- Başta, sonda ve de ortada tekerlemeler bulunur.
- Giriş, gelişme ve sonuç bölümünden oluşur.
- Dil, sade ve de açık anlaşılırdır.
- Genellikle rivayet zamanı olan öğrenilen geçmiş zamanla(-mış'lı zaman) kurulur.
- Masalın başlığı yöreden yöreye değişir.
İçerik özellikleri:
- Masallar olağanüstü özelliklere sahip anonim anlarımlardır.
- Masal kahramanlarındaki hayvanlar ve insanlar olağanüstü özelliklere sahiptir.
- Masalda zaman tam olarak belli değildir. Yer de belli olmamakla beraber bazen gerçek bir yer olurken bazen de hayal olan Kaf Dağı çok sık kullanılır.
- Olumlu ve olumsuz özellikler bir arada yer alır.
- Masalların sonunda kötüler genellikle cezalandırılır.
- Masalda sürekli kendisine sevgi duyulan bir kişi vardır. Bu masaldaki başkahramandır.
- Masallar genellikle mutlu sola biterken çok az istisna olsa da kötü sonla bittiği de olur.
- Masalda sonunda mutlaka kırk gün kırk gece düğün yapılır.
- Masalda dilenen dilekler ve beddualar kabul olur.
- Masalda mutlaka bir cadı vardır ve bu cadı sevenleri ayırmak ya da çocukları annelerinden ayırmak görevi üstlenir.
Anadolu Masalları
Anadolu masalları da bu özellikleri barındıran edebi metinlerdir. Anadolu masallarının isminden de anlaşılacağı üzere Anadolu'da halk tarafından oluşturulan yerli masallardır. Bu masalların en önemli özelliğine tamamen Türk masalı olup, Türklerin kültür ve inanış hayatlarını yansıttığını söyleyebiliriz. Anadolu'da derlenen ilk masalların Tahir Alangu'nun Billur Köşk Masallarıdır. Daha sonra halk bilimi geliştikçe masal derlemeciliği daha da profesyonelleşmiş bilimsel metodlar doğrultusunda bu iş yapılmıştır.
Anadolu masalları arasında birden fazla masal vardır. Bu durum Anadolu'da geniş bir halk kültürünün olduğunu gösterirken aynı zamanda sözlü edebiyatta ne kadar zengin olduğunu da gösterir. Bu masalların en başında hepimiz biliriz ki Keloğlan masalları gelmektedir. Anadolu masallarının dünyadaki diğer masallardan en ayırt edici özelliği oldukça uzun olmasıdır.
Uzun ve Kısa Türk Anadolu Masalları ve Halk Öyküleri
Anadolu masalları arasında bazen kısa olmakla beraber uzun halk masalları da vardır. Bu masallar arasında hemen hepsi güzel ve önemlidir. Kısa bir halk masalı ile örnek verecek olursak: