Birçok öğrenci, karışık ve dikkat gerektiren Türkçe konularından yüksek net yapmayı bir hayli zor görür. Bunun için öncelikle, sistematik çalışmak ve dil bilgisinin temellerinden biri olan belirtme sıfatlarını incelemek gerekir. Bu konu ile ilgili, ayrıntılı ve doğru bilgiye sahip olmak eğitim hayatındaki başarı için hayati önem taşır. Sınav maratonu içerisinde olan öğrencilerin derslerindeki en büyük yardımcıları, doğru kaynaklardır.

Belirtme Sıfatı Nedir?

Türkçe konuları arasında en sık karıştırılanlardan biri, belirtme sıfatlarıdır. Bu sıfatlar varlıkları, nitelik ve nicelik bakımından tanımlar. Aynı zamanda, bulundukları yönü işaret eder ve onlarda bulunan diğer özelliklerin ne olduklarına cevap verir. Bu sıfatlar, varlıkların değişken durumları hakkında da bilgi verir.

Bir nesnenin veya varlığın, diğer faktörler ile etkileşime geçmesi sonucu değişen niteliklerini veya niceliklerini bildirir. Kendi içinde dört ayrı gruba ayrılan belirtme sıfatları şu şekildedir:

• Belgisiz Sıfatlar
• İşaret Sıfatları
• Sayı Sıfatları
• Soru Sıfatları

Belirtme Sıfatı Türleri ve Belirtme Sıfatı Örnekleri Nelerdir?

Belgisiz Sıfatlar

Varlıkların ve diğer cisimlerin, miktarı ve diğer özellikleri ile ilgili net bir bilgiye sahip olunamayan durumlarda kullanılır. Belgisiz sıfatlar söz konusu olduğunda, nesnel bir bilgiden söz etmek imkansızdır.

Rakamları, somut bilgi vermeden tahmini olarak açıklar. Bu sıfatlar, 'ne kadar' veya 'kaç tane'' gibi soruların cevaplarını veren cümlelerde geçer. Belgisiz sıfatlar arasında başlıca şunlar bulunur: az, bazı, birkaç, biraz, birtakım, bütün, çok, çoğu, fazla, kaç, herhangi bir, hiç, kimi, hiçbir, pek çok.

Belgisiz sıfatlara örnekler:

• Öyle zamanlar vardır ki, 'bazı' sevdiklerini hiç tanımadığını anlarsın.
• Rica etsem masanın üstündeki elmaların 'birazını' getirebilir misin?
• Ne yazık ki, dün kaybolan cüzdanımın içinde 'çok fazla' para vardı.

İşaret Sıfatları

Bu sıfatlar, cisimlerin ve varlıkların bulunduğu yeri işaret etmeyi sağlar. Kullanıldığı cümlelerde her daim, isimlerden önce gelen belirtme sıfatlarıdır. Bir nesnenin veya varlığın yönünü tarif etmeye yardımcı olurlar. Bundan dolayı cümleye, 'hangi' sorusunun cevabını verecek nitelikte anlam katar.

Ayrıca, işaret sıfatı olarak kabul gören bazı ekler de vardır. Bunlardan bazıları; '-ki' ve '-deki'dir. Dilimizdeki zamirler bazı durumlarda, isimlerin önüne getirilir ve işaret sıfatının yerini alır. Bu yüzden, ikisini karıştırmamaya dikkat edilmelidir.

Bazı işaret sıfatları örnekleri

• Aylardır 'bu' mekana ne gelen, ne de giden var.
• Çocuklu aileler 'o' parka bayılıyor.
• 'Bu' ev, diğerlerinden bin kat daha güzel görünüyor.

Sayı Sıfatları

İsimleri, sayı ve miktar bakımından niteleyen belirtme sıfatlarıdır. Bunlar kendi aralarında beş gruba ayrılır. Sırasıyla şu şekildedir:

• Asıl sayı sıfatı (ek almadan kullanılan sayı sıfatlarıdır)

Manava gittiğinde 'bir' demet maydanoz alabilir misin?

• Üleştirme sayı sıfatı

Annemin yaptığı kurabiyeler o kadar lezzetliydi ki, hepimiz 'beşer' tane yedik.

• Kesir Sayı sıfatı

Düğünde herkes damada 'çeyrek' altın takmış.

• Sıra Sayı Sıfatı

Arkadaşım, staj yapmaya 'ikinci' sınıfta başladı.

• Topluluk Sayı Sıfatı

Onların 'dördüz' bebekleri oldu.

Soru Sıfatları

Cümledeki özne ve nesne hakkında sorulan sorulara soru sıfatları denir. Başlıca soru sıfatları şunlardır: kaç, kaçıncı, hangi, nasıl ve ne kadar.

• 'Hangi' bluzu almak istediğinize karar verdiniz mi?
• Seninle görüşmeyeli 'ne kadar' oldu?
• Kitaplıkta 'kaç' tane kitap olduğunu söyleyebilir misin?

Belirtme Sıfatı Nasıl Bulunur?

İsim veya nesne için sorulacak soru, belirtme sıfatının türüne göre değişir. Buna göre, belgisiz sıfatları bulmak için 'kaç tane' ve 'ne kadar' soruları sorulmalıdır. İşaret sıfatları için 'hangi', sayı sıfatları için de, tıpkı belgisiz sıfatlar gibi 'kaç tane' sorusuna cevap aranmalıdır. Soru sıfatları ise zaten kendi başlarına birer soru kalıplarıdır.

Belirtme Sıfatı Sorusu Örneği

'Böyle' sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde belirtme sıfatı olarak kullanılmıştır?

A: Onun açıklaması böyle değil mi?

B: Benimle böyle konuşmaya devam ettikçe bir sonuca varamayacağız.

C: Teyzemin kızı, böyle mekanlara bayılır.

D: Senin böyle düşündüğünü bilmiyordum.

• C seçeneğindeki 'böyle' kelimesi, bir yeri göstermektedir. 'Böyle mekanlara' işaret sıfatı tamlamasıdır. Buna göre doğru cevap, C'dir.