Beş Hececiler Kimlerdir? Beş Hececiler Akımı Hangi Döneme Aittir, Özellikleri Neler?

Beş Hececiler döneminin edebiyatta yeri büyüktür. Zira süslü ve zor bir dile sahip olan aruz veznini terk ederek, halkın rahatlıkla anlayabileceği basit ve sade bir dil kullanarak hece ölçüsü ile şiir yazmaya başlamışlardır. Milli edebiyat dönemine kapıyı Beş Hececiler aralamıştır.

BEŞ HECECİLER KİMDİR?

Beş Hececiler, hecenin beş ozanı olarak anılan şairlerden oluşan bir gruptur. Beş Hececiler, milli edebiyata geçiş dönemi şairleridir. Beş Hececiler, 1. Dünya Savaşı ve akabinde gelen Millî Mücadele döneminde şiire başlamıştır. Peki Beş Hececiler kimdir, Beş Hececiler kimlerden oluşmaktadır?

Beş Hececiler, dilde sadeleşme akımının öncüleri olarak anılmaktadırlar. Şiirlerinde 11'li hece ölçüsü kullanmaktadırlar. Beş Hececiler; Orhan Seyfi Orhon, Yusuf Ziya Ortaç, Halit Fahri Ozansoy, Enis Behiç Koryürek, ve Faruk Nafiz Çamlıbel'den oluşmaktadır. Beş Hececilerin hakkında bilgi vermek gerekirse;

• Orhan Seyfi Orhon: 1890 ile 1972 yılları arasında yaşamıştır. İlk şiirlerini aruz ile yazmış, daha sonraları ise hece vezni ile şiir yazmaya başlamıştır. Şiirlerinde genellikle kişisel konular kullanan Orhon, şiirlerinde duru bir Türkçe kullanmıştır.
• Yusuf Ziya Ortaç: 1896 ile 1967 yılları arasında yaşamıştır. İlk şiirlerinde Ortaç aruz kullanmış, lakin daha sonralarında hece vezni ile şiir yazmaya başlamıştır. Şiirlerinin konusu genellikle günlük hayattır.
• Halit Fahri Ozansoy: 1891 ile 1971 yılları arasında yaşamıştır. İlk şiirlerini aruz vezni ile yazdıktan sonra Aruza Veda isimli şiiri ile aruz veznini terk etmiş ve hece vezni ile şiir yazmaya başlamıştır. Ozansoy, şiir haricinde tiyatro ve romanda yazmıştır. Şiirlerinde genellikle ölüm, melankoli, hüzün ve aşk gibi duygulara rastlanılmaktadır.
• Enis Behiç Koryürek: 1891 il 1949 yılları arasında yaşamış olan Koryürek, ilk şiirlerini Servet-i Fünun etkisi altında yazmıştır. Hece vezni ile yazdığı şiirlerde ilk başta aşk temasını işlemiş, lakin Milli Mücadele ile birlikte, kahramanlık, savaş ve milli duygular üzerinde epik şiirler yazmıştır.
• Faruk Nafiz Çamlıbel: 1898 ile 1973 yılları arasında hayat sürmüş olan Çamlıbel de, tıpkı diğer hececiler gibi şiire aruz ile başlamış lakin daha sonraları hece veznini kullanmaya başlamıştır. Lakin Çamlıbel, hece vezni ile birlikte aruz vezninde de şiirler yazmaya devam etmiştir. Şiirlerinde genel olarak memleket sevgisi, Anadolu, tabiat ve hasret konularını işlemiştir.

BEŞ HECECİLER AKIMI HANGİ DÖNEME AİTTİR?

Beş Hececiler akımı 1. Meşrutiyet ile ortaya çıkmış ve şiirlerinde sade ve akıcı bir şekilde halk dilini kullanmışlardır. Beş Hececiler, Milli Edebiyat döneminde bir edebiyat topluluğuna dönüşmüştür. Ateşkes döneminde ise, Beş Hececiler şöhrete kavuşmuştur.

BEŞ HECECİLER ÖZELLİKLERİ

Beş Hececiler, edebiyata yeni bir soluk getirmiştir. Zira aruz vezni, ağır ve anlaşılması zorken, bu akımla birlikte şiirde aruz kullanımı son bulmaya başlamıştır. Milli edebiyat akımının temelleri Beş Hececiler tarafından atılmıştır. Beş Hececilerin özelliklerini sıralamak gerekirse;

• Şiire aruz ile başlamış, daha sonra hece veznine dönmüşlerdir,
• Düzyazıda karşımıza çıkan söz dizilimini şiire uyarlamışlardır,
• Şiirde sade bir dil kullanmışlardır,
• Şiirde süsten uzaklaşarak, özentisiz bir şekil kullanmışlardır.
• Dizelerde dörtlük esasına uymamış, yeni biçimler denemişlerdir,
• Hece veznini kullanarak serbest müstezat yazmaya çalışmışlardır,
• Her ne kadar gerçekçi olmaya çalışmışlarsa da, romantizm akımından tam anlamı ile kurtulamamışlardır.

BEŞ HECECİLER ŞİİRLERİ

Beş Hececilerin edebiyat alanına büyük katkıları olmuştur. Hece akımı ile bu şairler birçok şiiri kaleme almıştır. Beş Hececiler şiirlerini okumayanlar ve bu akıma uzak olanlar için aşağıya Beş Hececiler şiirlerinden birkaç tane örnek bırakıyoruz:

• Orhan Seyfi Orhon'un O Beyaz Bir Kuştu isimli şiiri:

O, beyaz bir kuştu, uzun kanatlı;

Ardında ışıktan bir iz bıraktı.

Yel gibi dağları aştı bir atlı

Arada bir engin deniz bıraktı.

Uzaktan gelirken derin akisler,

Kapadı geçtiğim yolları sisler.

Tutuştu içimde birikmiş hisler;

Gönlümü o kadar temiz bıraktı.

O, beyaz bir kuştu, ak kanatlıydı;

Yel gibi dağları aşan atlıydı;

Hayâldi, hayâlden bile tatlıydı;

Ne ışık bıraktı, ne iz bıraktı!

• Yusuf Ziya Ortaç'ın Akından Akına isimli şiiri:

Gece bastı… Ova sanki bir kara zindan,

Titriyordu yer, gök adımların hızından!

Serdar bakıp at üstünden, dedi: İleri!…

Bir ağızdan uğuldadı cenk türküleri..

Yamaçlardan coşkun bir sel gibi boşandık,

Bu illere eskiden de yine biz sandık!

Geçtik Tuna kıyısından üç yüz akıncı,

Süngülerde yanıyordu ordunun hıncı!

Uçlarından kan damlayan kılıçlar kınsız,

Tanrı böyle emretmiş : Türk durmaz akınsız!

• Halit Fahri Ozansoy'un Aruza Veda isimli şiiri:

İlk hasretiyle gençliğimin ilk elemleri

Ey paslı tellerinde gülen, ağlayan aruz

Ey eski dost yâd edelim eski demleri

Madem ki son sadânı dağıtmış, yorulmuşuz!

Anlat alevli bir çölün üstünde ansızın

Billur sesinle hıçkırarak doğduğun günü.

Binbir diyarda binbir ilahi güzel kızın

Anlat nasıl terennümün inletti gönlünü.

• Enis Behiç Koçyürek'in Gemiciler isimli şiiri:

Biz dalgalar, fırtınalar kahramanı yiğitleriz.

Ufuklardan ufuklara haber sorar, gezeriz.

Güneşlerde uyuklayan yamaçları,

Kalbi durgun tarlaları bıraktık.

Gölge veren ağaçları

Sevmiyoruz biz artık.

Sevgilimiz,

Ey deniz!

• Faruk Nafiz Çamlıbel'in Kıskanç isimli şiiri:

Sakın bir söz söyleme... Yüzüme bakma sakın!

Sesini duyan olur, sana göz koyan olur.

Düşmanımdır seni kim bulursa cana yakın,

Anan bile okşarsa benim bağrım kan olur...

Dilerim Tanrı'dan ki, sana açık kucaklar

Bir daha kapanmadan kara toprakla dolsun,

Kan tükürsün adını candan anan dudaklar,

Sana benim gözümle bakan gözler kör olsun!

BEŞ HECECİLER KODLAMA

Üniversite sınavları için öğrenciler ezberlerini tetiklemek için bazı şifrelemeler, kodlamalar kullanıyor. Özellikle edebiyat alanında yardıma koşuyor bu kodlamalar. Beş Hececiler içinde birçok kod türetilmiş olsa da, bir tanesi herkesin aklında kalıyor. En çok bilinen ve şairlerin baş harflerinden oluşan Beş Hececiler kodlaması ise: OF-HEY!