Cumhuriyet Öncesi Dönemde Fıkra Türünde Eser Veren Sanatçılar - Cumhuriyet Dönemi Öncesi Fıkra Yazarları ve Eserleri

Cumhuriyet öncesi dönemde fıkra türünde eser veren sanatçılar, daha çok halk edebiyatı ve klasik edebiyat geleneğinden gelerek eserler vermişlerdir. Bu gelenek edebiyatımıza Batı edebiyatı girene kadar devam etmiştir. Bu türlerden birisi fıkra türüdür. Fıkra, halk edebiyatında kıssadan hisse olarak verilmekteydi. Daha sonra Batı edebiyatından alınarak yeni bir tür olarak karşımıza çıkmıştır. Bu durumda inceleyeceğimiz konu, cumhuriyet dönemi öncesi fıkra yazarları ve eserleri olacaktır.

Fıkra Nedir?

Politika(siyaset), ekonomi, spor, sanat-edebiyat vb. gibi alanlarda fıkra yazılabilir. Fıkra, gazete ve dergilerin belli sütunlarında "güncel" olan siyasal ve toplumsal olayları yorumlar. Fıkra türünde yazar, nesnel olmak zorunda değildir. Çünkü düşüncesinde kanıtlama amacı gütmez. Çünkü yapılan fıkra yorumlarında gazete ve derginin politik çizgisi, yazarı dünya görüşü etkili olmaktadır.

Konu güncel olduğundan yarınlara kalma durumu yoktur. Fıkrada kullanılan yalın bir dil ve üslup vardır. Makaleye göre daha kısadır ve de ayrıntıya inilmez. Öznel yanı ağır bastığı için makale kadar ciddiyete alınmaz. Aynı zamanda fıkra yazarının, yazdığı konuda uzman olması gerekmez.

Fıkranın Özellikleri Nelerdir?

Köşe yazısı ya da fıkra; bir yazarın ya da köşe yazarının herhangi bir konu ya da günlük olaylar hakkındaki görüşlerini ve düşüncelerini ayrıntıya inmeden anlattığı gazete ya da dergilerde yayımlanan kısa düşünce yazılarının genel ismidir. Fıkra yazarının ya da yazarın; günlük olayları öznel bir görüşle nesnel olarak kanıtlama gereği duymadan hoş bir üslupla, yazdığı kısa ve günübirlik yazılardır.

Fıkraların asıl amacı; siyasi, kültürel, ekonomik, toplumsal, eğitim, spor vb. gibi akla gelecek her türlü konuları birçok kez eleştirel bir bakış açısı ile anlatarak kamuoyunu bilgilendirmek ve yönlendirmektir. Fıkralarda kesin sonuçlardan öte; güzel sonuçlara varmaya ve canlı, ilgi çekici olmaya özen gösterilir. Yazar kendi duygu ve düşüncelerini en başarılı şekilde yansıtarak okuyucu ile arasında sıkı bir bağ kurar. Bunların yanında fıkranın genel özelliklerine bakacak olduğumuzda:

• Gerçek olaylar ya da düşünceler ile ilgili konular işlenir.
• Kişinin kendi düşüncesi ön plandadır.
• Konular çok değişik açılardan ele alınmadan ve de ayrıntıya inilmeden işlenir.
• Yazılanlara okuyucuyu inandırma zorunluluğu yoktur. Öznel bir anlatım ile yazılır.
• Yazılanlar kesinlikle okuyucunun ilgisini çekmelidir.
• Fıkralarda işlenen konularda açık, sade ve akıcı bir dil kullanılmalıdır.
• Konular okuyucuda merak uyandırmalı ve de aynı zamanda da eğitici ve bilgilendirici olmalıdır.
• Genellikle kısa ve öz bir dille yazılır.
• Uzun uzun yazılmazlar.
• Günübirlik olduğu için ertesi günün ya da daha sonraki zamanın konularını işlemez.

Cumhuriyet Öncesi Dönemde Fıkra Türünde Eser Veren Sanatçılar

Fıkra, Türk edebiyatına Batıya yönelme olarak bilinen Tanzimat Edebiyatı Dönemi'nde girmiştir. Tür olarak yeni olan ve bu dönemde yazılan fıkralarda konu olarak hürriyet, eşitlik, adalet, kanun gibi toplumsal izlekler ele alınmış; dil olarak da dönemine göre halkın anlayacağı bir dil kullanılmaya çalışılmıştır. Bu dönemin yazarları eserlerini toplum için verirken toplumun anlayacağı bir dili kullanmaya özen göstermiştir.

Edebiyatımızda gazete ve dergi çevresinde oluşan bu yazı türünün ilk örneklerini İbrahim Şinasi, Namık Kemal, Ahmet Mithat Efendi vermiştir. Daha sonraki edebiyat dönemlerinde onları Hüseyin Cahit Yalçın, Ahmet Rasim, Ahmet Haşim, Refik Halit Karay, Hüseyin Rahmi Gürpınar ve Ziya Gökalpgibi usta yazarlar ve şairler izlemiştir.

Cumhuriyet Dönemi Öncesi Fıkra Yazarları ve Eserleri

Falih Rıfkı Atay:

• Eski Saat,
• Niçin Kurtulmamak,
• Çile,
• İnanç,
• Pazar Konuşmaları,
• Kurtuluş

Ahmet Rasim:

• Tarih ve Muharrir (1913)
• Cidd ü Mizah (1920)
• Eşkâl-i Zaman (1918)
• Gülüp Ağladıklarım (1924)
• Muharrir Bu Ya (1926)

Ahmet Haşim:

• Gurabahane-i Laklakan
• Bize Göre

Hüseyin Cahit Yalçın:

• Kavgalarım
• Benim Görüşümle Olaylar

Şinasi:

• Müntehebat-ı Tasvir-i Efkar (Seçme makaleler, 2 cilt)
• Tercümân-ı Ahvâl Mukaddimesi (Tanzimat edebiyatındaki ilk makale)

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin

Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!