Dik Zıt Anlamlısı Nedir? Dik Kelimesinin Zıt Anlamlısı Olan Sözcük Ve TDK Anlamı
İlkokuldan itibaren eğitim hayatımız boyunca gördüğümüz Türkçe derslerinde en geniş konu aralığı dil bilgisi kurallarına aittir. Dil bilgisi kurallarını bilmenin bizlere sadece yazı dilinde yardımcı olacağını düşünmek büyük bir yanılgıdır çünkü dil bilgisi kuralları konuşma dilinde de çok fazla işimize yarar. Cümle kurarken bir araya getirdiğimiz kelimelerin anlamlarına göre sınıflandırılması da dil bilgisi kurallarının içine girer ve kelimede anlamı bilmek doğru konuşmanın temelini oluşturur. Günlük konuşma dilinde sıkça kullandığımız kelimelerden biri olan dik kelimesinin zıt anlamlısı merak ediliyor. Bu yazımızda dik zıt anlamlısı üzerinde duracağız.
Kelimelerin anlamlarını bilmek etkili konuşma için ilk adım olduğundan konuşurken seçtiğimiz kelimelerin eş anlamlılarını ya da zıt anlamlılarını bilmemiz önemlidir. Bir kelimenin zıt anlamlısını kavrayabilmemiz için öncelikli adım o kelimenin karşıladığı anlamlara hakim olmaktır.
DİK KELİMESİNİN ANLAMI NEDİR?
Kelimelerin anlamlarını, eş anlamlılarını, yan anlamlarını ya da zıt anlamlısını öğrenmemiz için başvurduğumuz birincil kaynaklar her zaman sözlüklerdir. Türkçe dilini yaşatmak ve korumak için kurulan Türk Dil Kurumu sözlüklerine göre dik kelimesinin anlamı "Yatay bir düzleme göre yer çekimi doğrultusunda bulunan, eğik olmayan" olarak kabul edilir.
Bunun yanında dik kelimesinin pek çok yan anlamı da bulunmaktadır. İşte Türk Dil Kurumu sözlüklerine göre dik kelimesinin diğer anlamları:
- Yatık olmayan (sert anlamında)
- Tok, kalın ya da sert ses anlamında
- Öfkeli ya da ser bakış anlamında
- Terslemek anlamında aksi söz
- Yersiz ve kaba söz ya da davranış anlamında
- Matematikte birbirini kesen doğruları anlatmak için kullanılan (Dik açı, dikdörtgen vs.)
DİK ZIT ANLAMLISI NEDİR?
İki kelimenin birbirinin tam tersi durumları temsil etmesi onların zıt anlamlı olduğu anlamına gelir. Kelimelerin anlamlarını öğrendikten sonra zıt anlamlısını bulmak oldukça kolaydır ancak zıt ya da karşıt anlamlı kelimelerin bazı özellikleri bulunur.
Dik kelimesinin anlam bakımından tam tersi olan kelime eğik kelimesidir. Yani dik kelimesinin zıt anlamlısı eğiktir.
Bir kelimenin cümle içinde kullanılan anlamı o kelimenin zıt anlamlısı değiştirebilir. Örneğin, yazımızın içeriğini oluşturan dik kelimesi üzerinden gidelim. Dik kelimesinin gerçek anlamında kullanıldığı anki zıt anlamlısı eğiktir. Ancak "Bana dik dik baktı" cümlesindeki dik kelimesi sert bakış anlamında kullanıldığı için buradaki zıt anlamlısı eğik olmaz, yumuşak olur.
Zıt anlamlı kelimeler konusunda dikkat edilmesi gereken diğer kural da her kelimenin bir zıt anlamlısı bulunmayacağı ve bulunmak zorunda da olmadığıdır. Bazı kelimelerin –genelde fiillerde- olumsuz anlamlılarından bahsetmek mümkün olur. Kelimenin –ya da eylemin- olumsuzunu bildiren bu kelimeler o kelimenin zıt anlamlısıyla karıştırılır ancak bu yanlıştır. Örneğin gelmek kelimesinin olumsuzu olan gelmemek kelimesi zıt anlamlı bir kelime değildir. Gelmek kelimesinin zıt anlamlısı gitmek kelimesidir.
DİKİN ZIT ANLAMLISI OLAN EĞİK KELİMESİNİN ANLAMI NEDİR?
Dik kelimesinin zıt anlamlısı olan eğik kelimesinin Türk Dil Kurumu sözlüklerine göre anlamı "Eğilmiş olan, dik veya düz olmayan" olarak kabul edilir. Eğik kelimesinin de tıpkı dik gibi bir terimsel anlamı bulunur. Matematik metinlerinde eğik kelimesi dik ya da paralel olmayan doğruları tanımlamak için kullanılır. Dik kelimesini ve dikin zıt anlamlısı eğik kelimesini cümle içinde görmemiz konuyu anlamayı kolaylaştıracaktır.
DİK ZIT ANLAMLISI VE DİK KELİMESİNİN CÜMLE İÇİNDE KULLANIMI
- Bahçede dik duran kazıkları kenara ayırdık, seneye de kullanırız.
- Kitaplığın yanında dik duran kitapları buraya taşır mısın?
- Her zaman gizemli bir havası, dik bakışları vardı.
- Bu eğik demirleri inşaatta kullanamayız.