Divan-ı İstifa Nedir? Selçuklularda Divan-ı İstifa Ne iş Yapar, Başkanı Kimdir, Görevi Ve Özellikleri Neler?
Anadolu Selçuklu Devleti, teşkilatlanması bakımından Büyük Selçuklu Devleti’ne benzer. Ancak Anadolu Selçuklu Devleti, Büyük Selçukluya göre daha merkezi teşkilatlanmıştır. Birçok devlet işinin görüşülmesinde, karara bağlanmasında, devletin merkez teşkilatının esas yönetim organı, sarayda çalışan çeşitli divanlardır. Bu divanlar hükümdarın devlet yönetiminde en büyük yardımcısı olmuştur. Divan-ı İstifa da bu çeşitli divanlardan biridir. Divan-ı istifa nedir, ne iş yapar, başkanı kimdir? Görevleri ve özellikleri gibi birçok merak edilen konuyu sizler için hazırladık...
Anadolu Selçuklu Devleti, merkezi bir yapıya sahiptir. Bu sebeple divanlar oluşturulmuştur. Önemli devlet konularının görüşülüp, kararlarının alındığı yere divan denir. Çeşitli devlet konuları için çeşitli divanlar kurulmuştur. Tüm divanların bulunduğu, en büyük divan olan Anadolu Selçuklu Devleti'nin en önemli divanı Divan-ı Saltanattır. Sultana bağlı olan Divan-ı Saltanatın alt kollarından olan Divan-ı istifa da devlet işlerinin ilerlemesinde önemli bir yere sahiptir. Divan-ı istifa ne iş yapar, Divan-ı istifanın görevleri nelerdir, Divan-ı istifaya kim başkanlık eder gibi soruların cevapları…
Divan-ı İstifa Nedir, Görevleri Nelerdir?
Anadolu Selçuklu Devleti'nde, Sultana bağlı olarak çalışan Divan-ı Saltanat, 5 önemli divandan oluşurdu. Divan-ı istifa da bunlardan biridir. Bağlı oldukları, divan-ı Saltanat bakanlar kuruluna benzetilebilir. Diğer divanlar da bu kurula bağlı olan bakanlıklar olarak düşünülebilir. Divan-ı Saltanatta askeri, mali ve hukuki bütün devlet işleri görüşülür ve karara bağlanır. Devlet yönetiminin önemli kollarından biri olan Divan-ı istifa, tüm mali işlerden mesul olan bir birimdir. Divan-ı istifanın görev alanı, başta saray giderleri olmak üzere, devletin mali olarak gelir ve giderlerinin takibidir.
Divan-ı istifa, devletin bütün mali işlerinden sorumludur. Vilayet veya eyaletlerdeki vergi ve tahsil memurları bu divana ve başkanına bağlıdır. Divan-ı istifanın en önemli görevleri;
- Ekonomi ile maliye alanında ilgili kararları almak
- Vergi Miktarını belirlemek
- Devletin gelir- gider takibini yapmak
- Vergilerin toplanması
- Vilayetlerin gelir ve giderlerini kontrol etmek olarak sıralanabilir.
Divan-ı İstifanın Başkanı Kimdir?
Anadolu Selçuklu Devleti'nde devletin arazi ve ikta defterleri dışında bütün mali işlerine bakan kimseye müstevfi denilmiştir. Müstevfi kelime anlamı olarak "hakkın ödenmesini isteyen kimse" olarak geçmektedir. Müstevfi devletin mali işleri ile ilgilenen başkana ve buna bağlı çalışan memurları ifade eder. Bugünkü maliye bakanına tekabül etmektedir. Devletin mali işlerinden sorumlu olan müstevfi, üstlendiği görevlerden dolayı devlet hiyerarşisinde bazı dönemlerde vezirden sonra gelen önemli kimselerdir. Bu sebeple, bazı müstevfilerin Divan-ı istifayı vezirliğe yükselmek için bir basamak olarak kullandığı görülmüştür. Vilayet veya eyaletlerdeki vergi ve tahsil memurları müstevfiye bağlanmıştır. Müstevfinin yokluğunda ona vekâlet eden bir naibi bulunur. Ölüm veya bir başka sebeple görevden ayrılması durumunda onun yerine naib geçerdi.
