Divan-ı Mezalim Nedir? Selçuklularda Divan-ı Mezalim Ne İş Yapar, Başkanı Kimdir, Görevleri ve Özellikleri Nelerdir?
Tarih kaynaklarının pek çoğunda yer alan Divan-ı Mezalim birçok kişi tarafından araştırılıp merak edilen konular arasında yer almaktadır. Türk İslam devletlerinde farklı görevlerle ilgilenen çok fazla birim vardı. Bu birimlerden biri de Divan-ı Mezalim’ dir. İlk Türk İslam devletlerinde ağır siyasi suçların görüşülüp karara bağlandığı yer olarak bilinen ve önemli görevler üstlenen Divan-ı Mezalim nedir? Selçuklularda Divan-ı Mezalim ne iş yapar, başkanı kimdir, özellikleri nelerdir?
Divan-ı Mezalim, Osmanlılardan önceki çağdaş Müslüman devletlerin merkez teşkilatında yer almış yüksek dereceli bir devlet organıdır. Bu kurum, yüksek yargı ve çok önemli bir devlet organı sıfatıyla, devrin adalet anlayışına uygun olarak adalet dağıtmış ve muhtelif şekillerde idarenin denetlenmesi görevini yürütmüştür. Selçuklu Devleti'nde devlet işleri Divan-ı Ala adı verilen bir kurulda görüşülür ve karara bağlanırdı. Selçuklularda önemli görevler üstlenen çeşitli birimler yer almaktaydı. Bu divan teşkilatları arasından olan Divan-ı Mezalim nedir? Selçuklularda Divan-ı Mezalim ne iş yapar, başkanı kimdir, özellikleri nelerdir? İşte, detaylar...
Divan-ı Mezalim Nedir?
Divan-ı Mezalim, haksızlığa uğradığını düşünenlerin başvurduğu divandır. Divan-ı Mezalim adalet sağlama konusunda en yüksek otorite olmuştur. Günümüzde görev yapan Yargıtay'a ve İstinaf Mahkemelerine benzetilmiştir. Divan-ı Mezalim' in yasama, yürütme, yargı, idari, dini ve mali alanlarda görevleri bulunmaktadır. Divan-ı Mezalim Türk İslam devletlerinde çok önemli bir birim sayılırdı. Bu dönemde kadıların kararlarına yapılan itirazlar Divan-ı Mezalim biriminde görüşülmekteydi. Divan-ı Mezalim şikayetler üzerine hukuki anlaşmazlıkları çözen olağanüstü yüksek bir yargı birimi olarak bilinmektedir. Yasama ve yargı organları birleşerek Divan-ı Mezalim' i oluşturmuştur.
Selçuklularda Divan-ı Mezalim Ne İş Yapar, Başkanı Kimdir, Özellikleri Nelerdir?
Selçuklulara Divan-ı Mezalim biriminin gelmesinden sonra çok farklı görevler üstlenmiştir. Bu görevleri sıralayacak olursak : Divan katibinin denetlenmesi, adli davalara bakılması, gasp edilen mallarla ilgili şikayetlerin incelenmesi, vakıfların denetlenmesi, adalet dışına çıkan yöneticilere karşı şikayetleri incelemek, kadı mahkemelerinin kararlarını uygulamak, devletten maaş alanlarla ilgili şikayetlerin incelenmesi ve cuma namazı, bayram namazı, hac ve cihad gibi açık ibadetlerin uygun bir biçimde yerine getirilip getirilmediği gibi pek çok konunun incelenmesi Divan-ı Mezalim adlı birimde yapılmaktaydı. Divan-ı Mezalim' in başkanı sultandır. Türk İslam Devletleri'nde merkez teşkilâtı; hükümdar, saray ve hükümetten meydana gelmektedir.
