Fiilimsiler Konu Anlatımı - Fiilimsi Nedir, Hangi Ekleri Alır ve Cümle İçinde Örnekleri Nasıl Kullanılır?

Fiilimsiler konu anlatımına değindiğimiz bu konuda, sıfat fiil, zarf fiil ve isim fiil eklerine ağırlık verdik. Fiilimsileri örneklerle çoğalttık ve yalın bir anlatımla gösterdik. Yapım eklerinden türetilerek oluşan fiilimsiler, günlük hayatta birçok yerde karşımıza çıkmakta. Özellikle öğrencilik dönemlerinde bizi bir hayli zorlayan konu oluyor. Fiil veya isim kök gövdelerinden oluşan fiilimsiler, birçok farklı kavramla karıştırılabiliyor. Bu karıştırılmanın önüne geçmek için yalın bir anlatımla sizlere aşağıda anlattık. İşte Fiilimsiler konu anlatımı adlı yazımız.

Fiilimsiler Nedir?

Fiilimsiler, isim veya fiil kök gövdelerine yapım eklerinin gelmesi nedeniyle ortaya çıkan yapılardır. Bu ortaya çıkan yapılara, yapısına göre isimler verilmiştir. İsim, sıfat ya da zarf olabilirler. Olumsuzluk belirtebilirler fakat bir fiilin çekimlendiği gibi çekimlenemezler.

Fiilimsiler Konu Anlatımı

Fiilimsiler, üç gruba ayrılmaktadır. Bunlar, isim-fiil, zarf-fiil ve sıfat-fiil olarak ayrılmışlardır. En önemli özellikleri olumsuzluk bildirebilmeleri ve fiilden türetilebilmeleridir. Fiilimsilerin kendi başlarına kesin bir yargı anlamı yoktur. Onun yerine yan cümlede yüklem, özne, tümleç ve nesne görevlerini üstlenebilirler. Buralarda görürsekte şaşırmayalım. Fiilimsilerin görülen en büyük özelliği ise ; şahıs eki, haber ve dilek kipleri almamasıdır.

Fiilimsiler Ekleri ve Örnekleri

İsim Fiil (Ad Eylem) (İsim Ekleri)

Fiillere getirilmiş olan "-mA, -Iş, -mAk" ekleriyle türetilen, bir işin veya oluşun adı olan sözcüklere isim fiil diyoruz. İsim fiiller bir eylemin ismi olur. Örneğin "seyretmek" sözcüğünü ele alırsak, eylem isim fiil ekiyle eyleme dönüşmüştür.

İsim Fiil Ekleri :

-me, -ma,

-ış, -iş , -uş, -üş,

-mek ,-mak

İsim Fiil Eklerini "-ma-yış-mak" şeklinde kolayca aklımızda tutabiliriz. Bu şekilde kodlayarak unutma ihtimalimiz daha düşük olur.

Örnekleri

• Kendine inandırma gayretiyle güler yüzünü eksik etmiyordu.
• Arının hiç yorulmadan çalışması bizleri şaşırtıyor.
• Bebeğin ağlayışlarıyla yan odaya koştuk.
• Denizi seyretmek bana farklı bir huzur veriyor.
• Bakışlarından saklanarak odadan çıktım.

Önemli! İsim – fiil eki almış fakat kalıplaşarak isim haline gelmiş sözcükler vardır. Bunları şu şekilde gösterebiliriz:

• Dondurma yedim.
• Yaprak sarmasını severim.
• Kazmayı taşa vurdu.

2. Sıfat Fiil (Ortaç) (Sıfat – Fiil Ekleri)

Fiil köklerine gelen eklerle fiilleri türeten, cümle içinde sıfat göreviyle kullanılan sözcüklerdir. Sıfat fiiller "-an, -ası, -mez, -ar, -dik, -ecek, -miş" eklerinin fiillere getirilmesiyle yapılır. "anasımezardikecekmiş" şeklinde kodlarsak aklımızda kalma ihtimali daha yüksek olur.

Örnekleri:

• Tanıdık komşular hep yardımcı olur bize.
• Gelecek güzel günler bizi bekliyor.
• Yapılacak işler bizi bekliyor.
• Tükenmiş sevdalardır bizi yıpratan.
• Geçmiş günlerimizi özlemle arıyorum

Önemli! Bazı sıfat fiiller kalıplaşarak isimleşmiştir.

• Giyecek
• Yiyecek
• Silecek
• Çekecek
• Oturacak
• Yakacak

Önemli! Zaman eki almış fiiller, sıfat fiil ile karıştırılmamalıdır.

• Yaşlanmış sandalla denize açıldı. (Sıfat fiil)
• Görmeyeli Ali Amca bayağı yaşlanmış. (Fiil)

3. Zarf – Fiil (Bağ – Fiil, Ulaçlar) (Sıfat – Fiil Ekleri)

Fiil kök ve gövdelerine getirilen "-ken, -alı, -madan, -ince, -ip, -arak, -dıkça, -e….-e, -r…..-maz, -casına, -meksizin, -dığında, -esiye" ekleriyle türetilip zarf görevinde kullanılan sözcüklere zarf – fiil adı verilir. Diğer fiilere istinaden daha çok ek sayısına sahiptir. Bunun için '' Kenyalı asiye ince ipi araklamadıkça madene giremez.'' Şeklinde ezberleyebiliriz.

Örnekleri:

• Bu sınıfa geleli üç gün oldu.
• İşin hakkını vermeden yükselemezsiniz.
• İnşaatta çalışırken keşfedilmişti.
• Gerektiğinde tüm mahalle yanınızda olacak.
• Ölesiye peşinden gidiyordu.

Önemli! "-ken" zarf – fiil eki isimlere eklendiğinde yalnızca zarf olur.

• 10 yaşındayken İzmir'de oturuyorduk

Önemli! Zarf – fiilleri bulmak için yükleme "nasıl" ve "ne zaman" soruları da sorulabilir.

Fiilimsiler Nasıl Bulunur?

Fiilimsileri bulmak için, ekleri ezberlememiz lazım. Ekleri ezberlemek için de kolay yollar vardır. İsim fiilin eklerini "mayışmak" şeklinde, sıfat filin eklerini "anası mezar dikecekmiş" şeklinde, zarf fiilin eklerini ise '' Kenyalı asiye ince ipi araklamadıkça madene giremez.'' Şeklinde ezberleyebiliriz. Bunları cümle içerisinde gördüğümüz zaman, fiilimsi türünü de keşfetmiş oluruz. Zarf – fiilleri bulmak için yükleme "nasıl" ve "ne zaman" soruları da sorulabilir.