Gazlarda Kinetik Enerji Nelere Bağlıdır? Gazlarda Sıcaklık Artarsa Kinetik Enerji Artar Mı?
Gazlarda kinetik enerji sıcaklık ile doğrudan bağlantılıdır. Sıcaklık moleküllerin birbirleri ve ortam ile çarpışma hızlarını etkilerken aynı zamanda bu hızın kendisi oluşan kinetik enerjiyi doğrudan etkilemektedir. Bu sebeple sıcaklık artacak olursa kinetik enerji de artar. Böylece ortamın mutlak sıcaklığı, moleküllerin hızı ve kinetik enerji için “birbirleri ile doğru orantılıdır” diyebiliriz. Peki ya gazlarda kinetik enerji nelere bağlıdır? Gazlarda sıcaklık artarsa kinetik enerji artar mı?
Gazlarda kinetik enerji, direkt olarak sıcaklık ile ilgilidir. Gazlarda sıcaklık ile kinetik enerji doğru orantılı olduğu için, sıcaklık arttıkça kinetik enerji de artar. Bu durumu keşfeden kişiler ise Ludwig Boltzman ve James Maxwell gibi bilim adamlarıdır. Bir diğer adıyla bu işleme kinetik gaz kuramı da denmektedir.
Gazlarda kinetik enerji nelere bağlıdır?
Gazlardaki kinetik enerji doğrudan sıcaklığa bağlıdır. Nitekim gazların ortalama kinetik enerjileri, ortamdaki mutlak sıcaklık ile doğrudan orantılıdır. Bu durum ise 19. yüzyılın başlarında Ludwig Boltzman, James Clerk Maxwell ve dönemin diğer bilim insanlarının çalışmaları sonucu ortaya konulan, Kinetik teoriye dayandırılmaktadır. Bu teori; "aynı sıcaklıkta farklı gazların ortalama kinetik enerjileri birbirine eşit ve sıcaklıkla doğru orantılıdır." açıklamasını bizlere sunmaktadır.
Gazlarda sıcaklık artarsa kinetik enerji artar mı?
19. yüzyılın başlarında ortaya konulan Kinetik teoriye göre, sıcaklık ile kinetik enerjinin doğru orantılı olduğu ortaya konulduğundan, sıcaklık artarsa kinetik enerji de artacaktır. Bununla birlikte sıcaklıkla birlikte moleküllerin hızları da değişkenlik göstermektedir.
Değişkenlik gösteren bu hızlar neticesinde, esnek çarpışmalar yaşayan moleküller kinetik enerjinin değişmesini sağlamaktadır. Yani sıcaklığın artması, moleküllerin hızını arttırmaktadır. Moleküllerin hızının artması sonucunda oluşan kinetik enerji de hız kazanmakta ve artmaktadır.
Taneciklerin kinetik enerjisi nasıl değişir?
Sıcaklığa bağlı olarak moleküller bulunduğu alan içerisinde birbirlerine ve bulunduğu alanın sınırlarına esnek çarpışmalar yapar. Sıcaklığın artması veya azalması hız oranını doğru yönde etkiler. Yani sıcaklık ile moleküllerin çarpışma hızı aynı doğrultuda azalır ve artar.
Artan bu sıcaklık ve bunun sonucunda artan hız doğrudan oluşacak olan kinetik enerjiyi etkiler. Çünkü oluşan çarpışmalar sonucunda moleküllerin hızı ve hareket yönü buna bağlı olarak değişkenlik gösterir. Moleküllerin birbirleri ve bulundukları alanın sınırları ile çarpışmasına ise Brown Hareketi denilmektedir.
Kinetik Gaz Kuramı nedir?
19. yüzyıl başlarında Ludwig Boltzman, James Clerk Maxwell ve dönemin birçok farklı bilim insanı, gazların katılara ve sıvılara göre farklılık gösteren eylemlerini açıklamak için, Kinetik teoriyi geliştirmişlerdir. Bu teorinin kendisine aynı zamanda Gazların Kinetik Teorisi, Kinetik-Moleküler Teori veya Çarpışma Teorisi de denilmektedir.
Bu teori ile birlikte gazların sıcaklık, basınç ve hacim gibi makroskopik özellikleri, moleküler bileşim ve hareketlerine bağlı olarak açıklanmak istenmiştir. Bu teori alışagelmiş bir başka tezin ise tam karşısında durmaktadır. Bu teori, Isaac Newton'un basıncın moleküler arası statik itmeden kaynaklandığı tezine karşı, basıncın belli hızlarda hareket eden moleküller arası çarpışmalardan meydana geldiğini ortaya atmıştır.
Bu teoriye göre;
- Moleküllerin birbirleri ile olan boşluğu çok büyük olduğundan, bunların gerçek hacimleri bu boşluklar yanında göz ardı edilebilir. Fakat kütleleri göz ardı edilemez.
- Gaz molekülleri, gelişigüzel hareket ederek sürekli bir şekilde değişkenlik gösterirler.
- Hareket halindeki gaz molekülleri birbirleri ve içinde bulundukları kabın sınırları ile esnek çarpışmalar yapar. Buna Brown Hareketi denilmektedir. Moleküllerin çarpışmaları sırasında hızları ve hareket doğrultuları düzenli olarak değişir.
- Moleküller arasındaki itme ve çekme kuvveti ihmal edilir. Yani moleküllerin birbirleri ile çarpışması esnasında oluşan zayıf kuvvetler dışında başka kuvvetlerin olmadığı kabul edilir.
- Aynı sıcaklıkta ancak birbirinden farklı olan gazların ortalama kinetik enerjileri birbirine eşittir. Bununla birlikte bu gazların kinetik enerjileri sıcaklık ile doğru orantılıdır. Kinetik teoriye uyan gazlara ideal gazlar denir. Aslına bakıldığı zaman hiçbir gaz tam anlamıyla ideal değildir. Sadece gazlar özellikleri bakımından ideal gaz olarak tanımlanan ölçüte yakın ya da uzak olabilirler.
- Aynı sıcaklıktaki bir gazın, kendi içerisinde barındırdığı taneciklerinin o an ki enerjileri birbirinden farklı olabilir. Ancak ortalama kinetik enerjileri eşittir.
Gazların ortalama kinetik enerjisi neye bağlıdır?
Gazların ortalama kinetik enerjisi, kinetik teorinin kendisi merkeze alınacak olursa sıcaklık ve bu sıcaklığın ortamda oluşturduğu hıza bağlıdır. Ancak elbette böyle bir soru için merkeze alacağımız neden "mutlak sıcaklık" olacaktır. Çünkü mutlak sıcaklık moleküllerin hızını, moleküllerin hızı ise kinetik enerjiyi etkilemektedir. Bu döngü ve doğrudan bağlantının altında yatan en temel sebep görüldüğü üzere nettir; "ortamın mutlak sıcaklığı"
Aynı sıcaklıktaki gazların ortalama kinetik enerjileri eşit midir?
Net bir şekilde aynı sıcaklıktaki gazların kinetik enerjileri birbiri ile aynıdır diyemeyiz. Çünkü bir gazın taneciklerinin anlık kinetik enerjileri birbirinden farklı olabilir. Ancak ortalama kinetik enerjileri için eşit diyebiliriz.