Gestalt Kuramı Nedir? Eğitim Bilimlerinde Gestalt Kuramı İlkeleri Nelerdir, Kurucusu Kim ve Neyi Savunur?
Dilimizde bütüncül olarak kullanılan Gestalt Kuramı Eğitim bilimlerinde merak edilen kuramların başında gelmektedir. Almanya’da ortaya çıkan ve günümüzde de hala varlığı süren Gestalt Kuramı nedir sorusu ise birçok insanın en çok sorduğu sorulardan biridir. Psikoloji tarihinde belirleyici bir eğilim olan Gestalt Kuramı ve ilkeleri nelerdir, neyi savunur gibi soruları sizler için tüm ayrıntılarıyla birlikte derledik.
Herhangi bir nesne düşünülürken ya da herhangi bir düşünce süreci analiz edilirken genellikle her bir öğeye odaklanılmaz. Gestalt Kuramı da bu tür insan algılarını işler. Bu insan algıları işlenirken Gestalt kuram ve ilkeleri nelerdir? Gestalt Kuramı neyi savunur? gibi sorular da beraberinde ve doğalında gelişen en temel sorulardandır. Gestalt kuramı nedir sorusuna yanıt arayan okuyucularımızı ayrıntıları öğrenmek üzere metnin geri kalanını okumaya davet ediyoruz.
Gestalt Kuramı Nedir?
Gestalt Kuramı, 1912 yılında Wertheimer'in yazdığı makale ile başlamıştır. 20. yüzyılda Almanya'da ve Gestalt psikolojisi adı altında psişik olayları değişik bir açıdan ele alan yeni bir görüş olarak ortaya çıkan kuramın öncüsü Wertheimer kabul edilir. Wertheimer belli uyarıcıların nasıl gruplanacağını, nasıl yapılandırılacağını ya da yorumlanacağını belirleyen uyarıcı değişkenleri tanımlamıştır. Gestalt kuramına göre; bütün, parçaların toplamından farklı bir anlam ifade eder ve birey, bütünü parçalarına ayrıştırarak değil, bütünlük içinde algılar. Gestaltçılar, organizmanın, dışarıdan gelen duyumlara kendisinden bir şeyler katarak, yaşantıyı yeniden örgütlediğini savunmuşlardır. Davranışçıların ve strukturcuların atomcu görüşüne bir tepki hareketi olarak gelişme gösteren ve Almanya'da doğan Gestalt kuramı, ilerleyen aşamalarda Amerika Birleşik Devletleri'ne kadar yayılmıştır. Gestalt kelimesinin Türkçe'de tam anlamıyla bir karşılığı bulunmamakla birlikte, dilimizde "bütüncül" olarak kullanılmaktadır. Gestalt psikolojisi kaotik bir dünyada anlamlı bir algıya sahip olmanın temelinde hangi kanunların olduğunu anlamaya çalışan bir görüştür. 
Gestalt Kuramı İlkeleri Nelerdir?
Gestalt ilkeleri, bilişsel süreçler içerisinde algı ve algısal örgütlenme konularına yoğunlaşan ilkelerdir. Gestalt kuramı, algılama ve problem çözme süreçleriyle ilgilenmektedir ve bu kuramda algı, bir örgütlenmedir. Öğrenme ile ilgili görüşleri algılama çalışmalarına dayanmaktadır ve bu algıda örgütlenmenin de ilkeleri bulunur. Bu ilkelere Gestalt ilkeleri denir.
1)Yakınlık İlkesi: Duyusal anlamda birbirlerine yakınlık duyan uyarıcıların oluşturduğu bir küme olarak algılanan yakınlık ilkesi, nesneleri birbirine olan yakınlıklarına göre gruplandırarak algılama eğiliminde olmayı belirtir.
2)Benzerlik İlkesi: Bazı duygusal özellikler yönünden benzer olan cisimlerin bir küme olarak algılanması durumudur. Benzerlik ilkesinde görsel uyarıcıların algılanmasında olduğu kadar, işitsel uyarıcıların algılanmasında da önem taşımaktadır.
3)Tamamlama İlkesi: Duyusal olarak eksik girdi içeren uyarıcıların tam olarak algılanması durumudur. Örneğin bir fotoğraftaki kişiyi tanımak için fotoğrafın yarısını görmek yeterli olur. Zihnimiz geriye kalan eksik parçaları tamamlamaktadır. Yani organizma, bütünlük oluşturan bütün simetrik şekillere, sağlam bir "Gestalta" ulaşmayı amaç edinir.
4)Simetri İlkesi: Bu ilkeye göre akıl nesneleri simetrik olarak ve bir merkez noktası etrafında şekillendirerek algılar. Nesneleri eşit sayıda simetrik olarak bölmek algısal olarak memnuniyet vericidir. Birbirine bağlı olmayan iki simetrik parça olduğunda akıl algısal olarak uyumlu bir şekil oluşturmak için onları birleştirir.
5)Ortak Kader İlkesi: Nesneler düzgün bir yörünge şeklinde ilerleyen sıralar olarak algılanır. Bu ilke aynı hareket eğilimi ve sonuçta aynı yörünge üzerinde olan bir araya gruplanmış nesneleri ifade eder.
6) Devamlılık İlkesi: Belirli bir yönde ilerleyen uyarıcılar bir bütün olarak algılanmaktadır. Aynı yönde ilerleyen noktalar veya çizgiler birlikte gruplanarak algılanır. Algısal alanımız içinde bulunan ve aynı yönde ilerleyen birimler birbirleriyle ilişkili gözükmektedir.
7) İyi Gestalt İlkesi: Eğer bir nesnenin parçaları düzenli, yalın ve sıralı bir örüntü oluşturuyorlarsa grup oluşturuyorlarmış gibi algılanırlar. Konu dışı uyarıcıları dikkate almamak aklın çevresini anlamlandırmasına yardımcı olur. Algılama sırasında yaratılan bu anlam, zihnin konumsal ilişkilerden üstün tuttuğu evrensel düzen unsurlarının yardımıyladır. Bu ilke tüm gestalt teorisinin temeli olan netlik fikrine odaklanır.
8) Geçmiş Deneyim İlkesi: Geçmiş Deneyim İlkesi'ne göre bazı koşullarda görsel uyarıcılar geçmiş deneyimlere göre kategorize edilir. Eğer iki nesne mekansal yakınlık içinde veya küçük zaman aralıklarında birlikte gözlemlenmişlerse bu nesnelerin birlikte algılanma ihtimali yüksektir.
Gestalt psikolojisi temelinde algılama biçimleri ve değerlendirme süreçlerini barındırır. Bunlar, bütünü parçalardan ayırarak değerlendirme kavramını yani terapiyi oluşturan önemli etkenlerdir. Bu terapinin amacı bireyin toplumla ve yaşadığı çevreyle bütünleşmesini sağlamaktır.
