Hacibü’l Hüccab Ne Demek? Selçuklularda Ve Osmanlı’da Hacib’ül Hüccab Kimdir, Ne İş Yapar, Görevi Nedir?
Hacibü’l Hüccap ne demek sorusunu merak edenler tarihi dönemlerde çoğu devlette karşımıza çıkan fakat işlevi değişen bu görev hakkında doğru bilgiye ulaşmak için internette araştırmalar yapıyor. Tarihi araştırmayı seven kişilerin merak ettiği saray görevlilerinden bir tanesi olan Hacibü’l Hüccab hakkında tarihi kaynaklar bulunuyor. İşte, Hacibü’l Hüccab ne iş yapar, görevi nedir gibi soruların yanıtı!
Selçuklular ve Osmanlı'daki haciblik görevini internette araştıran kişiler hacibü'l hüccab kelimesiyle karşılaşıyor. İslam tarihinde çok önemli yeri bulunan Hacib'ül Hüccab kimdir? Tarih konusunda bilgilerini pekiştirmek isteyen kişilerin sıkça merak ettiği sorulardan biri olan Selçuklularda ve Osmanlı'da Hacibü'l Hüccab ve daha fazlası sizler için hazırladığımız içeriğimizde ve sabah.com.tr'de!
Hacib'ül Hüccab Ne Demek?
Kelime anlamı olarak ''bir kişinin bir yere girmesine engel olan kimse'' anlamına gelen hacib kelimesi zamanla çeşitli bölgelerde farklı anlamlar kazanarak kullanılmaya devam etmiştir.
Tarihçilere göre hacib kelimesinin ilk kez kullanıldığı devlet tartışmalı olsa da bazı kaynaklara göre Sasaniler zamanında haciblikten söz edilebilir.
Hacibü'l Hüccab Kimdir?
Bazı kaynaklarda görevi, görevlileri ve ziyaretçileri hükümdarın huzuruna çıkarmak olarak geçen hacibliğin tek vazifesi bu değildir. Merasimlerin düzenlenmesinde de görevli olan hacibliğin katiplik ile aynı seviyede bir görev olduğu düşünülebilir.
Hükümdarların en özel sırlarına da hâkim olmaları sebebiyle hacibler saraydaki en önemli kişilerden biridir. Abbasiler döneminde sarayda vezirden sonra en önemli kişiler haciblerdir.
Hacibliğin vezirlikten daha önemli olduğu Endülüs Emevi Devleti'nde hacibler, mülk idaresinin başında bulunan kişilerdi. Hacib kelimesi bu topraklarda, hükümdarın emriyle onun yetkilerini temsil eden en büyük emir anlamında da kullanılmıştır.
Karahanlılar'da haciblik hükümdar ve vezirden sonra gelen en önemli kişidir. Yöneticilerin, yönetilenlerle arasındaki köprü görevini de gören hacibler, hükümdarın ziyaretçilerini önce kendisi ağırlardı. Hacibin bir diğer görevi de elçilerle ilgilenmektir.
Ulu hacibin emrinde başka hacibler bulunduğundan ulu hacib, diğerlerinden hacibü'l hüccab adıyla ayrılır.
Hacibü'l Hüccap Büyük Selçuklu Devleti'nde de karşılaşılan bir makam olmasına rağmen Gazneliler'de sahip olduğu yetkileri burada yitirmeye başlamıştır.
Hacibü'l Hüccap Görevleri
Selçuklular'da sultanların yanı sıra vezirlerin de hacibleri vardır.
Türk-İslam devletlerindeki hacib saray içerisinde yetiştirilen kişilerden seçilmiştir bu bilgi dolayısıyla devletlerin bu önemli görevde bazı farklılıklar yaptığını söylemek mümkündür.
Hükümdara gelen hediyeleri teslim alıp sunmak hacibü'l hüccabın görevlerinden bir tanesidir.
Memlük Devleti'nde ikisi hacibü'l hüccab diğerleri onların yardımcısı olmak üzere beş hacib bulunmaktaydı.
Ellerinde bulunan sopalarıyla beraber divan hizmetinde bulunan hacibler Osmanlı'daki Çavuşbaşı ve divan çavuşlarına benzetilebilir.
Hacibü'l Hüccab Ne İş Yapar?
Dünya'nın farklı yerlerinde hüküm süren bazı Türk devletlerinde haciblik görevi önemini korumuştur.
Emir hacib, ulu has hacib ya da diğer bilinen adıyla hacibü'l hüccablar devlet yönetiminde diğer devletlerde olduğu gibi Türk devletlerinde de söz sahibi kişilerdi.
Timurlular, Karakoyunlular, Akkoyunlular ve Safevî Devletleri'nde hâciblik görevine rastlanmamaktadır.
