İbrani alfabesi nedir, özellikleri nelerdir? İbrani alfabesini kullanan Türk boyu hangisidir?
İsrail'in resmi dili olan İbraniceyi oluşturan İbrani alfabesi'nin kökenine baktığımızda Sami dilleri grubuna bağlı olduğu görülmektedir. Aşkenaz Yahudilerinin konuştuğu bir Cermen dili olan Yidiş (Yahudi Almancası) ile Sefarad Yahudilerinin dili olan Ladino (Yahudi İspanyolcası) gibi diğer Yahudi dillerinin yazımında kullanılmaktadır. İbrani alfabesi nedir, özellikleri nelerdir? Konuya detaylı değineceğiz.
Arami alfabesi kökenli bir yazı sistemi olan İbrani alfabesi geçmişte Fenike alfabesi olarak da isimlendirilmekteydi. MÖ 6. yüzyıl civarında Babil Sürgünü döneminde bu alfabe kaldırılmış Asur kökenli Arami alfabesi gelmiştir. Geçmişten günümüze gelen bu alfabe; Kare Yazı, El Yazısı, Raşi ve Solitreo gibi biçimlerde de kullanılmıştır. İbrani alfabesini Türk boyları da kullanmıştır.
İBRANİ ALFABESİ NEDİR?
İbranice İsrail'in resmi dilidir. İbrani alfabesi de İbraniceyi oluşturan yazı sistemidir. İbrani alfabesi Sami dilleri grubuna bağlı olarak; Aşkenaz Yahudilerinin konuştuğu Yahudi Almancası ile Sefarad Yahudilerinin dili olan Yahudi İspanyolcası gibi diğer Yahudi dillerinin yazımında kullanılan Arami alfabesi kökenli bir yazı sistemidir. İbranice harfler ve rakamlar olarak incelendiği zaman zor bir dil olarak karşımıza çıkmaktadır. İbrani alfabesi el yazısı ile yazılması zor olan Afro Asyatik dillerden biri olduğu da düşünülmektedir. İbranice harflere Yahudiler aynı zamanda Laşın Hakodeş ismini de vermiştir. İbrani alfabesinin ilk harfi א, harf adı alef ve sayısal değeri 1'dir.
İBRANİ ALFABESİ ÖZELLİKLERİ
- İbrani alfabesi sağdan sola doğru yazılır.
- 22 temel sessiz harften oluşmaktadır.
- Harfler bitiştirilmez ve ayrı yazılır.
- Beş harfin sonda yazılışı farklıdır ve bunlara sofit denir.
- Sesli harfler (נִקּוּד, nikkud; çoğulu: nikkudot), ana harflerin altına konulan işaretler ile gösterilir.
- Her İbranice harfin sayısal bir değeri bulunmaktadır.
- Bazı harflerin yanında bulunan yıldız işareti o harfin sadece kelime sonunda kullanıldığına işarettir.
- C sesi gimal harfinin üzerine ayraç koyularak elde edilir.
- Ç sesi tsadi harfinin üzerine ayraç koyularak elde edilir.
- J sesi zayin harfinin üzerine ayraç koyularak elde edilir.
- İbranicede W sesi bulunmazken W sesi olan yabancı kelimeler için çift vav kullanılır.
İBRANİ ALFABESİNİ KULLANAN TÜRK BOYU
İbrani alfabesini kullanan Türk boyu Hazarlar olarak bilinmektedir. Tarih boyunca farklı coğrafyalarda hâkimiyeti olan Türk boyları, çok sayıda farklı dili benimsemiştir. Türkler Latin alfabesine 1928 yılında geçiş yapmıştır.
İBRANİ ALFABESİ KULLANAN ÜLKELER
İbrani alfabesini yaygın olarak İsrail kullanmaktadır. ABD, Kanada, Panama, Birleşik Krallık, Almanya ve Avustralya gibi ülkeler tarafından da yaygın olarak kullanılmaktadır.
İBRANİ ALFABESİ SAYILARI
|
Simge |
Harf adı |
Ses değeri |
Sayısal değeri |
|
א |
alef |
- (1) |
1 |
|
ב |
bet, ve |
b, v |
2 |
|
ג |
gimel |
g |
3 |
|
ד |
dalet |
d |
4 |
|
ה |
he |
h (2) |
5 |
|
ו |
vav |
v |
6 |
|
ז |
zayin |
z |
7 |
|
ח |
het |
kh (ya da h) (3) |
8 |
|
ט |
tet |
t |
9 |
|
י |
yud |
y (4) |
10 |
|
ך* ve כ |
kaf, haf |
k, kh, h |
20 |
|
ל |
lamed |
l |
30 |
|
מ ve ם* |
mem |
m |
40 |
|
ן* ve נ |
nun |
n |
50 |
|
ס |
sameh |
s |
60 |
|
ע |
ayin |
- (5) |
70 |
|
פ ve ף* |
pe ve fe |
p, f |
80 |
|
צ ve ץ* |
tsadik |
ts (ya da tz/z) |
90 |
|
ק |
kuf |
k ya da q |
100 |
|
ר |
reş |
r |
200 |
|
ש |
şin, sin |
ş, s |
300 |
|
ת |
tav |
t |
400 |