İyelik zamiri nedir, örnekleri neler? İyelik zamiri ile ilgili örnek cümleler ve konu anlatımı
Düşünce ve duygularımızı anlatmak için sözcükler aracılığıyla kullandığımız iletişim aracına dil adı verilir. Dilbilgisi kuralları hakkında bilgi sahibi olmak düşüncelerimizi aktarmak için son derece önem teşkil eder. İçinde birçok konu ve dinamik barındıran Türkçe dilbilgisi içindeki en ehemmiyetli konulardan biri de zamirlerdir. Zamirler aynı zamanda, hayallerimizi gerçekleştirmek için iyi puanlar alma ihtiyacı duyduğumuz sınavlardaki sorularda da sıklıkla karşımıza çıkan konulardan biridir. Düşünceleri, eylemleri aktarırken bazen cümle içerisinde anlatılan varlıkların isimleri yerine o ismi karşılayan belirli sözcüklere ihtiyaç duyarız. “bazı”, “herkes”, “kimi”, “öteki”, “beriki”, “falan…” şeklinde ifade edilen ve isimlerin yerine kullanılan kelimelere zamir adı verilir. Peki, ifade edilişlerine göre çeşitleri bulunan zamirlerden biri olan iyelik zamiri nedir? İyelik zamiriyle ilgili örnek cümleler ve konu anlatımı...
İsimlerin yerlerine kullanılan fakat isim olmayan kelimelere zamir denir. Zamirler kullanım niteliklerine göre çeşitlere ayrılırlar. Zamirler toplamda yedi başlık altında incelenmektedir. Bunlardan iyelik zamirinin tüm detaylarını derlediğimiz yazımızda iyelik konu anlatımı, iyelik zamiri örnekleri, iyelik zamiri içeren cümleler ve bu zamir çeşidiyle ilgili tüm bilgiler yer almaktadır.
İYELİK ZAMİRİ NEDİR?
Bir sözcüğe, aitlik anlamı kazandıran ve eklendiği kelimenin hangi şahsa ait olduğuna göre değişen eklere iyelik eki adı verilir. Bu eklere iyelik zamiri adı verilir ve hangi şahsa ekleniyorsa ona göre bir aitlik belirtir. Ek halindeki bir zamirdir. 6 çeşide ayrılan iyelik ekleri maddeler halinde şu şekilde sıralanır:
- Ben kelimesiyle ifade edilen 1.tekil şahıs iyelik zamiri -m'dir. (kalem-i-m, defter-im)
- Sen kelimesiyle ifade edilen 2. Tekil şahıs iyelik zamiri -n'dir.(bilgisayar-ı-n)
- O kelimesiyle ifade edilen 3.tekil şahıs iyelik zamirleri, -i, -ı, -u, -ü, -si, -sı -sü, -su'dur. (arkadaş-ı)
- Biz kelimesiyle ifade edilen 1.çoğul şahıs iyelik zamirleri –mız, -miz, -muz, -müz -imiz, -ımız, -umuz, -ümüz'dür. (Hayat-ımız)
- Siz kelimesiyle ifade edilen 2.çoğul şahıs iyelik zamirleri -iniz, -ınız, -unuz, -ünüz'dür. (kız-ınız)
- Onlar kelimesiyle ifade edilen 3.çoğul şahıs iyelik zamirleri -leri, -ları'dır. (silgi-leri)
Yukarıda hangi şekillerde gösterildiği belirtilen iyelik zamirleri bir diğer adıyla iyelik ekleri ayrıca isim tamlananlarının tamlananı şeklinde de meydana gelebilir. "Kuşların şarkıları" cümlesinde belirtildiği gibi şarkı sözcüğü 3.çoğul şahıs iyelik zamirlerinden biri olan -ları ekini almıştır ve isim tamlamasının tamlananıdır.
İyelik zamirleriyle ilgili çokça karıştırılan ve dikkat edilmesi oldukça önemli olan birkaç nokta vardır. Bu noktalardan birincisi; iyelik zamirleri zamir çeşitlerinden biri olan belgisiz zamirlere eklenmiş olarak da karşımıza çıkabilmektedir. "Senden başka gidecek kimse-m yok" cümlesinde kimse sözcüğü belgisiz zamirdir ve sonuna 1.tekil şahıs iyelik zamiri -m ekini almıştır.
İkinci olarak iyelik zamirlerinden 3.tekil şahıs ekleriyle (i, -ı, -u, -ü,) aynı olan belirtme durum(hal) ekleri sıklıkla karıştırılmaktadır. Fakat durum(hal) ekleri cümleye belirtme anlamı katarken, iyelik zamirleri aitlik (sahiplik) anlamı katmaktadır. Bu nedenle öznenin belli olmadığı durumlarda sözcüğün başına "onun" tamlayanı getirilebiliyorsa iyelik zamiri olduğu anlaşılmaktadır. Ama eğer sözcüğün başına bu tamlayan getirilemiyorsa bu eklerin durum(hal) ekleri olduğu kolaylıkla anlaşılabilmektedir. "Kalemi çok güzel gözüküyor" cümlesinde kalemi sözcüğünün başına "onun" kelimesi geldiğinde anlamda hiçbir bozulma olmadan anlatılmak istenen anlaşılabilmekte. Fakat "Kalemi düşürdün" cümlesinde "kalemi" kelimesinden önce "onun" sözcüğü eklendiğinde anlam bozulması oluşmakta.
Aitlik bildiren ekler olan iyelik zamirleri, bu konu hakkındaki örnek cümleler incelendiğinde çok daha rahat bir biçimde anlaşılacaktır.
İYELİK ZAMİRİ İLE İLGİLİ ÖRNEK CÜMLELER
- Bilgisayarım bozulduğundan beri hiç ders çalışamıyorum.
- Kitaplığında çok güzel kitaplar var.
- Babası her gün onu okula getiriyor.
- Bugün kitabımız basılıyor.
- Memleketiniz yemyeşil, oldukça huzurlu bir yer.
- Turnuvadaki başarısından ötürü takımlarını kutlamalıyız.
