Kasidenin Bölümleri Nelerdir? Sırasıyla Konularına Göre Kasidenin Bölümleri ve Anlamları
Divan edebiyatında sıkça rastladığımız kasideler döneminin edebi akımları içinde en beğenilenler arasında yer alır. Devlet büyüklerini övmek için kullanılan bir şiir formu olan kasideler çok başka konular ve temalar içinde yazılmıştır. Bu konuda detaylı bilgi sahibi olmak için kasidenin bölümleri nelerdir sorusunun yanıtlarını inceleyerek, sırasıyla konularına göre kasidenin bölümleri ve anlamları hakkında bilgi sahibi olunabilir.
Kasideler Arap edebiyatında en beğenilen ve yüksek görülen şiirlerdir. Divan edebiyatında da oldukça önemli bir yeri olan kasideler kendi aralarında içerdiği konulara göre bölümleri vardır. Kasidenin bölümleri ve anlamları hakkında doğru bilgiler edinmek için, kasidenin bölümleri nelerdir sorusunun yanıtlarını incelemek gerekmektedir.
Kasidenin Bölümleri Nelerdir?
Kasideler, Türk Edebiyatına 1200'lü yıllarda Arap Edebiyat kültüründen geçmiştir. Kasideler ilk olarak devlet adamlarını övmek ve onlara duyulan hayranlığı ifade etmek için yazılmıştır ancak zamanla kasidelerde bahsedilen konu ve temalar değişkenlik göstermiştir. Nazım birimi beyit olan kasideler en az 15 en çok 99 beyitten oluşmaktadır. İlk beyte matla beyit, son beyte ise makta beyit denmektedir. Kasideler beyitlerin ifade etmek istediği hislere göre bölümlere ayrılmaktadır. Bu bölümler nesip (teşbib), girizgah, rahil, methiye, tegazzül, fahriye, taç beyit ve dua olmak üzere 8 başlıkta incelenmektedir.
Kaside Bölümlerinin Anlamları
Nesip (Teşbib): kasidenin ilk bölümü olan nesip kısmı şiir bakımından en hummalı bölümdür. Kasideyi yazan kişi bu bölümde betimlemeler yapar. Bu bölümde mevsim betimlemesi yapılmış ise teşbib denir. Çoğunlukla 15-20 beyitten oluşur.
Girizgah: genellikle 1-2 beyitten oluşur, şair bu bölümde övgüye başlayacağını haber eder.
Rahil: şair bu bölümde atla ya da deveyle yaptığı yolculuktan bahseder.
Methiye: kasidede övülmek istenen kişiye methiyeler edildiği bölümdür. Bu kısımda şiir özellikleri zayıf ancak dil bölümü ise oldukça ağır ve süslüdür. Mübalağa yapılır. Methiye bölümünde övülene göre kasideler sınıflandırılmıştır;
-
Allah (c.c)'ün birliğinden bahsedilmişse tevhid
-
Allah (c.c)'ya yakarış edilmişse münacaat
-
Hz. Muhammed (sav) övülmüş ise naat
-
Devlet büyükleri övülmüş ise methiye
-
Yermek için yazılmışsa hicviye
-
Birinin ölümünden bahsediliyorsa mersiye ismini alır.
Tegazzül: gazel söylemek anlamına gelir ancak her kasidede olmak zorunda değildir. Bazı yazarlar sıkıcı olmamak adına kasidenin uyak ve ölçü düzenine uygun gazel yazarak eklemiştir.
Fahriye: bu bölümde şair kendini övmektedir. Örneğin Nefi'nin bazı kasideleri sadece fahriye bölümünden oluşmaktadır.
Taç Beyit: 2-3 beyitten oluşur. Şair bu bölümde kendisi hakkındaki düşüncelerden bahseder. Bu bölümde şairin adı geçmektedir.
Dua: birkaç beyitten oluşan bu bölüm kasidenin son kısmıdır. Şair bu bölümde kasidede övgüler dizdiği kişi için sağlık, uzun ömür ve talih gibi dualarına yer verir.
