Kirli Zıt Anlamlısı Nedir? Kirli Kelimesinin Zıt Anlamlısı Olan Sözcük ve Cümle İçinde Kullanımı
Kelimede anlam, Türkçe dil bilgisi kuralları içinde hakkında en çok araştırma yapılan konuların başında geliyor. Dünyanın en köklü dillerinden biri olan Türkçe, kelime zenginliği açısından ilk akla gelen dillerin arasındadır. Türkçede pek çok kelimenin zaman zaman temel anlamlarının dışında da kullanıldığına şahit oluruz. Bu durum anlatıma zenginlik katsa da kelimelerin anlamlarını ya da zıt anlamlılarını birbirine karıştırmamıza neden olur. Kelimelerin anlamlarını çok iyi bilmediğimiz zaman eş anlamlılarını ya da zıt anlamlılarını da çok iyi bilmemiz mümkün olmaz. Bu yazımızda günlük hayatın içinde çok sık kullanılan kelimelerden biri olan kirli kelimesinin anlamı ve zıt anlamlısı üzerinde duracağız. İşte kirlinin zıt anlamlısı hakkında merak edilenler...
Kelimelerin zıt anlamlıları basit gibi görünse de Türkçe dil bilgisi kuralları içinde sık sık karıştırılan konulardan biridir. Bir kelimenin zıt anlamlısını kavrayabilmek için öncelikle o kelimenin anlamını öğrenmeliyiz.
KİRLİ KELİMESİNİN ANLAMI NEDİR?
Kelimelerin anlamlarını ya da yan anlamlarını öğrenmek için bugün başvurduğumu ilk kaynaklar hala sözlüklerdir. Sözlükler, söz konusu kelimenin cümle içinde kullanımını da göstererek öğrenme sürecimi hızlandırırlar. Bugün, Türkçe konusunda en kapsamlı çalışmaları yürüten Türk Dil Kurumu sözlüklerine göre kirli kelimesinin anlamı " Leke, toz vb. ile kaplı, pis, murdar, mülevves" olarak kabul edilmektedir.
Ancak kirli kelimesinin toplum tarafından kabul edilen doğruların dışında hareket eden insanları ya da durumları tanımlamak için de kullanıldığı bilinir.
- Örneğin: Burası İstanbul'un en kirli semtlerinden biridir, gece vakti tek başına yürüyemezsin."
KİRLİNİN ZIT ANLAMLISI NEDİR?
Kelime anlamını öğrendiğimiz kirli kelimesinin zıt anlamlısına geçmeden önce zıt anlamlı kelimelerle ilgili bazı özellikleri bilmememizde fayda var. Birbirinin anlamca tam tersi olan durumları tanımlayan kelimelere zıt anlamlı kelimeler denir.
Zıt anlamlı kelimelerle ilgili en büyük yanılgı her kelimenin bir zıt anlamlısı olacağı yanılgısıdır. Bazı kelimelerin eş anlamlısı bulunmadığı gibi bazı kelimelerin de zıt anlamlısı bulunmayabilir. Bu yüzden bir kelimenin olumsuz anlamlısı ile zıt anlamlısını karıştırmamak gerekir.
Fiil köklü kelimelerin bazı durumlarda bazı eklerle olumsuz anlamda kullanıldığını görürüz. Olumsuz anlamlı bu kelimeler söz konusu kelimenin zıt anlamlısı olmaz. Örneğin, oturmak kelimesinin zıt anlamlısı kalkmak kelimesidir. (Birbirinin tamamen zıttı olan durumu temsil eder.) Oturmak kelimesinin olumsuz anlamlısı olan oturmamak kelimesini zıt anlamlısı ile karıştırmamalıyız.
Bu bilgiler ışığında kirli kelimesinin zıt anlamlısının temiz kelimesi olduğunu söyleyebiliriz. Bu arada, bir kelimenin zıt anlamlısını kelimenin o cümle içinde kullanıldığı anlamı belirler. Örneğin kirli kelimesi cümlede gerçek anlamıyla kullanıldıysa zıt anlamlısı temizdir. Mecaz anlamıyla kullanıldıysa zıt anlamlısı temiz olmayabilir.
KİRLİ ZIT ANLAMLISI TEMİZ NE DEMEK?
Kirli zıt anlamlısı temiz kelimesinin anlamını öğrenerek bu konuyu daha rahat anlayabiliriz. Türk Dil Kurumu sözlüklerine göre temiz kelimesi "Kirli, lekeli, pis, bulaşık olmayan, arı, pak, münezzeh, hijyen, hijyenik" anlamına gelmektedir.
Ancak bunun yanında, dikkatle ve özenilerek yapılmış bir işi tanımlamak için de temiz kelimesinin kullanıldığına şahit oluruz.
Temiz kelimesinin bir yan anlamı daha vardır. Sıfır olmamakla birlikte çok az kullanılmış olan, herhangi bir kusuru bulunmayan nesneleri tanımlamak için de temiz kelimesi kullanılır.
KİRLİ KELİMESİ VE KİRLİNİN ZIT ANLAMLISI TEMİZ KELİMESİNİN CÜMLE İÇİNDE KULLANIMI
- Bu kadar kirli bir evde nasıl yaşayabiliyorsunuz anlamıyorum doğrusu. (Gerçek anlam)
- Beni bu kirli işlerine alet etme. (Yan anlam)
- Perdelerin ne kadar temiz! (Gerçek anlam)
- Çok temiz dikiş diker, böyle terziler kalmadı artık. (Yan anlam)
