Klasisizm Nedir, Temsilcileri Kimlerdir? Klasisizm Akımı Özellikleri ve Tarihsel Gelişimi

Klasisizm, 17. yüzyılda, Rönesans dönemi ile birlikte ortaya çıkmış ve 19. yüzyıla kadar etkisini Avrupa’da göstermiş olan bir düşünce şeklidir. Klasisizm akımı hem sanatta, hem de edebiyatta kendisini göstermiştir. Klasisizm yüzünü eskiye dönerek, konularını Eski Yunan ve Roma edebiyatından seçmiştir. Bu içerikte klasisizm nedir ve temsilcileri kimlerdir sorularını yanıtlayarak, klasisizm akımı özellikleri ve tarihini sizler için derledik. Klasisizm akımı ile ilgili bilgiler aşağıda…

Klasisizm akımı, uzun yıllar boyunca Avrupa'da etkili olmuş bir düşünce şeklidir. Klasisizm akımı, 1660 Ekolü yahut Kuralcılık olarak da bilinmektedir. Özellikle tiyatro ve denemeler üzerinde etkisini göstermiştir. Klasisizm akımı ile birlikte sanatta ve edebiyatta duygu ve düşünceler geri plana atılmış, akıl ve sağ duyu sahneye çıkmıştır.

KLASİSİZM NEDİR?

Klasisizm akımı, 17. yüzyılın ikinci yarısında Fransa'da ortaya çıkmış olan ve Antik Yunan ile Roma edebiyatını baz alan yaklaşımdır. Klasisizm başta edebiyat olmak üzere sanatın pek çok dalında etkisini göstermiştir. Rönesans döneminde ortaya çıkmış ve etkilerini 19. yüzyıla kadar göstermiştir. Peki edebiyatta klasisizm nedir?

Klasisizm, mükemmeliyetçi bir akımdır. Klasisizm akımının ögeleri bulunmaktadır. Bunlar; idealizm, evrensellik, açıklık, sınırlılık, akılcılık, denge, ölçülülük, görkemlilik ve güzelliktir. Bir eserin klasik olarak adlandırılabilmesi için bu ögeleri içinde bulundurması gerekmektedir. Klasisizm akımına göre sanat, sanat içindir.

Klasisizm konusunu tarihten, hatta mitolojiden almaktadır. Özellikle Yunan, Roma ve Latin edebiyatlarında rastlanılan konular, klasisizm akımında tekrar ele alınmıştır. Zira klasisizme göre en mükemmel sanat, geçmişe ait olandır. Eski yapıtlarda görülen insanlar, o dönemin fiziği ve sosyal çevresi ile klasisizme konu olmuştur. Lakin geçmişten farklı olarak klasisizmde bu insanın hırsı, vicdansızlığı gibi ruhsal birtakım özellikleri ön plana çıkmıştır.

Klasisizm akımında dil ve üslup çok önemlidir. Yazar gereksiz kelimelerden, uzun anlaşılması zor cümlelerden kaçınmalı ve anlatılmak istenen şeyi net e açık bir şekilde okuyucusuna sunmalıdır. Ayrıca eser, biçimsel olarak da mükemmel olmalıdır. Klasisizm akımında yazar, yani anlatıcı kendini gizlemektedir. Zira bu akıma göre metinler, yazarın günlüğü yahut iç dökme aracı değildir.

Klasisizm akımı, tiyatroda üç birlik kuralının ortaya çıkmasında etkili olmuştur. Yani bir tiyatro oyununda kişi, yer ve zaman unsurlarının zorunlu olarak bulunması, bu akım ile mümkün olmuştur. Klasisizm akımı ile yazılan tiyatro oyunlarında, başta Zeus, Apollon ve Athena olmak üzere Yunan Tanrıları sıklıkla konu alınmıştır.

KLASİSİZM AKIMI KURUCUSU VE KLASİSİZM TEMSİLCİLERİ

Klasisizm akımı kurucusu Fransız şair Nicolas Boileau Despréaux olarak kabul edilmektedir. Klasisizm temsilcileri arasında ise; tiyatroda Moliere ve Corneille, düzyazıda ise Montaigne ve Madame de La Fayette, şiirde ise Boileau yer almaktadır. Klasisizm akımına örnek olarak bu edebiyatçıların yazdığı metinler verilebilir.

Türk edebiyatı, Batı'ya yöneldiğinde, dünyada klasisizm dönemi tamamlanmıştır. Bu nedenle ülkemizde klasisizm akımına özgü az sayıda eser bulunmaktadır. Şinasi'nin Şair Evlenmesi isimli oyunu, ülkemizde klasisizm akımında yazılmış ilk eserdir. Bunun haricinde ise Ahmet Vefik Paşa'nın, Moliere'den yaptığı çeviriler klasisizm akımının ülkemizdeki örneklerindendir.

KLASİSİZM ÖZELLİKLERİ

Klasisizm özelliklerini genel olarak sıralamak gerekirse;

Akıl ve sağduyu ön plandadır,
Kötü ve çirkin konulara yer verilmez,
Dilin kusursuz ve soylu olması gerekmektedir,
Fiziksel ve sosyal çevre önem arz etmemektedir,
Eserlerde değişmez tiplemelere yer verilmektedir,
Tiyatro ve şiir ön planda, roman ise geri plandadır,
Az söz ile çok şey anlatılması hedeflenmektedir,
Konu önemli değildir, önemli olan anlatım biçimidir,
Sanat, sanat içindir.

KLASİSİZM AKIMININ TÜRK EDEBİYATINI FAZLA ETKİLEMEMESİNİN NEDENLERİ

Türk edebiyatı, ne yazık ki klasisizm akımından fazla etkilenememiştir. Bunun başlıca nedeni, Türk edebiyatının yüzünü dünyaya dönmesinin, klasisizm akımından sonra olmasıdır. Lakin klasisizm akımının Türk edebiyatını fazla etkilememesinin nedenleri sadece bu durumla sınırlı değildir. Klasisizm akımının Türk edebiyatını fazla etkilememesinin nedenlerini sıralamak gerekirse;

Türk edebiyatının klasisizme geç kalması,
Klasisizm akımının konusunun Yunan ve Latin edebiyatına dayanması,
Klasisizmin temellerinin Hristiyanlığa kadar gerilemesi,
Klasisizmin işlenişinin Türk kültürü ve dini ile uyumlu olmaması

Bu nedenlerden dolayı, Türk edebiyatı klasisizmden etkilenememiş, genel olarak bu akıma ait sadece çeviri eserler üretilmiştir. Edebiyatçılarımız bu akımı benimseyememiş ve kendileri eserler üretememiştir.