Roman Türleri - Konularına Göre Roman Çeşitleri, Özellikleri, Örnekleri ve İlk Türk Romanı
Edebiyatın varlığı insanın ve sözün varlığı kadar eskidir. Yazının henüz bulunmadığı dönemlerde hikaye anlatıcılığı sözle ya da resimle yaşamda kendine yer bulmuştur. Yazı icat edildiğinden beri de yazıyla devam etmektedir. Edebi türler içinde bugün hala en popüler olan anlatı biçimlerinin başında romanlar gelir. Öyle ki, bugün kitap okuduğunu söyleyen pek çok kişinin aslında roman okuduğunu görürüz. Roman, yüzyıllardır insanı, olayları, hisleri ve yaşanmamış günlerin tasavvurunu aktaran metinler olarak karşımıza çıkar. Romanlar, zaman içerisinde konularına göre belli sınıflandırmalara tabii tutulmuşlardır. Peki, Konularına göre roman türleri nelerdir? Roman türleri örnekleri ve özellikleri...
Edebi metinlerin en yaygın türlerinden biri olan romanlar geçmişten bugüne tarihin ve sosyolojinin en çok beslendiği kaynaklar olmuşlardır. Yazının gelişmesiyle birlikte yerini sağlamlaştıran romanlar konuları bakımından farklılıklar gösterir. Kültürel gelişimde oldukça önemli bir yeri olan romanların özelliklerini ve konularına göre türlerini sizler için derledik.
ROMAN TÜRLERİNİN ÖZELLİKLERİ NELERDİR?
İnsanı, yaşanmış olayları ya da yaşanması mümkün olan olayları zaman, mekan, kişiler ve olay örgüsü bağlamında aktaran edebiyatın en uzun soluklu metinleri romanlardır. Genelde düz yazı olarak kaleme alınsa da özellikle ilk zamanlarda nazım biçiminde yazılmış romanlara da rastlanır. Hikayeye göre romanlarda kişiler merkez alınır ve kişiler, olaylar, durumlar, kişilerin hisleri ve düşünceleri hikayeden çok daha kapsamlı, çok daha detaylı ele alınır.
Romanda konu genelde sıradan insanların başından geçen olayları kapsar. Yazıldığı döneme dair izler taşıyan romanlarda mekan oldukça önemlidir. Edebiyatın en uzun metinleri olan romanlarda kurgu çok önemlidir. Betimlemeler ve tasvirlerle bir evren yaratılır ve okuyucuyu o evrenin içinde tutmak çok önemlidir.
KONULARINA GÖRE ROMAN TÜRLERİ NELERDİR?
Roman türü geliştikçe konularına göre sınıflandırılmaya ihtiyaç duyulmuştur.
Macera romanları: Macera romanlarında en önemli şey olaydır. Günlük hayatta sık sık karşılaşılamayacak olaylar işlenir. Macera romanlarında sürekli bir hareket vardır. Sürükleyici bir dille yazılmışlardır ve olayların akışı içinde ya bir kahramanlık hikayesi ya da büyük bir gizemin çözümü işlenir. (Örneğin: Daniel Defoe-Robinson Crusoe)
Tarihi romanlar: Tarihsel olaylardan beslenen romanlardır. Romana konu olan tarihsel dönemdeki sosyal hayat, kültür ve politik olaylarla ilgili bilgi verir. Kahramanları gerçek kişiler de olabilir kurmaca da olabilir. (Örneğin: Turgut Özakman: Şu Çılgın Türkler)
Sosyal Romanlar: Yazarın yaşadığı döneme, o dönemin toplumsal olaylarına, kültürüne, göçlere, politik krizlere ışık tutan romanlardır. Toplumu ilgilendiren olayları detaylı olarak işlemek ya da olaylara dair bir eleştiri yapmak adına yazılır. Sosyal romanlarda bir fikrin savunusu da yapılabilir. Tezli romanlar, töre romanları, köy romanları bu türü örneklerindendir. (Örneğin: Victor Hugo-Sefiller)
Psikolojik Roman: İnsanın merkezde olduğu roman türüdür. İnsanın duyguları, düşünceleri, ruhunun çıkmazları, bilinçaltının karmaşası işlenir. Büyük olaylar olmasına gerek yoktur, kişilik çözümlemeleri temel alınır. Tahlil romanları olarak da adlandırılır. (Örneğin: Franz Kafka-Dönüşüm)
Fantastik Roman: Tamamıyla hayal ürünü karakterler ve olaylar işlenir. Kahramanların doğa üstü güçleri olabilir. Fantastik romanda işlenen zamanın ve mekanın gerçeklikle ilgisi yoktur. (Örneğin: J.K.Rowling-Harry Potter)
Bilimkurgu Romanları: Teknolojik gelişmelerin sonucu olarak ortaya çıkmıştır. Teknolojik ve bilimsel gelişmelerin etrafında şekillenen ve fantastik roman gibi gerçeklikle ilgili olmak mecburiyeti olmayan roman türüdür. (Örneğin: Ray Bradbury-Fahrenheit 451)
Otobiyografik Roman: Roman yazarının kendi hayatını ele aldığı roman türüne denir. (Örneğin: Alphonse Daudet-Küçük Şey)
Biyografik Roman: Yazarın bir başkasının hayatını anlatmak için yazdığı romanlardır. Biyografik romanın kişileri gerçektir ve genelde ünlü kişilerdir. (Örneğin: Hıfzı Topuz-Hava Kurşun Gibi Ağır)
Egzotik Roman: Uzak memleketleri, yabancı ülkeleri tanıtmak adına yazılan romanlardır. (Örneğin: Piyer Loti- İzlanda Balıkçısı)
ROMAN TÜRLERİ ÖRNEKLERİ NELERDİR?
Roman türünün ilk örneği eğitim hayatımız boyunca Miguel de Cervantes Saavedrab tarafından 1605'te yazılan Don Kişot olarak öğretilse de aslında roman türünün dünya edebiyatındaki ilk örneği Japonya'da 11. yüzyılın başlarında Murasaki Şikibu'nun kaleme aldığı Genji'nin Hikâyesi'dir. Cervantes'i kurgusal olarak kusursuz işlenmiş, Modern Avrupa'nın ilk romanı olarak kabul etmek mümkün.
EDEBİ TÜRDE YAZILMIŞ İLK TÜRK ROMANI NEDİR?
Türk Edebiyatı'nda romanın gelişmesi Avrupa'ya göre çok daha geç başlamıştır. Tanzimat dönemiyle birlikte başlayan yenilik hareketinin sonucu olarak edebiyatımıza giren ilk roman bir çeviri romandır. Fenelon'un Telemak adlı eseri Yusuf Kamil Paşa'nın çevirisi ile Terceme-i Telemak olarak Türk Edebiyatı içindeki ilk roman örneğidir.
Ancak, Tanzimat dönemi yazarları tarafından kaleme alınan ve roman mantığı ile yazılmış ilk Türk romanı Şemseddin Sami'nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat adlı romanıdır. Karakterler ve anlatım konusundan oldukça zayıf bulunsa da Şemseddin Sami'nin Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat'ı Türk Edebiyatı'nda edebi türde yazılmış ilk roman olması sebebiyle çok önemlidir.
