Kronoloji Nedir, Neyi İnceler? Kronoloji Biliminin Sağladığı Faydalar ve Tarih Bilimine Katkıları
Günlük hayatta sıkça kullanılan bir kelime olan kronoloji, aslında bir bilim dalını ifade etmektedir. Kronoloji, tarihte yaşanmış olayları bir sıraya sokan bilim dalıdır. ve başta tarih olmak üzere birçok alana yardımcı olmaktadır. Bir bilim dalı olarak kronolojiyi öğrenmek isteyenler için şu soruların cevapları kronoloji örnekleri ile birlikte aşağıda: Kronoloji nedir, neyi inceler? Kronoloji biliminin sağladığı faydalar nelerdir?
Dünya üzerinde meydana gelmiş tüm olayları, spesifik yahut genel olarak bir zaman çizelgesi içerisine oturtmayı amaçlayan bilim dalına kronoloji denmektedir. Kronoloji, tarihe yardımcı bir bilim dalı olarak ortaya çıkmıştır. Olayların kronolojisi yapılabileceği gibi, insan hayatlarının da kronolojik sıralaması yapılabilmektedir. Bu açıdan kronoloji oldukça geniş bir işleve sahiptir.
KRONOLOJİ NEDİR?
Kronoloji, olayların tarihsel sıralanması ile ilgilenen, tarih bilimi ile birlikte çalışan bilim dalına verilen isimdir. Kronoloji kelimesinin kökeni Fransızcaya dayanmaktadır. Chronos ve logos kelimelerinin bir araya gelmesi oluşan kronoloji kelimesi zaman bilimi olarak anılmaktadır. Türk Dil Kurumu'nun tanımına göre kronoloji; zaman bilimi, zaman dizini olarak ifade edilmektedir. Kronoloji aslında başta tarih olmak üzere, antropoloji ve arkeoloji gibi sosyal bilimlerin bir alt dalıdır.
Kronoloji tarihsel süreci bölümlere ayırarak, onları olayların tarihsel olarak meydana geliş sıralarına göre sıralamaktadır. Bu şekilde de geçmişin zamansal tayinini yapmakla görevlidir. Kronolojik çalışmalarda, bir olayın tüm zamanları incelenmektedir. Yani bir olayın öncesi, sonrası ve gerçekleşme süreci, tarih aralıkları ile birlikte kalem altına alınmaktadır. Kronoloji nedir sorusunun cevabı bu şekilde özetlenebilmektedir.
Kronoloji tek bir kaynakla yetinmemekte, konu ile ilgili tüm kaynakları değerlendirmektedir. Zira ancak bu sayede gerçek bilgilere ulaşmak mümkün olmaktadır. Kronolojik araştırmalarda, tarihi ve kaynağı belirlenemeyen yahut gerçekleştiği şüpheli olaylara yer verilmemektedir. Kronoloji çalışmaları, sağlam kaynaklar kullanılarak, objektif olarak yapılmaktadır. Yorum yahut kişisel görüş kullanmak kesin olarak yasaktır.
KRONOLOJİ NEYİ İNCELER?
Kronoloji neyi inceler sorusunu cevaplamak gerekirse; en kısa ve öz hali ile kronoloji, yaşanan olayların tarih çizelgesindeki yerini incelemekte ve sıralamaktadır. Kronoloji bilimi, tarih boyunca yaşanmış olan olayları, belirlenen zaman aralıklarındaki sıralarına gerçekleştikleri tarihe göre yerleştirmekle görevlidir. Böylece de tarihi aydınlatmaya ve olayların karışık şekilde değil de, doğru sırasına göre öğrenilmesine yardımcı olmaktadır.
Ayrıca kronoloji kişilerin hayatının incelenmesinde de görev almaktadır. Bir biyografi oluşturmak için kronoloji bilimi kullanılmaktadır. Kişinin doğum anından itibaren başından geçen önemli olayların ve ölüm anının tarihlerine göre sıralanmasında kronoloji bilimi etkilidir.
Kronolojik araştırmanın konusu ister bir olay olsun, isterse bir kişi doğru kaynakların kullanılmasında önem vardır. Zira aksi halde yapılan kronolojik sıralamada hatalar meydana gelebilmektedir. Birincil el kaynakların tercih edilmesi bu açıdan oldukça önemli bir role sahiptir.
KRONOLOJİ BİLİMİNİN SAĞLADIĞI FAYDALAR
Kronoloji biliminin sağladığı faydalar arasında başta tarih bilimine olan faydaları gelmektedir. Zira kronoloji bilimi tarihi olayları, gerçek sırasına koymakla görevlidir. Tarihi bir olayı anlamak için önce onun hangi zaman çizelgesinde yer aldığını bilmek gerekmektedir. İşte burada da devreye kronoloji bilimi girmektedir.
Tarih haricinde arkeoloji bilimi açısından da kronoloji oldukça önemlidir. Zira yapılan arkeolojik kazılar neticesinde bulunan arkeolojik eserlerin hangi döneme ait olduğunun tespit edilmesi ancak kronoloji biliminin varlığı ile mümkün olmaktadır. Aksi halde eserler farklı topluluklara yahut farklı zaman dilimlerine de ait olarak gözükebilmektedir.
KRONOLOJİK SIRALAMA NEDİR?
Kronolojik sıralama; dünya üzerinde geçmişten günümüze yaşanan tüm olayları sıralamak yahut spesifik bir olayın gelişimini anlatmak için kullanılan yöntemdir. Bu yöntemde bir olayın oluşumu, gelişimi ve neticesi sırasıyla listelenmektedir. Kronolojik sıralama her olay için yapılabilmektedir. Kronolojik sıralama nedir sorusunu bir örnekle anlatmak gerekirse, Mustafa Kemal Atatürk'ün hayatını kronolojik olarak sıralamak mümkündür. Mustafa Kemal Atatürk'ün doğumundan ölümüne kadar yaptığı tüm olaylar tarihlerine göre sıralandığında ortaya kronolojik sıralama çıkmaktadır.
KRONOLOJİ ÖRNEKLERİ
Kronoloji örneklerinin başında Eski Mısır Kronolojisi gelmektedir. Eski Mısır kronolojisi, kralların yaşadığı dönemler baz alınarak oluşturulmuştur. Lakin bu kronolojide bazı kralların isimleri ve yaşadıkları tarih aralıkları yer almamaktadır. Bu açıdan eksik bir kronolojidir. Bir diğer bilinen kronoloji örneği ise Babil Kronolojisidir. Bu kronoloji Hammurabi'nin hükümdarlık tarihi esas alınarak oluşturulmuştur. Yani tüm Babil hükümdarlığını değil, sadece belirli bir döneme ilişkin yapılan bir kronolojidir.
