Mektup Çeşitleri Nelerdir? Edebi Mektupların Türleri ve Başlıca Özellikleri

“Mektup türleri nelerdir?” diyenler için hem günlük yaşamda hem de edebiyat alanında yer alabildiği görülen bu metin çeşidinin temel özellikleri açıklanmalıdır. Buna bağlı olarak pek çok kişi tarafından araştırılan edebi mektup türleri ve özellikleri gibi bir konunun kapsadığı bilgilerden de söz edilebilir. Böylelikle mektup türlerinin hangi unsurlara göre birbirinden ayrıldığı netlik kazanacaktır.

Haberleşme amacıyla oluşturulan metinlerden söz edilirken "Mektup türleri nelerdir?" gibi bir sorunun ön plana çıkması doğaldır. Bu soruya yanıt verilmesi amacıyla mektubun ne demek olduğu ve hangi özelliklere göre sınıflandırıldığı açıklanmalıdır. Daha sonra edebi mektup türleri ve özellikleri hakkında bilinmesi gereken spesifik bilgilere yer verilebilir.

Mektup Türleri Nelerdir?

Uzakta yaşayan bir aile üyesi, dost, eş ya da arkadaş gibi herhangi bir kişiye yazılan metinler mektup olarak adlandırılır. Bu yazı türünün temelde haberleşmeyi sağladığı söylenebilir. Dolayısıyla mektupların kamu kuruluşlarına iletilmesi amacıyla yazılanları da vardır. Buna bağlı olarak ele alınan yazı türünün dilek ve arzuları belirten duygu ve düşünceleri içerdiğinden söz edilebilir. Bir mektupta kullanılan anlatım ise genelde oluşturulan yazının alıcısına göre şekillendirilir. Yani kamu kuruluşlarına, aile bireylerine veya arkadaşlara yazılan mektupların anlatımları farklı olabilir. Buna göre daha samimi veya resmi bir dil kullanılarak mektup yazılabilir. Dört temel mektup türü ve özellikleri ise aşağıdaki gibi sıralanır:

Edebi mektup: İçeriği, yazarı, anlatım dili ve oluşturulduğu dönem gibi çeşitli özellikleri bakımından diğer mektup türlerinden ayrılır. Edebi eserler olarak ele alınan bu mektupların okuyucuya yol gösterdiği ve fikir sunduğu söylenebilir.
Özel mektup: Eşe, dosta, aile üyelerine, sevgiliye veya yakın çevreden olan diğer kişilere yazılan özel haberleşme metinleridir. Bu mektup türünde samimi ve doğal bir anlatıma rastlanır.
Resmi mektup ve iş mektubu: Resmi dairelere ve kamu kuruluşlarına iletilen yazılara resmi mektup denildiği görülür. Dilekçeyi de içerdiği bilinen iş mektupları ise genelde işverenlerin ya da çalışanların belli başlı konular hakkında haberleşmelerini sağlar.
Açık mektup: Bir devlet yetkilisine veya halka, herhangi bir şeyi savunmak ya da bir görüşü açıklamak amacıyla yazılan mektuplardır. Dolayısıyla bu mektupların konuları genelde geniş kitlelere hitap eder.

Edebi Mektup Türleri ve Özellikleri Nelerdir?

Mektup türlerinin temel olarak dörde ayrıldığı görülür. Bunlar edebi, iş ve resmi, açık ve özel mektup şeklindedir. Edebi mektubu diğer türlerden ayıran en temel özellik ise anlatım dili ve eserin yazılma amacıyla ilişkilidir. Adından da anlaşıldığı üzere bu mektup türüne ait olan yazılar birer edebi eser olarak nitelendirilir. Dolayısıyla edebi mektubun oluşturulduğu döneme göre daha yoğun bir anlatıma sahip olduğu söylenebilir. Edebi mektup türünün özellikleri ise bu yazılan zaman içerisindeki gelişimine göre aşağıdaki gibi sıralanabilir:

Özel mektuplara benzeyen bu metinlerin genelde dönemin ön plana çıkan yazar ve şairleri tarafından kaleme alındığı görülür.
Anlatımın özenli olduğu görülen edebi mektuplarda söz sanatlarına veya sanat anlayışlarına yönelik olan görüşlere rastlanabilir.
Birden fazla edebi mektubun bir araya getirilmesine bağlı olarak roman gibi eserlerin ortaya çıktığı söylenir.
Bu mektup türünde belirli bir edebi görüşün net bir şekilde yansıtıldığı belirtilebilir.