Nasturi İsyanı Nedenleri - Nasturi İsyanı Ne Zaman Çıktı, Kim Bastırdı, Sonuçları Neler?
Osmanlı ve erken cumhuriyet döneminde sıklıkla karşılaşılan isyanlar, ülkemizi müşkül duruma sokmuştur.Nasturi isyanı ise bunlara bir örnektir ve bu sebeple nasturi isyanı ne zaman gerçekleşti sorusu, tarih meraklıları tarafından araştırılmaktadır. Bunun yanı sıra, nasturi isyanı kimin döneminde meydana geldi sorusu da merak edilenler arasında... Peki ya, Nasturi İsyanı sebepleri neler, Nasturi İsyanı hangi tarihte oldu, isyanı kim sonlandırdı ve sonuçları ne? Sizler için derledik...
Osmanlı Devleti, I. Dünya Savaşı'nın ardından çok zorlu bir sürece girmiş ve bununla birlikte emperyalist devletler tarafından zor durumda bırakılmıştır. Bu durum, cumhuriyetin ilanından sonra da devam ederek çeşitli isyanların oluşmasına zemin hazırlamıştır. Nasturi İsyanı önemi de bu gelişmelere bağlı şekilde açıklanmakta. İşte, Nasturi isyanını kim bastırdı ve Nasturi ayaklanması sonuçları hakkındaki tüm detaylar...
Nasturi İsyanı Nedenleri
Cumhuriyet'in ilanından sonra, Türkiye'nin bölünemez bütünlüğüne karşı başlatılan ilk ayaklanma ve isyan olarak kabul edilen Nasturi isyanı, başta İngilizler olmak üzere belirli dış güçlerin de desteğiyle bağımsızlık adına bir isyana kalkışmışlardır. Nasturi isyanı nedenleri ise şu şekilde sıralanabilir;
- O dönem Süryani bir azınlık olan Nasturilerin, bağımsızlık düşüncesi ile hareket etmesi ve tam bir bağımsızlık talep edilmesi.
- Birleşik Krallığı tarafından, Nasturilerin kışkırtılması.
- Birleşik Krallık uçaklarının, Türkiye sınır topraklarını ve mevzilerini bombalaması sonucu Nasturilerin destek görmeleri ve hissetmeleri.
- Nasturilerin, Türkiye idaresi ve yönetimi altında bulunmak istememeleri.
- Nasturilerin, İngilizlerden destek alarak güçlenmesi.
- Dışarıdaki güçler tarafından, Türkiye toprakları üzerinde; Rus ve İngiliz hakimiyet bölgeleri arasında, bir tampon devlet oluşturma planlarının var olması.
Nasturi İsyanı Ne Zaman Çıktı, Kim Bastırdı?
Cumhuriyet ilanından hemen sonra bütünlüğe karşı yapılan ilk ayaklanma ve isyan olarak kabul edilen Nasturi Ayaklanması - Nasturi İsyanı; 7 Ağustos 1924 yılında, Halil Rıfat Bey ve etrafındakilerin, Hangediği olarak adlandırılan alanda kaçırılması ile başlamıştır. Hakkari ilinden Çukurca'ya geçmekte olan vali ve yanındaki kişiler pusuya düşürülmüş, bir jandarma kumandanı ile birçok er de şehit edilmiştir. Diğer jandarmalar ile Halil Rıfat Bey ise esir alınmıştır.
Nasturi İsyanı Sonuçları Neler?
Bu gelişmelere ek olan sürecin ardından ise, bu isyanı sonlandırmak adına, bölgeye kuvvetler takviye edilmiştir. Fakat İngiliz uçakları, Irak sınırının belirgin olmamasından yararlanarak Türkiye sınırını ihlal etmiş ve ordu kuvvetlerine ateş açmıştır. Bunun yanı sıra, İngilizler Türkiye Cumhuriyeti'ne bir nota vererek, alandaki askerî hareketliliğin sonlanmasını talep ederek, bu hareketin sonlanmaması durumunda Türkiye'ye karşı bir askeri harekata girişeceklerini belirttiler. Buna bağlı olarak, Türkiye hükûmeti, 14 Ağustos tarihinde, Cafer Tayyar Paşa'ya isyanı sonlandırma görevi vermiştir. Mevcut isyanın bastırılması adına, başta Simko olarak tanınan Şikak Aşireti lideri İsmail Ağa'yla, belirli pek çok Kürt aşiretleri ile irtibat sağlanmıştır. Nasturi İsyanı, 26 Eylül tarihinde ise kesin bir şekilde bastırılmıştır. Bu gelişmelerin ardından ise Türkiye Irak sınırı geçip kaçmak durumunda kalan Nasturiler, İngiliz mandasındaki Irak'a sığınmışlardır.
