Pankuş Meclisi nedir, ne işe yarar? Pankuş Meclisi tarihte hangi uygarlığa aittir, kim kurdu?
Pankuş Meclisi, Hitit Uygarlığı’nda kurulmuş olan bir kuruldur. Pankuş kelime anlamı itibarıyla “topluluk, grup, kurul” gibi anlamlarının yanı sıra, “hepsi, hep birlikte” gibi anlamlara da gelir. Hititler’de hükümdarın yetkileri Pankuş adı verilen bu meclis tarafından sınırlandırılmıştır. Pankuş Meclisi bir soylular kurulu olmakla birlikte, o tarihlerde hükümdarın yetkilerini sınırlandıran bir meclisin varlığı dünyada bugünkü anlamıyla demokrasinin ilk adımları olarak görülür. Hititler zamanla güçlü bir imparatorluk haline geldikçe Pankuş Meclisi’nin gücü azalmış ve imparator yetkileri kendi elinde toplamıştır. Pankuş Meclisi nedir, özellikleri nelerdir? İşte merak edilen soruların yanıtları..
Pankuş Meclisi hakkında bilgilerimizin çoğu, Hititlerin eski dönemlerine aittir. Özellikle, Hitit kralı 1. Hattuşili dönemine ait kalıntılarda adı geçen Pankuş Meclisi, Hititlerin daha ileri dönemlerindeki kalıntılarda çok az bahsedilen bir meclistir. Bu durum, zaman içinde Pankuş Meclisi'nin etkinliğini yitirdiğini ve belki de ortadan kalktığını gösterir. Bir soylular meclisi olan Pankuş'ta, kraliyet ailesine mensup olan kişilerle birlikte, üst düzey saray görevlileri ve bazı askerler de yer almıştır. Bugün anladığımız anlamda tam olarak bağımsız bir meclis olarak görülmesi mümkün olmasa da kralın yanında onun yetkilerini kısıtlayan ve denetleyen meclisin bulunduğu meşrutî yönetimlere benzer şekilde kralla birlikte kimi yetkileri kullanan bir meclisin varlığı, dünya tarihindeki demokrasinin ilk adımları olarak görülebilir. Tarihte ilk kez kanun yapan, üyelerinin görüşlerini özgür bir şekilde dile getirdiği Pankuş Meclisi, Hititler'in başkenti Hattuşaş'ta faaliyet göstermiştir. Pankuş Meclisi, M.Ö. 17. yüzyıl civarında Anadolu'da egemen olan Hititler'in ilk dönemlerinde faaliyet göstermiştir.
PANKUŞ MECLİSİ HANGİ UYGARLIĞA AİTTİR?
Pankuş Meclisi, Hitit Uygarlığı'na aittir. Pankuş Meclisi, M.Ö. 17. Yüzyılda Anadolu'da güçlü bir imparatorluk olarak kurulmuş olan Hititler tarafından kurulmuştur. Hitit Uygarlığı'nın merkezi yönetimin yetkilerini kısıtlayan ve ortak karar alma mekanizmalarına dayanan bu meclisi, özellikle Hititler'in bir imparatorluk olarak kurulduğu ilk dönemlerde aktif olarak çalışmıştır. Günümüzde dünya tarihinde demokratik yönetime doğru giden ilk adımın M.S. 1215 yılında İngiltere'de imzalanan Magna Carta olduğu düşünülse de aslında bundan yüzyıllar önce Hitit Uygarlığı'nda yer alan Pankuş Meclisi tarihte demokratik yönetimin şekillenmesine giden yolda ilk ve önemli adım olarak görülebilir.
PANKUŞ MECLİSİ'Nİ KİM KURDU?
Pankuş Meclisi'nin hangi hükümdar döneminde kurulduğu tam olarak bilinmemekle birlikte, Hititler'in geçmişten gelen danışma ve ortak karar alma geleneğinin bir yansıması olarak görülebilecek Pankuş Meclisi'nin, özellikle M.Ö. 1650-1620 yılları arasında hüküm süren kral 1. Hattuşili döneminde aktif olduğu tahmin edilmektedir.
PANKUŞ MECLİSİ NE İŞE YARAR?
Tarihteki ilk demokratik meclis olan Pankuş Meclisi'nin Hitit yönetimine katkısı, kralların ve prenslerin yetkilerini denetlemesi ve sınırlandırmasıdır. Krallar bazı kararlar alırken bu danışma meclisini ikna etmeden hareket edemezdi. Pankuş Meclisi'nde devlet yönetimiyle ilgili alınan kararlar oylanır ve ortak iradeyle onaylanırdı. Kralın gücünü sınırlandıran bu meclis, normal zamanlarda da ülkenin sorunlarıyla ilgili görüşlerini kraliyete bildirirdi. Pankuş Meclisi'nde yer alanlar eşit statüdedir ve hiçbir gücün tesiri altında kalmadan kararlarını verebilmektedir. Pankuş Meclisi Hititler'in erken dönemlerinde aktif olarak faaliyet göstermekle birlikte, ilerleyen dönemlerde gücünü yitirmiştir. Meşruti bir monarşi olarak işleyen sistem, Pankuş'un geri plana atılmasıyla birlikte yavaş yavaş mutlak monarşiye evrilmiştir. Pankuş Meclisi'nin zayıflaması ve geri plana atılmasıyla birlikte ortadan kalkan ortak karar alma mekanizmaları yerini hükümdarın mutlak kararlarına bırakmıştır. Böylece Hititler giderek zayıflamış ve tarih sahnesinden silinmiştir.