Piaget Bilişsel Gelişim Kuramı Nedir? Piaget’in Bilişsel Gelişim Dönemleri, Özellikleri ve Örnekleri

Psikoloji alanındaki çalışmaları ve kuramları ile bilinen Jean Piaget bilişsel gelişim kuramı nedir diyenler bulunur. Bireyin, çocukluktan yetişkin olana dek gelişen zihinsel faaliyetlerini inceleyen Piaget bilişsel gelişim kuramı örnekleri büyük ölçüde kavramayı sağlar. Piaget'in bilişsel gelişim dönemleri ve özellikleri, psikolojiye ilgisi olanların veya bizzat bu bölümü okuyanların öğrenmesi gereken bir husustur. Peki bu kuram neden bahseder?

Piaget Bilişsel Gelişim Kuramı Nedir?

Bilişsel gelişim, çocukluktan yetişkinliğe kadar geçen süre zarfında bilgi edinmek ve dünyayı anlamak için gelişen motor becerilerini ve zihinsel süreçleri ifade eder. Bu, bir çocuk için hayati derecede mühimdir. Çünkü, onların sağlıklı bir şekilde büyümeleri ve gelişmeleri için ihtiyaç duydukları becerileri tanımlar.

Dikkat, hafıza, yaratıcılık, mantık ve sosyallik, bilişsel gelişim ile doğrudan bağlantılı olan kavramlardır. Bu çoklu bilişsel becerilerin kazanılması ve olgunlaşması için belli bir sürece ihtiyaç vardır. Rasyonelliğin, zekanın, eğitimin ve bilişsel gelişimin ünlü bir kuramcısı olan J. Piaget tarafından ortaya atılan görüşe göre, çocuğun bilişsel yeteneklerinin inşası için çeşitli aşamalardan geçmesi gerekir.

Piaget, gözlemlerinden ve deneyimlerinden yola çıkarak çocuğun çevresiyle etkileşiminde "asimilasyon ve barınma" ile "dengeler ve öz düzenleme" yoluyla bilişsel fonksiyonların gelişimi üzerine kademeli olarak bir kuram geliştirmiştir.

Gelişim Kuramı Dönemleri ve Özellikleri Nelerdir?

Jean Piaget'in bilişsel gelişim kuramı 4 ana evrede incelenir. Bu dönemler ise şu şekildedir:

Duyusal Motor Dönemi (0 ile 2 yaş arası)

Bu evrede bütün bebekler, duyuları ve motor becerilerini (fiziksel hareketleri) kullanarak etrafını ve dünyayı keşfeder. Olup biteni anlamaya çalışan çocuğun dünya ile etkileşim halinde olmasını sağlayan kaslarını kontrol etme yeteneği artar. Örnek vermek gerekirse, bir bebek biberon veya annesinin göğsünü gördüğünde yemek vaktinin geldiğini anlayarak emme refleksi gösterir. Bu dönemde refleksler, basit refleksler, birinci döngüsel tepkiler ve ilk alışkanlıklar, ikincil döngüsel tepkiler, ikincil döngüsel tepkilerin eşleşmesi, üçüncül döngüsel tepki ve şemaların içselleştirilmesi olarak 6'ya ayrılır.

İşlem Öncesi Dönem (2 ile 6 yaş arası)

Bu evre okul öncesi yıllarda gelişir. Çocukta daha iyi bir konuşma ve düşünme yeteneği gözlemlenir. Somut ve giderek kavramsal bir zeka geliştirir. Saymayı, basitçe kategorize etmeyi öğrenir ve akıl yürütmeye başlar. Mantıksal ilişkileri daha iyi kavrar. Ek olarak, akıl oyunları oynama yeteneğini geliştirmeye başlar. Örneğin, muzu telefona benzetir ve tıpkı telefon gibi konuşmaya çalışır.

Somut İşlemler Dönemi (7 ile 11 yaş arası)

Çocuk artık bu aşamada, soyut düşünmeye ve mantıksal olarak akıl yürütmeye başlar. Çevresinde hiç görmediği objeleri veya kişileri düşünür, ayrıca olayların zaman içinde nasıl meydana geldiğini anlar. Farklı bakış açılarından bakmanın mümkün olduğunu kavrar. Çocuğun zekası daha kıvrak bir hale gelir. Bu evrede, somut problemleri çözebilir, benmerkezciliği sona erer, empati yeteneği gelişir, tümevarımsal düşünebilir ve odaklandığı herhangi bir noktadan uzaklaşabilir.

Soyut İşlemler Dönemi (12 ile 16 yaş arası)

Piaget'in bilişsel gelişim teorisinin sonuncu evresidir. Ergenliğe giriş ile birlikte çocuk, soyut kavramlar üzerinde düşünür ve entelektüel becerileri gelişir. Bir yetişkin olma yolunda ilerleyen ergen, sadece nesneler ve olaylar ile ilgili değil, akıl yürütme tekniklerinden olan varsayımsal ve tümdengelim yöntemini kullanarak soyut kavramlar hakkında da düşünmeye başlar. Bu durum, ergenlerde soyut düşüncenin gelişimine katkı sağlar.

Sabah.com.tr Uygulamamızı İndirin

Uygulamalara Özel Ayrıcalıkları Keşfedin!