Romanın Özellikleri – Serveti Fünun, Cumhuriyet, Tanzimat Dönemi Roman Özellikleri
Roman insanların en sevdiği ve sıklıkla okuduğu edebi türlerden bir tanesidir. Bununla birlikte insanlar romanın özelliklerini merak etmekte ve Türk edebiyat tarihinde serveti fünun, cumhuriyet ve tanzimat dönemi roman özellikleri hakkında araştırmalar yapmaktadır. Ülkemizde ve dünya edebiyatında en sık tercih edilen edebi tür olan romanın birçok özelliği diğer edebi türlerden ayrışmaktadır. Gelin hep beraber romanın özelliklerini okuyalım
Roma İmparatorluğu sınırları içerisinde yaşayan halk kitlelerine roman denir. Bununla birlikte bu dille yazılan tüm metinlerde halkın rahatlıkla anlayabilmesi için genel bir ad verilmiştir. Roman özellikleri de bununla birlikte en merak edilen başlıklardan biri olmuştur. Türk edebiyat tarihinde de roman önemli bir yer kaplamaktadır ve serveti fünun, cumhuriyet ve tanzimat dönemi roman özellikleri merak edilmektedir. Bizler de bu yazımızda sizler için romanı tüm özellikleri ve dönemleriyle birlikte araştırıp derledik. İyi okumalar dileriz.
Roman Nedir ve Romanın Özellikleri Nelerdir?
Roman, genellikle düzyazı biçiminde yazılan, kurgusal ya da olmuş bir olayı, görece uzun, insanın ya da insan özellikleri atfedilen varlıkların deneyimlerini bir olay örgüsü içinde aktaran edebi bir türdür. Tüm dünyada yaygın olan bu tür genellikle kitap halinde basılmaktadır. Uluslararası ve akademik platformlarda beşinci sanat olarak kabul gören edebiyatın bir alt türü olarak bilinmektedir. Roman kelimesi, Roma İmparatorluğu sınırları içinde yaşayan halk kitlelerinin konuştuğu halk Lâtincesine verilen genel addır. İlerleyen zamanlarda herkesin anlayabilmesi için bu dille yazılan destan ve hikâyelere de roman adı verilerek genelleştirilmiştir. Kelimenin aslı buradan gelmektedir. Romanın kurgusunu oluşturan yer, zaman, olaylar örgüsü ve kişi kadrosu gibi 4 temel unsur vardır. Genellikle uzun soluklu olan bu edebi tür, ilgi çekici ve merak uyandırıcı olmalıdır.
Romanın Özellikleri
*Roman sanatı, genellikle uzun anlatıma dayalı bir edebiyat türüdür.
* Romanın konusunu birçok etmen oluşturabilir. Genel olarak insanın yaşadığı ya da yaşamadığı duyguları, olayları konu alabilen roman türünde, her türlü başlık konu olarak alınabilmektedir.
*Roman türünün konusu sadece insanlar ve insanların yaşadıkları değildir. Sosyal gerçekler, ideolojik oluşumlar, değişik fikir hareketleri, toplumsal değer yargıları, tarihi olaylar ve şahsiyetler, savaşlar gibi pek çok olgular da romanın konuları arasında yer almaktadır.
*Romanlar farklı özellikleri nedeniyle türlere ayrılır. Sosyal roman, psikolojik roman, siyasi roman vb romanlar olabilmektedir.
Edebiyatın temel türlerinden biri olan roman sanatında kişi ve olay betimlemeleri büyük bir yer tutar. Özellikle şahısların hem dış hem de iç tahlilleri ayrıntısı ile verilmektedir.
*Romanlarda olaylar neden sonuç ilişkisi ile birbirine bağlıdır ve karmaşıktır.
*Romanlar birden çok bakış açısıyla yazılabilmektedir.
Romandaki olaylar belli bir plana uygun olarak anlatılır. Bu plan aşağıdaki gibi sıralanmaktadır:
Giriş (Serim): Roman olayının başı, burada verilir.
Gelişme (Düğüm): Roman olayının gelişip, açıldığı bölümdür.
Sonuç (Çözüm): Romandaki olayın açıklığa kavuştuğu, düğümün çözüldüğü bölümdür.
Serveti Fünun, Cumhuriyet, Tanzimat Dönemi Roman Özellikleri Nelerdir?
Türk edebiyatına roman Fransızcadan yapılan çevirilerle girmiştir. 1860-1880 yılları arasında batılı yazarların eserleri Türkçeye çevrilmeye başlanmıştır ve ilk Türk romanı olarak bilinen Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat Şemsettin Sami tarafından yazılmıştır. Daha sonrasında birçok yazar tarafından farklı konularda eserler yazılmış, Türk edebiyatı da dönemsel olarak gelişme kaydetmiştir. Servet-i Fünun edebiyatı döneminde ilk usta romanlar ve usta yazarlar kendilerini göstermişlerdir. "Sanat sanat içindir" tezini savunan bu yazarlar aşk ve acıma gibi konuları işlemiştir ve Halit Ziya Uşaklıgil bu dönemin en önemli romancısı sayılmaktadır. Aşk-ı Memnu (1925) adlı romanı günümüzde de en başarılı Türk romanlarından biridir. Tanzimat dönemi ise 1860 ile 1895 yılları arasını kapsayan bir edebi dönem olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu dönemin roman yazarları batılılaşmanın yanlış anlaşılması, aşk, kadınla erkek arasındaki eşitsizlik, kadının toplumdaki yeri, kölelik ve tarihsel olayları işlemişlerdir. daha sonrasında 1910'da Milli Mücadelenin de etkisiyle milli duyguların ağır basması sayesinde "Genç Kalemler" dergisi çevresinde Türkçülük akımı gelişmiştir ve milli romanların yazılması bu dönemde başlamıştır. Halide Edip Adıvar'ın Vurun Kahpeye, Reşat Nuri Güntekin'in Çalıkuşu romanları bu dönemin örneklerindendir. Bu dönemle birlikte Cumhuriyet döneminde ise çağdaş Türk romanı ortaya çıkmıştır. Cumhuriyet döneminin edebi eserlerinde toplumsal ve sosyal gelişmeler konu alınmış ve bu konular çerçevesinde romanlar yazılmıştır. Köy ve kent romanları ayrımı da bu dönemle birlikte gelişmiştir.
