Rüzgâr Hızını Ne Ölçer? Rüzgârın Hızı Ne İle Ölçülür?
Rüzgâr, yatay ya da yataya yakın yönde yer değiştiren bir hava kütlesi hareketidir. Rüzgâr vektörel bir kuvvettir, yönü ve hızı olmak üzere iki farklı yönden ölçümü yapılır. Rüzgâr ölçümleri günümüzde meteoroloji alanında en önemli ölçümlerden biridir. Rüzgârın hızını ölçen aletlerin adı anemometre ya da Türkçesiyle yelölçerdir. Yelölçer ya da anemometre adlı aletler, ayar ve kalibrasyona ihtiyaç duyduklarında bunların ayar ve kalibrasyonları ise rüzgâr tüneli ile yapılmaktadır.
Anemometre ya da Türkçe adı ile yelölçer, rüzgârın hızını ölçmeye yarayan alettir. Temel olarak havalandırma sistemleri ile meteorolojik ölçümlerde kullanılmaktadır. Anemometre adı, Yunanca'da rüzgâr anlamına gelen anemos kelimesinden türetilmiştir. Anemometre adlı aletin mucidi, İtalyan sanatçı ve mucit Leon Battista Alberti'dir. Alberti rüzgârın hızını ölçmeye yarayan bu aletlerin ilk halini tahmini olarak 1450 yılı civarında icat etmiştir. Anemometreler, çok düşük hızlardan başlayarak, ses hızını dahi geçen çok hızlı rüzgârlara kadar birçok farklı hızdaki rüzgârı ölçebilecek çeşitliliğe sahiptir.
Anemometre Kullanım Alanları Nelerdir?
- Hava tahminleri ve hava raporları
- Hava araçları
- Rüzgâr türbinleri
- Havalandırma ve iklimlendirme sistemleri
- Eğitim ve araştırma alanları
- Kişisel kullanımlar
Anemometre Çeşitleri Nelerdir?
- Kupa anemometresi
En yaygın olarak kullanılan anemometre türüdür. Yatay bir eksen etrafında dizilen birkaç adet çanaktan oluşur. Rüzgâr estikçe bu çanaklar dönmeye başlar. Rüzgâr ne kadar hızlanır ise çanaklar da o kadar hızlı döner. Böylece, anemometre bu çanakların dönme sayısını hesaplar. Bu sayı üzerinden rüzgârın hızı hesaplanır.
- Pervaneli anemometre
Bu tür anemometreler, rotor dönüş hızını sayarak rüzgârı ölçmektedir. Bu anemometreler üzerinde bulunan pervane yatay olarak döner. Böylece pervanenin dönüş hızından, rüzgârın hızı hesaplanır.
- Sıcak tel anemometresi
Sıcak tel anemometreleri, havanın sıcak nesneleri soğutması prensibiyle çalışmaktadır. Elektrik enerjisi ile ısıtılmış ince bir tel rüzgâr hızını ölçmek üzere bir yere yerleştirilir. Rüzgârın hızı, bu tür anemometrelerin yapısında bulunan ısıtılmış telin soğuma hızına göre hesaplanır. Rüzgâr ne kadar hızlı eserse, tel de o ölçüde daha çabuk soğuyacaktır.
- Ultrasonik anemometre
Bu tür anemometreler, ultrasonik ses dalgalarını kullanarak rüzgârın hızını ölçer. Sonik dalgaların havada yayılım süresini ölçerek çalışma prensibine sahiptir.
- Sabit anemometre
Rüzgârın hızını ve yönünü doğrudan ölçmeye yarayan aletlerdir.
- El anemometresi
El anemometreleri, rüzgârın hızını ölçmeye yarayan seyyar aletlerdir. Sabit anemometreler daha büyük boyutlu iken, el anemometreleri daha küçük boyutlara sahiptir.
- Anemograf
Rüzgârın yönünü, saatteki ortalama hızını ve rüzgârın hızındaki dalgalanmaları ölçmeye yarayan alettir.
