Sultan Veled Kimdir, Kimin Oğlu? Sultan Veled’in Önemli Eserleri, Hayatı, Sözleri ve Tasavvuf Anlayışı Nelerdir?

Sultan Veled kimdir sorusuna Mevlana'nın oğludur şeklinde yanıt vermek mümkün olur. Sultan Veled kaçıncı yüzyıl sorusunun yanıtına bakıldığında Mevlana dönemi hakkında da detaylı bilgiler edinmek mümkün olabilir. Mevlana'nın büyük oğlu olması kendisini ilgi gören biri yapmasının yanında vermiş olduğu çeşitli eserler de tarihte adından bahsedilmesini sağlamıştır.

Sultan Veled Kimdir?

Sultan Veled Mevlana Hazretlerinin büyük oğludur. Kendisi 1226 senesinde Larende'de yani bugün Karaman olarak bilinen yerde dünyaya gelmiştir. Çocukluğunun ilk yıllarını dedesi Bahaeddin Veled yanında geçirmiş ve ilk eğitimini de kendi babasından almıştır. Konya ve Şam'da birçok farklı alimden ders alan Sultan Veled, özellikle babasından çok iyi derecede medrese ilimleri öğrenmiştir. Bunların yanında Seyyid Burhaneddin Tirmizi, Hüsameddin Çelebi, Şems-i Tebrizi gibi birçok sufi ve alim ile münasebetlerde bulunmuştur.

Sultan Veled aldığı önemli eğitimlerden sonra inanış ve duyuş tarzının büyük ölçüde şekillendirmiştir. Bu şekillendirme üzerinde de babasının çok büyük etkileri vardır. Eserlerini Farsça yazan Sultan Veled bu eserler yanında Türkçede de eserler bırakmıştır. Bu bakımdan da Ahmed Fakih ile birlikte Anadolu Türk Edebiyatı'nın önemli öncüleri arasında yer almayı başarmıştır.

Sultan Veled Mevlevilik tarikatını oldukça sistemli bir hale getirmeyi başarmıştır. Anadolu Türklüğünün yetiştirilmesinde son derece önemli rolleri olan dergahları birer okul durumuna getirerek halkın aydınlatılmasına da çalışmıştır. Bu tarikatın ilk şeyhi Hüsameddin Çelebi olmuştur. 1284 senesinde vefat ettikten sonra da tarikatın başına Sultan Veled geçmiştir. Mevlevilik zamanla yayılma göstererek Bursa ve Edirne dışında da birçok yerde itibar kazanmıştır.

Sultan Veled Eserleri

Sultan Veled Farsça ve Türkçe birçok eser vermiştir. Özelikle Türkçe gazel yazan ilk kişi olarak edebiyat tarihinde bir ilke de imza atmıştır. İlk olması bakımından eserinde birtakım aksaklıklar olsa da bu durum şiir sanatı açısından son derece önemlidir. Gazellerinde babasının etkisi oldukça net görülebilir. Sultan Veled tarafından Farsça yazılan ve günümüze kadar bilinen 5 önemli eser vardır. Eserlerinde toplam beyit sayısı 30.000'e ulaşır. Bu nedenle de döneminde çok eser veren şair olarak kabul edilir. En önemli eserleri şunlardır:

·Divan

Divan eserinde yaklaşık olarak 12700 beyit vardır. Kaside, terci-bend, rübai, gazel gibi farklı nazım şekillerine yer verilir. Eser Farsça, Türkçe ve Rumca yazılmış olan müleamma manzumelerden oluşur. Şiirler vezinlere ayrılmış ve her vezin de alfabetik sıraya göre düzenlenmiştir.

·İbtida-Name

Sultan Veled tarafından yazılan bir diğer eser İbtida-Name eseridir. Bu eseri 1291 senesinde yazmıştır. İlk mesnevisi olan bu eserde 8760 beyit yer alır. Aynı zamanda 76 tane beyit Türkçe dilinde yazılmıştır. Eserinde insanlara kendilerini bilmelerini öğütlemiş ve Allah'a bağlı olmanın önemini vurgulamıştır.

·Rebab-Name

Rebab-Name 8000 beyitten oluşur. Bu eseri 1300-1301 yıllarında yazmıştır. Mesnevi vezni etkisinde yazılan bir eseridir. Eser içerisinde de 162 tane Türkçe beyit yer alır.

·İntiha-Name

Bu eser içerisinde de 8300 beyit vardır. Sultan Veled tarafından kaleme alınan üçüncü eserdir. Bu da Mesnevi tarzında yazılmıştır. Daha çok öğüt kitabı olarak da görülebilir. Eser içerisinde hak yolcularına uyanık olmaları vurgulanır.

·Maarif

Farsça manzum bir eserdir. Yaklaşık olarak 56 bölümden meydana gelir. Eser içerisinde Senai ve Mevlana şiirlerine de yer verilen bir eseridir.

·Türkçe Şiirleri

Sultan Veled şiirleri içerisinde Türkçe şiirler de vardır. Bu şiirler eserlerine dağılmış durumdadır. Divan eserinde 129, Rebab-name içerisinde 162 beyit vardır. İbtida-nabe eserinde 76 olmak üzere toplamda 364 beyit bulunur.