Zener diyot nedir, ne işe yarar? Zener diyot çalışma prensibi
“Diyotlar”, elektronik devrelerde kullanılan ve elektrik enerjisi akımını belirli bir yöne doğru geçirip, diğer yöne doğru geçirmemeye yarayan devre elemanlarıdır. Diyotların, normal diyot, ışık yayan diyot, foto diyot yani ışıkla çalışan diyot ve zener diyot şeklinde farklı çeşitleri vardır. Zener diyot, elektronik devrelerde gerilimi düzenlemek için kullanılan bir diyot türüdür. Uçlarına uygulanan gerilimin sabit tutulması işlevi gören zener diyotlar, elektronik devreler üzerinde gerilimi sabit tutmak amacıyla ya da koruma amacıyla kullanılabilmektedir. Zener diyot nedir? Zener diyot ne işe yarar?
Diyot adı verilen elektronik devre elemanlarının bir çeşidi olan zener diyotlar, tıpkı diğer diyot türleri gibi, akımı belli bir yönde geçirir ve diğer yönde geçirmez. Ancak zener diyotun kendine has özelliği ise, akımı belli bir düzeye kadar geçirmemesi, ancak bu belli düzey aşıldığı takdirde geçirmesidir. Zener diyotların bu kendine has özelliği, ancak devreye ters yönde bağlanması durumunda çalışır. Devreye düz yönde bağlandığında ise normal diyotlar gibi çalışır. Yani zener diyotun işlevsel olması ve üretilme amacına uygun kullanılması için, devreye ters yönde bağlanması gerekir.
ZENER DİYOT SEMBOLÜ
Zener diyotun sembolü, "Z" harfidir. Zener diyotların üzerinde, teknik özelliklerini göstermeye yarayan birtakım harfler ve rakamlar yer alır. Bunlardan ilki diyotun hangi malzemeden imal edildiğini gösteren harftir. İkinci sırada yer alan harf "Z" harfi ise diyotun zener diyot olduğunu gösterir. Ardından gelen harf, rakam ve değerler de diyotun diğer teknik özelliklerini ifade eder.
ZENER DİYOT ÖLÇÜMÜ
Zener diyotun ölçümü, yani sağlamlık kontrolü, elektronik devre elemanlarında kullanılan ölçü aleti ile yapılır. Ölçü aleti "diyot" ölçümü için uygun kademeye alınır. Ardından ölçü aletiyle zener diyotun uçları temas ettirilmek suretiyle, diyotta kısa devre olup olmadığı kontrol edilir. Eğer diyotta kısa devre yoksa, muhtemelen diyot sağlamdır. Ancak, bir başka kontrol yöntemi daha vardır. Diyotun üzerinde yazılı olan gerilim değeri ne kadar ise, bu gerilim değerinden daha yüksek bir gerilim uygulanır. Bu değerin üstünde bir gerilim uygulandıktan sonra diyot ölçü aletiyle ölçülür. Bu durumda ölçü aleti doğru gerilim değerini göstermiş ise, diyotun sağlam olduğu anlamına gelir.
ZENER DİYOT NASIL BAĞLANIR?
Zener diyot, devreye ters yönde bağlanır. Devreye düz yolla bağlanması durumunda, zener diyotun kendine has çalışma prensibi devre dışı kalır ve normal bir diyot özelliği gösterir.
ZENER DİYOT NASIL ÇALIŞIR?
Zener diyotun çalışma prensibi, belirli bir düzeye kadar olan gerilimi geçirmemek şeklindedir. Zener diyot, ancak bu referans değerin üzerindeki gerilimi geçirir. Bu yolla devredeki gerilimin sabit tutulması sağlanır. Zener diyot devredeki gerilimi sabit tutarak, devrenin yüksek akıma maruz kalması durumunda devreyi yüksek akıma karşı koruma işlevi görür.
