İşte devlet arşivlerindeki İstiklal Marşı!

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı, İstiklal Marşı’nın kabulünün 100. Yıl dönümü dolayısıyla Mehmet Akif Ersoy Ve İstiklal Marşı adlı bir kitap yayınladı. Mehmet Akif Ersoy ve İstiklal Marşı ile ilgili devlet arşivlerinde yer alan belgelerden oluşturulan kitapta, Sebilürreşad Dergisi’nde İstiklal Marşı’nın ilk yayını, İstiklal Marşı’nın bestelenmesi için verilen talimat, TBB Genel Kurulu tarafından kabul edilen İstiklal Marşı’nın tam metni, İstiklal Marşı’nın Türk Milli Marşı olduğunu Başvekalet tebliğini gösteren belgeler yer aldı. Kitapta, İstiklal Marşı şairi Mehmet Akif Ersoy’un devlet memurluğu dosyasındaki kendi el yazısıyla özgeçmişi ilk kez yayınlandı.

Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanı Prof. Dr. Uğur Ünal, "Kurtuluş Savaşı'nın en sıkıntılı günlerinin yaşandığı ve bağımsızlık uğruna verilen mücadelenin devam ettiği zor günlerde kaleme alınan İstiklal Marşı, milletimizin ve ordumuzun o günlerde en fazla ihtiyaç hissettiği manevî desteği sağlayan bir sembol olarak ortaya çıkmıştır. Aradan geçen yüz yıl boyunca bu özelliğinden hiçbir şey kaybetmeyen, tam tersine taşıdığı anlam ve kıymet daha da artan bu sembol, milletimizin maneviyatını en üst dereceden ifade eden bir manzume olarak mevcudiyetini muhafaza etmektedir. Bu manzumeyi kaleme alan şair Mehmet Akif Ersoy da aynı şekilde milletimizin gönlünde eşsiz bir yer edinmiştir." dedi.

2021 İSTİKLAL MARŞI YILI

2021 yılının TBMM tarafından İstiklal Marşı Yılı olarak belirlendiğini belirten Prof. Dr. Ünal, "Bu düzenlemeyle; Milli Mücadele'nin başlangıcının ve TBMM'nin açılışının 100'üncü yılının akabinde, İstiklal Marşı'nın kabul edilmesinin 100'üncü yılına denk gelen 2021 boyunca düzenlenecek özel etkinliklerle hem anlam ve öneminin hatırlanması, hem de İstiklal Şairi Mehmet Akif Ersoy'un ve kurtuluş mücadelemizde görev alarak Türkiye'yi bize vatan kılan şehit ve gazilerimizin yad edilmesi amaçlanmaktadır. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı da 100'üncü yıl faaliyetlerine katkıda bulunmak amacıyla Mehmet Akif Ersoy ve İstiklal Marşı temalı bu çalışmayı hazırlamıştır.

İki bölümden oluşan bu çalışmada 139 adedi arşiv belgesi olan toplam 206 adet materyal kullanılmıştır. Çalışmanın, "İstiklal Marşı'nın Kabulünün 100'üncü Yılı"na ve Şair Mehmet Akif Ersoy'un hatırasına yaraşır biçimde önemli katkılar sağlayacağı inancıyla Mehmet Akif Ersoy'un hayatı ve İstiklal Marşı'nın kabul sürecini merak edenler ve konuyla ilgili araştırma yapanlar için faydalı olmasını temenni ederim." diye konuştu.

Ünal, Mehmet Akif Ersoy'un İstiklal Marşı'nı kaleme alma sürecini şöyle anlattı:

"Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldıktan sonra bir millî marş ihtiyacı ciddi bir şekilde ortaya çıkmaya başladı. Kısa sürede olgunlaşan bu ihtiyaç, Maarif Vekili Rıza Nur Bey'in 18 Eylül 1920 tarihinde yayınladığı genelge ile TBMM'ye bağlı tüm birimlere tebliğ edildi. Ardından Maarif Vekaleti (Eğitim Bakanlığı) 7 Kasım 1920 tarihinde Hakimiyet-i Milliye gazetesine verdiği ilanla, tüm şairlere, kurtuluş ve bağımsızlık uğruna girişilmiş millî mücadeleyi ifade ve terennüm edebilecek bir İstiklal Marşı için yarışma açıldığını duyurdu.

Bu ilanda yarışmaya katılacak şiirlerin 23 Aralık 1920 tarihine kadar TBMM'ne teslim edilmesi gerektiği belirtilerek bu eserlerin bir Edebiyat Komisyonu tarafından inceleneceği ve seçilecek güfteye 500 lira para ödülü verileceği ifade edildi. Kazanan şiirin bestelenmesi için ise ileride ayrıca bir yarışma açılacağı ve kazanacak beste için de yine 500 lira ödül verileceği belirtildi. Başvuru süresinin son günü olan 23 Aralık 1920 tarihi itibarıyla yarışmaya katılan şiir sayısı 724'e ulaşmasına rağmen, Maarif Vekâleti bunlar arasında millî marş olarak seçilmeye uygun bir güfte bulunmadığı kanaatine vardı. Bu tarihte Maarif Vekili olan Hamdullah Suphi (Tanrıöver) Bey ise, böyle bir şiirin sadece Mehmet Akif Bey tarafından yazılabileceğini düşünmekteydi.

Hamdullah Suphi Bey, Burdur milletvekili Mehmet Akif Bey'den millî marş için bir şiir yazmasını rica ettiyse de Mehmet Akif Bey, konulan 500 lira ödül nedeniyle yarışmaya katılmak istemediğini belirtti. Bunun üzerine Hamdullah Suphi Bey Mehmet Akif Bey'e bir mektup yazarak para ödülünün kendisi için uygulanmayacağını bildirdi. Ardından Mehmet Akif Bey, "İstiklal Marşı" adlı şiirini 1921 yılının Şubat ayı başlarında Ankara'da tamamladı ve eserini Maarif Vekâletine teslim etti.