‘Sıfır Atık’ vizyonu dünyaya ilham verdi

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın eşi Emine Erdoğan'ın himayesinde 2017 yılında başlayan Sıfır Atık Projesi, hem toplumsal hem de diplomatik karşılığı olan küresel bir modele dönüştü. Türkiye'nin 2017'de başlattığı dönüşüm, Birleşmiş Milletler (BM) nezdinde de önemli yankı uyandırdı. BM Genel Kurulu, 14 Aralık 2022'de aldığı kararla 30 Mart'ı "Uluslararası Sıfır Atık Günü" ilan ederek Türkiye'nin öncülük ettiği vizyonu dünya ölçeğinde tescilledi.

Projeyle birlikte Türkiye'de atık toplama, ayrıştırma, geri dönüşüm ve döngüsel ekonomi alanlarında önemli sonuçlar elde edildi. 74.5 milyon ton atık ekonomiye yeniden kazandırılırken, atık sürecinin ülkeye doğrudan ekonomik karşılığı 256 milyar TL olarak hesaplandı. Türkiye'nin sıfır atık çalışmaları, dünyadaki geri dönüşüm ve tasarruf akımıyla da aynı yönde ilerliyor. Benzer motivasyonla hareket eden ülkeler, atık yönetimini bir şehir kültürü, bir yaşam biçimi ve aynı zamanda ekonomik bir fırsat haline getirdi.

Güney Kore, gıda atığının geri dönüşüm oranını 1990'larda yüzde 2 seviyesinden bugün yüzde 95'e çıkararak model ülke haline geldi. Ülkede gıda atıkları ayrı toplanıyor, kompost ve hayvansal yem olarak değerlendiriliyor. Slovenya'nın başkenti Ljubljana, bütünleşik atık yönetimi yatırımlarıyla kişi başı yıllık bakiye atığı 268 kg'dan 110 kg'a indirmeyi başardı ve Avrupa'da atıksız şehir örneği olarak öne çıktı. İsveç, atıklarının yüzde 99'undan fazlasını geri kazanıyor. Geri dönüştürülemeyen atıklar ise "enerji geri kazanım tesislerinde" yakılarak ısı ve elektrik üretiminde kullanılıyor. ABD'nin San Francisco şehri ise yüzde 77 ile ülkenin en yüksek atık saptırma oranına sahip. Şehrin ünlü "Fantastic 3" (Müthiş 3'lü) sistemi, atıkların evlerde üç ayrı kategoride ayrılmasını zorunlu hale getirerek bunu toplumsal bir şehir kültürü haline getirdi.