Meclis tüm AB'yi araştırdı! İşte sosyal medya platformlarına uygulanan cezalar: Erişim kısıtlama, para cezası, içerik kaldırma
Türkiye'de çocukların sosyal medya kullanımına sınırlama getiren yasa teklifi gündeme gelirken, TBMM Avrupa'daki düzenlemeleri masaya yatırdı. Meclis Araştırma Hizmetleri Başkanlığı, AB üyesi ülkelerin sosyal medya platformlarını nasıl denetlediğini detaylı bir raporla ortaya koydu. Çalışmada, video paylaşım ve sosyal medya platformlarının gündelik hayat üzerindeki artan etkisi vurgulanırken, yanıltıcı içerikler, nefret söylemi ve çocuklara yönelik zararlı paylaşımların düzenleme ihtiyacını hızlandırdığı belirtildi.
15 yaş altındaki çocukların sosyal medya kullanımı ile ilgili düzenlemeleri içeren yasa teklifinin yakın zamanda TBMM Başkanlığına sunulması beklenirken, Meclis, Avrupa'da sosyal medya platformlarının denetimine yönelik uygulamaları araştırdı.
TBMM Araştırma Hizmetleri Başkanlığı tarafından yapılan çalışmada, video paylaşım platformları ile sosyal medya mecralarının kullanımının hızla yaygınlaşmasının, bu mecraların gündelik hayat, kamusal tartışmalar ile temel hak ve özgürlükler üzerindeki etkisini belirgin biçimde artırdığı vurgulandı.
Söz konusu platformlarda karşılaşılabilen yanıltıcı içeriklerin, nefret söylemi, şiddete teşvik veya çocuk gelişimine zarar verebilecek paylaşımların, bu doğrultuda düzenleme çalışmalarını hızlandırdığı belirtilen çalışmada, öncelikle Avrupa Birliği'nin (AB) video paylaşım ve sosyal medya platformlarına ilişkin genel düzenlemeleri ele alınırken, Almanya, Fransa, Hollanda, İspanya ve İtalya'nın yanı sıra İngiltere'den örnekler yer aldı.
AB'nin 2018'deki Görsel-İşitsel Medya Hizmetleri Direktifi'nin, daha önceki direktifin modern dijital ortam koşullarına uyarlanması amacıyla kapsamlı bir şekilde revize edilerek yürürlüğe girdiği hatırlatılan çalışmada, yenilenen direktifin, önceki halinde yer alan medya hizmetlerine ek olarak çevrim içi video paylaşım servislerini kapsam dahiline aldığı ve bu bağlamda çeşitli koruyucu tedbirlerin uygulanmasının zorunlu kılındığı belirtildi.
"Şiddete teşvik, nefret, yabancı düşmanlığı, ırkçılık veya terör suçunun işlenmesine alenen tahrik içeren paylaşımlara karşı kamunun genelinin korunması. Çocukların fiziksel, zihinsel ve ahlaki gelişimini olumsuz etkileyebilecek içeriklere yönelik tedbir alınması ve yaş doğrulama veya ebeveyn kontrolü mekanizmalarının geliştirilip uygulanması ayrıca çocukların kişisel verilerinin ticari amaçlarla işlenememesi, kullanıcılar tarafından yüklenen videoların görsel-işitsel ticari iletişim içerip içermediğini beyan etmelerine imkan tanıyan bir özellik sunulması, platformların kullanıcıya açık şekilde içerikleri raporlama ve itiraz-şikayet kanalı sağlaması, hizmet şartları ve içerik kuralları hakkında kullanıcılara net bilgi verilmesi, AB reklam kurallarına uyum ve sakıncalı içerik reklamlarının sınırlandırılması, kullanıcıların medya okuryazarlığı düzeylerini yükseltecek adımların atılması ve kullanıcıların bu adımlara dair bilgilendirilmesi."
AB'de dijital platformlar bağlamında mevcut en kapsamlı ve bağlayıcı düzenleme olan Dijital Hizmetler Tüzüğü'nün 17 Şubat 2024 itibarıyla yürürlüğe girdiği ifade edilen çalışmada, tüzüğün internet üzerinde faaliyet gösteren medya hizmetlerinin uygulama mağazaları, arama motorları, pazaryeri siteleri, sosyal medya platformları ve video paylaşım platformları gibi hizmet sağlayıcılarını kapsadığı vurgulandı. Tüzükteki kuralların ihlal edilmesi durumunda verilebilecek cezalar ilişkin çalışmada şu bilgilere yer verildi:
"Tüzükte belirlenen bir yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde söz konusu platforma bir önceki mali yıl küresel cirosunun yüzde 6'sına kadar idari para cezası verilebilir. Buna ek olarak platformlar tarafından ilgili makamlara yanlış, eksik veya yanıltıcı bilgi verilmesi veya denetim taleplerine uyulmaması durumunda da platformun yıllık gelir veya küresel cirosunun yüzde 1'ine kadar para cezası uygulanabilir. Son olarak yine tüzükte öngörülen yükümlülüklere uyulmaması durumunda platformun günlük ortalama geliri veya küresel cirosunun yüzde 5'i kadar periyodik para cezası da uygulanabilir."
ALMANYA'DA SOSYAL MEDYA PLATFORMUNA ERİŞİM KISITLAMASI
Almanya'daki uygulamaya ilişkin bilgi verilen çalışmada, sosyal medya platformlarının ihlallerine ilişkin Federal Ağ Ajansı tarafından şu yaptırımların uygulanabileceği belirtildi:
"Hizmet sağlayıcının, ajans tarafından verilen bir emri veya düzeltme talebini yerine getirmemesi durumunda bir önceki mali yıldaki dünya çapındaki ortalama günlük cirosunun veya gelirinin yüzde 5'ine kadar günlük zorunlu ödeme. Genel bilgi yükümlülüklerini (künye bilgileri vb.) eksik veya yanlış sunma durumunda 50 bin avroya kadar idari para cezası. Yıllık raporları (şeffaflık raporları) yayınlamamak veya yanlış yayınlama, yetkili makamlara bilgi verme yükümlülüğünü yerine getirmeme ve iletişim noktalarını doğru belirlememe durumlarında 100 bin avroya kadar idari para cezası. Kullanıcıları manipüle eden arayüz tasarımları kullanma, iç şikayet yönetim sistemini usulüne uygun kurmama ve yasa dışı içeriğe karşı bildirim-eylem prosedürlerini işletmeme durumlarında 300 bin avroya kadar idari para cezası. Büyük ölçekli şirketlerde ihlallerin derecesine bağlı olarak dünya çapındaki cirosu üzerinden cirosu 5 milyon avroyu aşıyorsa yıllık cironun yüzde 6'sına kadar, cirosu 10 milyon avroyu aşıyorsa yıllık cironun yüzde 1'ine kadar idari para cezası. Ciddi ihlallerin devam etmesi durumunda platformun çevrim içi arayüzüne erişimin kısıtlanması veya sınırlandırılması."
