Sömürünün yeni adresi: Dijital dünya
Günümüzde sömürgeciliğin yalnızca askeri ya da ekonomik yöntemlerle değil, dijital teknolojiler, veri akışı ve bilgi üretimi üzerinden sürdüğünü belirten Esra Albayrak, “Zihin sömürgenin son kalesidir” dedi.
Enstitü Sosyal öncülüğünde düzenlenen Dünya Dekolonizasyon Forumu dün İstanbul'da Atatürk Kültür Merkezi'nde başladı. İki gün sürecek forumda "Bilgi Üretimi ve Dolaşımının Sömürgecilikten Arındırılması" teması ele alındı. Alanında uzman dünyaca ünlü isimlerin katıldığı programda yapay zekâ, veri sömürgeciliği, kültürel eşitsizlikler ve küresel güç dengeleri masaya yatırıldı. Programın açılış konuşmasını NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Esra Albayrak yaptı. Albayrak, günümüzde sömürgeciliğin yalnızca askeri ya da ekonomik yöntemlerle değil, dijital teknolojiler, veri akışı ve bilgi üretimi üzerinden sürdüğünü söyledi. Albayrak, "Zihin sömürgenin son kalesidir" diyerek gerçek özgürleşmenin ancak düşünsel bağımsızlıkla mümkün olacağını vurguladı.
SÖMÜRGE DÜZENİ BİÇİM DEĞİŞTİRİYOR
Modern dünyada sömürge düzeninin biçim değiştirdiğini belirten Esra Albayrak, geçmişte toprak işgalleriyle kurulan hâkimiyetin bugün teknoloji, medya ve veri üzerinden devam ettiğini kaydetti. Albayrak, dijital platformların küresel güç ilişkilerinde belirleyici hâle geldiğine dikkat çekti.
YAPAY ZEKA UYARISI
Albayrak konuşmasında, yapay zekâ sistemlerinin tek merkezli veri kaynaklarıyla geliştirilmesinin yeni eşitsizlikler doğurabileceğine dikkat çekti. Dijital dünyada kullanılan algoritmaların, hangi toplumların görünür olacağını ya da hangi bilginin öne çıkacağını belirlediğini kaydeden Albayrak, bunun gelecekte yeni bir bağımlılık alanı oluşturabileceği uyarısında bulundu. "Dijital yerli" kavramına da değinen Albayrak, teknoloji dünyasında kullanılan birçok kavramın geçmişteki sömürge düzenlerini çağrıştırdığını söyledi. Yapay zekâ modellerinin yalnızca belirli kültürlerin bakış açısıyla geliştirilmesinin küresel ölçekte yeni sorunlara yol açabileceğini söyledi.
ÜÇ AŞAMALI ÇAĞRI
NUN Eğitim ve Kültür Vakfı Yönetim Kurulu Başkanı Esra Albayrak, sömürgecilikten arınabilmek için şu 3 temel konuya dikkat çekti: 1) Bilginin yeniden toplumların kendi kavramları ve kültürel referanslarıyla üretilmesi. 2) Eğitim sistemlerinden yapay zekâ modellerine kadar kurumların sömürgeci kodlardan arındırılması. 3) Küresel sistemde daha adil ve çok merkezli bir yapının kurulması.
YENİ DÜNYA KURULUYOR
Gazze'de yaşananların uluslararası sistemin ne kadar çöktüğünü, nasıl bir felç hâli yaşadığını gösterdiğini vurgulayan Esra Albayrak, şu ifadeleri kullandı: Eski dünya sarsılıyor, yeni dünya kuruluyor ve eski dünyanın ilkeleri işlemiyor. Dolayısıyla yeni dünyanın, yeni bir ahlaki çerçeveye ihtiyacı var.
ÜNLÜ İSİMLER KATILDI
Bugün de devam edecek olan forum, farklı disiplinlerden çok sayıda uluslararası ismi İstanbul'da buluşturdu. Dekolonyal teori alanındaki çalışmalarıyla tanınan Walter Mignolo, Frantz Fanon'un kızı ve uluslararası hukuk uzmanı Mireille Fanon, eski Fransız futbolcu ve ırkçılık karşıtı aktivist Lilian Thuram, müzisyen Yusuf İslam, Prof. Dr. Kemal Sayar, Prof. Dr. Enis Doko ve Prof. Joseph Massad etkinliğin dikkat çeken konuşmacıları arasında yer aldı. Forum kapsamında akademik oturumların yanı sıra sergiler, kültürel etkinlikler ve film gösterimleri de gerçekleştirilecek.
