BERCAN TUTAR

Emperyal merkezin periferisindeki en ücra ülkelerden Bangladeş'te Asya'nın "Demir Leydi"si Şeyh Hasina'nın 15 yıllık iktidarını deviren öğrenci hareketleri şimdi başta Fransa öncülüğündeki Avrupa olmak üzere Latin Amerika'da Arjantin, Asya'da ise Hindistan'ı sarsmaya başladı.
2024'te Bangladeşli öğrencileri sokağa döken gerekçe ekonomikti. 1971'deki Bağımsızlık Savaşı'nda görev alan kişilerin çocuklarına kamuda kontenjan ayrılmasına başkaldıran öğrenciler 2 Temmuz'da sokağa çıktı. Kısa sürede ülke çapına yayılan gösterilere halk da yoğun destek verdi. Başkent Dakka'daki başbakanlık konutunu basan öğrenciler bir ay sonra Hasina'ya "pes" dedirtti.
5 Ağustos'ta istifasını sunan Hasina, Hindistan'a kaçtı. Böylece bir öğrenci hareketi lideri olarak siyasi hayatına başlayan Hasina, öğrenci hareketleri sonucu 76 yaşında siyasi hayatını sonlandırdı. Hasina'yı kuzeniyle evli olan Genelkurmay Başkanı Waker-uz- Zaman da kurtaramadı.
Bu uzun girizgâhın nedeni, hükümet karşıtı öğrenci hareketlerinin gücü ve motivasyonlarının kaynağına dikkatleri çekmekti. Bütün öğrenci hareketlerinin en kritik özelliği, kısa sürede toplumun diğer kesimlerini cezbetmeleridir. Unutmayalım ki her öğrenci bir işçinin, memurun, askerin veya çiftçinin çocuğudur.

***

Fransa'da öğrencilere sadece göçmenler ve sol partiler değil, Hıristiyanlar da küresel aktivistler de Sarı Yelekliler gibi çalışan kesimler de yoğun destek veriyor. Hatta Le Monde ve Fox News'e göre küresel finansın merkezindeki yabancı fon kuruluşları dahi protestolara "kaos ayarlı katkılar" sunuyor.
Hâliyle Şeyh Hasina'dan sonra öğrenci hareketlerinin gücü, ulusal ve uluslararası destek ağının çeşitlenmesi ve büyümesinden dolayı yeniden kalibre olmuş durumda. Fransa'da General Charles de Gaulle'ün tahtını sarsan 1968 olayları tekrar yaşanıyor. Şu anki liderlerin birer De Gaulle olmadığını iyi biliyoruz.
Bu nedenle Fransa ve Avrupa'nın diğer ülkelerindeki siyasi liderlerde panik had safhada. Avrupa dışında Amerika ve Asya'daki liderler de huzursuz. Çünkü bugünlerde Arjantin'de de meydanlara inen on binlerce öğrenci Devlet Başkanı Javier Milei'nin eğitimde bütçe kesintisini protesto ediyor. Son aylarda Hindistan'da da çok ciddi öğrenci protestoları yaşandı. Soru sızıntısı iddialarıyla başlayan hükümet karşıtı protestolar nedeniyle Başbakan Narendra Modi, eğitim bakanını feda etmek zorunda kaldı.
Fransa'daki ateşli öğrenci protestolarına destek verenler, bu nedenle üç kıtadaki öğrenci gösterilerini birbiriyle ilişkili görüyor. Örneğin, komünist lider ve akademisyen Vijay Prashad, sosyal medya hesabından İngiliz punk grubu The Clash'ın "Öfke saati olsun, öfke güç olabilir" şarkı sözünü alıntılayarak "Paris-Yeni Delhi-Buenos Aires" diye yazdı.

***

Fox News Digital'in yaptığı bir araştırma, Fransa merkezli öğrenci hareketlerini 54 farklı ulusal ve uluslararası yapının desteklediğini ortaya koydu. Hatta İsrail'in, Filistin'e destek verdiği için İspanya ve Fransa gibi ülkelerdeki protestoları açıkça desteklediğini bilmeyen yok.
Gösterilerde atılan sloganlar sadece eğitimle ilgili değil. Öğrenci hareketlerini destekleyen ağlar, "Geleceğimiz için savaş, onların savaşları için değil!" sloganıyla mevcut hükümetlere karşı farklı ülkelerde grev, yürüyüş, gösteri, toplantı, abluka ve işgal çağrısı da yapıyor.
"Chaos Inc." adı altında örgütlenen uluslararası ağlar ve küresel aktivistler, kitleleri sadece Fransa, İspanya ve Hindistan'da değil ABD ve Arjantin'de de sokaklara çağırıyor.
Hasılı kelam, küresel yönetişim krizi ve ekonomik darboğazlar ilk etkisini öğrenciler üzerinde gösteriyor. Bu nedenle öğrenci protestolarını dikkate almak lazım. Dünya yeni bir dizayndan geçiyor. Böylesi kritik süreçlerde bu protestoları sadece ideolojik ve ekonomik yönleriyle değil, yabancı fonların müdahaleleri dâhil her tür küresel ağ boyutuyla da ciddiye almak gerekir.