FUNDA KARAYEL

Bir buzdağının görünmeyen yüzü, 26 ton atık cam ve 5 ton paslanmaz çelik... Sanatçı Artem Martis, COP31 için hazırladığı altı metrelik monumental heykeliyle iklim krizine alışılmışın dışında bir yerden bakmamızı istiyor. Antalya'daki COP31 girişinde karşılaşılan bu devasa eser, aslında görmediğimiz şeylerin ne kadar büyük olabileceğini anlatıyor. İlk bakışta buzdağını andıran, biraz daha yaklaştığınızda ise camın ışıkla kurduğu ilişki sayesinde bambaşka bir görünüme kavuşan bu heykelin toplam ağırlığı tam 31 ton. Evet, yanlış okumadınız, 31 ton! Üstelik bu rakam yalnızca eserin ağırlığı değil, aynı zamanda COP31'e gönderme yapan sembolik bir tercih. Çağdaş sanatçı Artem Martis'in COP31 için hazırladığı eserin adı What We Don't See, yani Görmediklerimiz. İsmi bile başlı başına bir tartışma başlatıyor. Çünkü iklim krizini çoğu zaman gözümüzün önündeki görüntüler üzerinden konuşuyoruz. Eriyen buzullar, kuraklık, orman yangınları, seller ve değişen mevsimler...

Peki ya bütün bunların arkasında kalan, gündelik hayatımızda fark etmediğimiz büyük tablo? Martis tam da buraya odaklanıyor. İlhamını buzdağından alan sanatçı, buzdağının suyun üzerinde görünen küçük bölümünden ziyade su altında kalan devasa kütlesini sanatın merkezine taşıyor. Doğada buzdağlarının yaklaşık yüzde 90'ının su altında kaldığını düşünürsek, eserinin anlatmak istediği şey daha da anlam kazanıyor. Gördüğümüz, aslında hikayenin yalnızca küçük bir bölümü.

Eserin formu da oldukça ilginç bir mühendislik çalışmasının sonucu. Buzdağının su altında genişleyen kütlesini temsil eden ters piramit biçimi, özel olarak tasarlanmış paslanmaz çelik bir taşıyıcı sistem üzerinde yükseliyor. Beni bu eserde en çok düşündüren detaylardan biri de sürdürülebilirlik yaklaşımının yalnızca kullanılan malzemeyle sınırlı kalmaması. Hem cam kabuk hem de çelik taşıyıcı sistem sökülüp başka bir mekanda yeniden kurulabilecek şekilde tasarlanmış. Yani eser, sergisi bittikten sonra atıl kalacak geçici bir dekor değil. Kendi yaşam döngüsünü de hesaba katan bir sanat projesi. Özetle hayranlık duymamak elde değil.

KAPADOKYA GELECEĞİN TURİZM ANLAYIŞINA YÖN VERİYOR
COP31'de konuşulan Kapadokya Modeli, turizmde alıştığımız büyüme anlayışını yeniden sorgulatıyor. Mevcut mirası korumak, nitelikli ziyaretçiyi bölgeye çekmek ve yerel ekonomiye uzun vadeli katkı sağlamak...
Kapadokya Alan Başkanı Aydın Cem Aslanbay ile turizm yatırımcısı İsmet Öztanık'ın perspektifinden ortaya çıkan model, Türkiye'nin kültürel miras ve turizm politikaları açısından önemli bir örnek bana göre. İklim krizinin daha fazla hissedildiği bir dünyada asıl konu bir destinasyonu ne kadar büyüttüğümüz değil, onu büyütürken ne kadar koruyabildiğimiz.
COP31 kapsamında Antalya'da düzenlenen "Kapadokya Modeli: İklim Krizi Çağında Sürdürülebilir Turizm, Gastronomi ve Kültürel Miras" paneli tam da bu sorunun etrafında şekillendi. Kamu, akademi ve özel sektör temsilcilerinin aynı masada buluştuğu oturumda Kapadokya'nın binlerce yıllık geçmişi, yalnızca korunması gereken bir kültürel miras olarak değil, geleceğin turizm anlayışına yön verebilecek bir model olarak değerlendiriliyor.

DAHA NİTELİKLİ BİR KAPADOKYA
Kapadokya Alan Başkanı Aydın Cem Aslanbay'ın yaklaşımı, modelin temelini oluşturan koruma anlayışını ortaya koyuyor. 2019 yılında kurulan Kapadokya Alan Başkanlığı'nın en önemli işlevlerinden biri, farklı mevzuat ve kurumlar arasında koordinasyon sağlayarak bölgenin yönetiminde bütünlük oluşturmak.
Peribacalarından kaya kiliselerine, yeraltı şehirlerinden tarihi yerleşimlere uzanan bu eşsiz coğrafyanın korunması, yalnızca restorasyon çalışmalarıyla sınırlı değil. Bilimsel veriye dayalı kararlar, doğru planlama ve bölgenin taşıma kapasitesini gözeten bir yönetim anlayışı gerekiyor.

ÖZÜNE SADIK KALMAK
İşin yatırımcı tarafında ise İsmet Öztanık'ın yaklaşımı dikkat çekiyor. Kapadokya'nın yatırım ve işletme perspektifinden hareket eden Öztanık, bölgeye yeni yapılar eklemekten çok mevcut kaya mimarisini tarihine ve özüne sadık kalarak yeniden görünür kılmayı hedeflediklerini anlatıyor.
Bu yaklaşım, özellikle Kapadokya gibi doğal ve kültürel dokusu son derece hassas bir bölgede önemli. Çünkü lüks turizm yatırımı denildiğinde akla çoğu zaman büyük yapılar, gösterişli mimari ve yeni inşaatlar geliyor. Oysa burada farklı bir lüks anlayışı var. Doğanın önüne geçmeyen, mevcut mimariyi koruyan ve bulunduğu coğrafyayla rekabet etmek yerine onunla uyum içinde yaşayan bir yatırım modeli.