MELİH ALTINOK

İkinci Dünya Savaşı'ndan sonra rolünü ABD'ye kaptıran İngiltere, şimdi bölgeye geri geliyor.
Ama tankla, üsle, kalıcı askerle değil. ABD'nin Trump'la birlikte yerini boşaltmasıyla oluşan boşluğu, müttefikleriyle sıkılaştırarak doldurmaya çalışan sessiz bir geri geliş bu.
En somut hali savunmada. Ankara'da imzalanan Güvenlik ve Savunma Ortaklığı, Stratejik Ortaklık Çerçevesi ve Typhoon anlaşması niyet beyanı değil. Savunma sanayi, askeri işbirliği ve siyasi koordinasyonu bağlayan belgeler.
Brexit sonrası İngiltere, AB'nin ortak dış politika disiplininden kurtulup ikili ilişkileri merkeze aldı. Brüksel'in uzlaşı arayışına takılmadan, doğrudan Ankara'yla iş yapmayı tercih ediyor.
Bu tercih tesadüf değil. Brexit'in kendisi de sembolik yetkileri olan Kraliçe Elizabeth'in risk aldığı bir süreçti. 2019'da Boris Johnson'ın talebiyle Parlamentoyu tatil ederek Brexit'in engellenmesini zorlaştırmıştı. Törensel denilen bir makam, pratikte siyasetin yönünü etkilemişti.
O günden beri İngiltere, Avrupa Birliği'nin prangalarından sıyrılıp kendi başına ikili ilişkiler kurma kapasitesini artırdı.
Birkaç gün önce Ankara'da ORSAM ile Oxford Üniversitesi'nin ortak düzenlediği toplantı da aynı çizgideydi. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş açılışı yaptı, MİT Başkanı İbrahim Kalın konuştu. Katılımcı profilini tam bilmiyoruz. Ama "Terörsüz Türkiye" sürecinin ve "bölgesel barışın" konuşulduğu anlaşılan Chatham House formatındaki oturumlarda Oxford'un masanın bir başına oturması yumuşak güç üzerinden yürüyen yakınlaşmanın işareti.
Antalya'daki COP31 de bu tablonun parçası. Trump yönetimi iklim zirvelerini ekonomik çıkarlarına zarar veren bir çerçeve olarak gördüğü için resmi heyet göndermedi. Kral Charles ise zirvenin katılımcılarına samimi bir mesaj yolladı, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ve Türkiye'ye teşekkür etti. İngiltere Dışişleri Bakanı da oradaydı. ABD'nin boşalttığı alanda İngiltere, Türkiye'yi merkeze koyarak görünür oldu.
Türkiye'nin Rusya'nın yanı başında olması da cabası. Karadeniz, Montrö, NATO'nun güney kanadı... İngiltere, ABD'nin yükünü azaltmaya çalışırken Türkiye'yi hem ittifak içinde hem de Rusya'ya yakın coğrafyada stratejik ortak olarak görüyor.
Eski imparatorluk, bölgeye dönüyor. Ama üs kurarak değil. Müttefikleriyle, özellikle Türkiye'yle ilişkilerini sıkılaştırarak. Eskinin aksine, daha sessiz, daha dolaylı bir geri geliş.
Bölgede etkin olmak isteyenler için en önemli aktör Türkiye. Ve İngiltere'nin Türkiye ile sanılandan daha güçlü bağları var. Görünüşe aldanmayın.