ABD’nin Venezuela hamlesinin perde arkası: Rusya, Çin ve İran ne hedefliyor?

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, seçildiği tarihten itibaren gerçekleştirdiği çıkışlar ve tehditleriyle dünya siyasetini sarstı. Venezuela'ya ve liderleri Nicolas Maduro'ya yönelik beklenmeyen bir operasyon gerçekleştiren Trump, atacağı yeni adımları da açık açık duyurdu. Grönland, Kolombiya, Danimarka, İran ve diğer Latin Amerika ülkelerini tek tek hedefe koyan Trump geri adım atmayacağının sinyalini verdi. Peki Rusya, Çin ve İran cephesi Trump'ın hamlelerine nasıl bakıyor? Amerikan yönetimi Avrupa'ya hangi mesajı veriyor? Grönland'a işgal girişimi olabilir mi? Beykoz Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Aylin Ünver Noi konuyla ilgili sabah.com.tr'nin sorularını yanıtladı. İşte o çarpıcı değerlendirmeler!

Amerika Birleşik Devletleri 3 Ocak'ta Venezuela'nın başkenti Caracas'a ve ülkenin çeşitli stratejik bölgelerine saldırı düzenledi. Donald Trump, Venezuela Devlet Başkanı Maduro'ya karşı büyük çaplı bir operasyon düzenlendiğini, Maduro ve eşinin ülke dışına çıkarıldığını duyurdu.

ABD Adalet Bakanı Pam Bondi Maduro ve eşi Cilia Flores hakkında ABD'de suç duyurusunda bulunulduğunu, Maduro'ya "uyuşturucu terörizmi, kokain kaçakçılığı, ABD'ye karşı makineli tüfek ve yıkıcı cihazlara sahip olma" suçlamalarının yöneltildiğini açıkladı. Venezuela yönetimi, ABD'nin kınanması için uluslararası topluma çağrıda bulunsa da, ABD'yi karşısına almak istemeyen ülkeler yapılan girişime karşı sessiz kaldı.

Beykoz Üniversitesi öğretim üyesi ve Bonn Üniversitesi İleri Güvenlik, Strateji ve Entegrasyon Çalışmaları Merkezi (CASSIS) Kıdemli Uzmanı Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, ABD'nin Venezula'ya yönelik saldırısı sonrası Rusya, Çin, İran, AB ve Grönland ekseninde tartışılan konuların perde arkasına dikkatleri çekti ve ülkelerin yaklaşımlarını, hedeflerini ele aldı.

RUSYA'NIN 2 TEMEL ÖNCELİĞİ!

Rusya ve Çin'in 'sınırlı' tepkisine açıklık getiren Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, Rusya'nın 2022'den beri Ukrayna ile savaşının devam ettiğini kaydederek, "Ne kadar büyük güç olurlarsa olsunlar, güçlerinin bir limiti, sınırı var. Dolayısıyla aynı anda birçok savaşta ve coğrafyada olamıyorlar." dedi. Rusya'nın 2 temel önceliğe sahip olduğunu belirten Aylin Ünver Noi bunların 'Ukrayna merkezli yakın coğrafya güvenliği' ve 'Arktik bölgesi' olduğunu kaydetti.

İklim değişikliğiyle birlikte Arktik'te buzulların erimesinin yeni ticaret yollarını ve değerli madenlere erişmeyi mümkün kıldığını aktaran Noi, Grönland meselesinin de son yıllarda daha da fazla önem kazanmasının sebebinin bu olduğunun altını çizdi.

"TEK ÇİN" POLİTİKASI

Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, Pekin'in yürüttüğü "Tek Çin" politikasına açıklık getirerek, "Çin'e baktığımızda Çin'in önceliği neresi derseniz, yine onun da etrafındaki başta Tayvan olmak üzere "Tek Çin" politikası Çin için çok önemli. Hong Kong var, Tayvan var... ama bir de aynı şekilde Çin'in de stratejisi içerisinde bir "polar güç" dediğimiz bir kutup gücü olma stratejisi var. Strateji belgelerinde bu yer alıyor. Dolayısıyla yine Arktik bölgesinin önemli bir bölge olduğunu görüyoruz." dedi.

ABD'NİN ADIMLARI RUSYA, ÇİN VE İRAN'I BERABER ÇALIŞMAYA İTTİ

Rusya, Çin ve İran üçlüsünün Latin Amerika ülkeleriyle geliştirdikleri ilişkilere dikkat çeken Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, ABD'nin karşı hamlelerinin bu ülkeleri beraber çalışmak durumunda bıraktığını söyledi.

Aylin Ünver Noi şunları ifade etti:

Özellikle 2000'li yılların başından itibaren baktığımızda Rusya'nın, Çin'in, hatta İran'ın Latin Amerika ülkeleriyle geliştirdikleri ilişkiler var. İlişkilerin ötesinde çok büyük yatırımları var; ticari ilişkileri var, askeri ilişkileri var, birçok altyapı yatırımları var. Birçok alanda hem çok büyük bütçeleri buralara yatırdıklarını görüyoruz hem de ciddi anlamda buralarda iş yaptıklarını görüyoruz. Ve bunlar aslında birbirleriyle de ilintili meseleler. Çünkü bunların ortak noktası; bir Amerika karşıtlığı, iki Amerika'nın ve Batı'nın uygulamış olduğu yaptırım meselesi... İster istemez Rusya'yı da, İran'ı da, Çin'i de beraber çalışmaya bu süreç içerisinde itiyor.

ABD'DEN AVRUPA'YA MESAJ: KENDİ AYAKLARINIZ ÜZERİNDE DURUN

Amerika Birleşik Devletleri'nin Avrupalı müttefiklerine yönelik 'kendi ayaklarınız üzerinde durun' mesajını verdiğini ifade eden Aylin Ünver Noi, ABD'nin yeni politikasıyla birlikte Batı Yarımküre'ye odaklandığını belirtti.

RUSYA VE İRAN'IN GÖLGE FİLOLARI!

Aylin Ünver Noi, "Venezuela'da sadece uyuşturucuyla mücadele hikayesi yoktu. ABD tarafından aynı zamanda petrol tankerlerine el konulduğunu görüyoruz. Bunların bir kısmı "Shadow Fleet" dediğimiz bu gölge filolar; özellikle Batı yaptırımlarından kaçabilmek adına İran ve Rusya'nın kullanmış olduğu tankerler var." dedi.

ABD PETROL FİYATLARINI KONTROL ETME ÇABASINDA

Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, ABD'nin Venezuela hamlesinin altındaki hedeflere ve Trump yönetiminin petrol fiyatlarını kontrol etme çabasına da dikkatleri çekti.

Aylin Ünver Noi, "Petrol fiyatlarını kontrol etmeye yönelik bir çaba içerisinde Amerika Birleşik Devletleri. Zaten Amerika Birleşik Devletleri son yıllarda hem petrol hem doğal gaz ihracatçısı ülke konumuna geldi geliştirdiği teknolojiyle." ifadelerini kullandı.

ABD RUSYA VE İRAN'IN PETROL GELİRLERİNİ DÜŞÜRMEK İSTİYOR

ABD Başkanı Donald Trump'ın OPEC'in elindeki fiyatlandırma gücünü de eline almak istediğini kaydeden Noi, "Trump'ın amacı 50 dolarlar civarında petrol fiyatlarını tutmak, yani yükselmesine engel olmak. Bunun iki tane avantajı var Amerika'ya: Bir; petrol gelirine dayalı ülkelerin (Rusya ve İran'ın) gelirini düşürmek. Bugün baktığımızda İran'daki protestolar ekonomik kaynaklı. Uzun vadeli bu yaptırımların sonuçlarını zaten almaya başladığını görüyoruz. Giderek daha da düşerse bu petrol fiyatları bunun rejim değişikliğine doğru götürme ihtimali yükseliyor." diye konuştu.

ABD'nin Venezuela'dan Çin'e giden petrolün önünü kestiğine vurgu yapan, Noi, Çin'in alternatif arayışına girmek durumunda kaldığını ve İran, Rusya ve bölge ülkelere yöneldiğini söyledi.

AMERİKA'DA ARA SEÇİMLER VE TRUMP'IN BEKLENTİSİ

Kasım 2026'daki Amerikan ara seçimlerine dikkat çeken Prof. Dr. Noi, "Burada Cumhuriyetçilerin kaybetmesini istemeyen bir Trump var, onun için hayati önem taşıyor. Bu açıdan da hem petrol fiyatlarını tutacak hem de yeni istihdam yaratabilecek kendi şirketlerine..." dedi.

AMERİKA GRÖNLAND'I SATIN MI ALACAK? İŞGAL Mİ EDECEK?

Prof. Dr. Aylin Ünver Noi, Amerikan yönetiminin Grönland konusundaki bakış açısında askeri seçeneğin en son olduğunu söyleyerek, Louisiana Valisi Jeff Landry'nin Grönland özel temsilcisi olarak atandığını hatırlattı.

Aylin Ünver Noi, "Satın almayla gerçekleşen Amerika'nın tarihteki coğrafi büyümesi var; Alaska satın alınmış veya belli bölgeler Fransa'dan da satın alınmış, Rusya'dan da. Bunun bu şekilde gerçekleştirilmesine yönelik bu müzakereyi yapacak kişiyi de atamış vaziyette Trump. Fakat karşılığını bunun şu ana kadar görmedi Avrupalı müttefiklerinden ve tamamen onlar bu fikre karşı çıkıyorlar." sözlerini kullandı.

Prof. Dr. Aylin Ünver Noi sözlerini şöyle noktaladı:

ÇİN O KONULARDA AMERİKA'YI GEÇTİ

Çin belli konularda Amerika'yı geçti. Özellikle bu değerli mineraller mevzusunda Çin sadece Amerika'yı değil tüm dünyayı kendine bağladı. Yani dünyadaki tüm ülkeler Çin'e mecbur. Çünkü hem teknoloji hem bu minerallerin çoğunluğu Çin'in elinde. Ve bu mineraller savunma sanayinden pek çok alanda aklınıza gelebilecek elektrikli arabalardan, rüzgar türbinlerine pek çok alanda kullanılıyor, yüksek teknoloji ürünlerinde kullanılıyor. Amerika'nın bu agresif tavrının arkasında yatan bu yarışta biraz da geç kalmışlığı, Çin'in bu hızlı ilerleyişini görememiş olması yatıyor. Bu da ister istemez Amerika'yı bu konularda daha agresifleştirdiğini ve hızlı bir şekilde hareket etmeye yönelttiğini de görüyoruz.