FUNDA KARAYEL
İtalyan akşamında neler konuşuldu?
Bir İtalyan kutlamasında, Murano'dan Capri'ye, lezzetin etrafında buluşan hikayelerle dolu bir masadayım. Bazı davetler vardır, ne yediğiniz kadar kiminle, nerede ve hangi hikayenin etrafında oturduğunuz da önemlidir.
Geçtiğimiz günlerde İtalya İstanbul Başkonsolosu Paolo Michele Di Giandomenico'nun davetiyle katıldığım 11. Dünyada İtalyan Mutfağı Haftası kutlama yemeği tam da böyle bir akşamdı.
İtalyan mutfağını seviyorum, ne yalan söyleyeyim. Makarna, iyi bir zeytinyağı, uzun süren bir akşam yemeği ve masadan kalkmaya kimsenin acele etmediği o Akdeniz hali…
Bu yılın teması da oldukça anlamlıydı: UNESCO Mirası İtalyan Mutfağı, bölgeler ve mükemmellik zincirleri.
Masalara oturduğumda ilk dikkatimi çeken şey, gecenin yalnızca bir gastronomi organizasyonu olarak tasarlanmamış olmasıydı. Her masa İtalya'nın farklı bir bölgesini temsil ediyordu. Benim masam Murano'ydu.
Hemen yanımızda ise Capri vardı. Bir masadan diğerine geçerken sanki İstanbul'dan ayrılmadan İtalya'nın farklı duraklarına uğruyorduk. Biraz Venedik, biraz Akdeniz, biraz da İtalyanların o kendilerine has yaşama sevinci…
Gecenin ev sahibi Di Giandomenico'nun konuşmasında özellikle üzerinde durduğu bir nokta vardı. Yemek, yalnızca karın doyurmak için yapılan bir eylem değil, insanları bir araya getiren ortak bir kültür.
Bence UNESCO kararının arkasındaki asıl mesele tam olarak bu.
İtalyan mutfağının 10 Aralık 2025'te Hindistan'ın başkenti Yeni Delhi'de UNESCO İnsanlığın Somut Olmayan Kültürel Mirası Temsili Listesi'ne kabul edilmesi, yalnızca pizza, makarna veya risottonun uluslararası bir başarı kazanması anlamına gelmiyor. Bu tescil, bir yaşam biçiminin tanınması demek.
UNESCO tescilinin nasıl olduğunu sorduğumda, mevsiminde ürün kullanmak, yerel üreticiyi desteklemek, gıda israfını azaltmak, tarifleri kuşaktan kuşağa aktarmak gibi birçok detayın da önemli olduğunu öğredim.
İtalyanlar bu konuda gerçekten iyi. Bir akşam yemeğini birkaç saat uzatmayı, bir tabak makarnanın etrafında dünyayı konuşmayı, sofrayı yalnızca yemek yenilen bir yer olmaktan çıkarmayı biliyorlar. Bizim de yabancısı olmadığımız bir kültür bu. Belki de Türkiye ile İtalya arasındaki yakınlığın en güzel ortak noktalarından biri burada saklı.
MURANO VE CAPRİ SOFRASI
Gelelim gecenin benim açımdan en keyifli kısmına... Masada elbette bolca İtalya, Türkiye, kültür, gastronomi ve iki ülke arasındaki ilişkileri konuştuk. İtalya ile Türkiye'nin yüzyıllara dayanan tarihsel yakınlığı, Akdeniz'in iki yakasında oluşan ortak kültürel kodlar ve gastronominin bu ilişkilerdeki yeri sohbetin doğal başlıkları arasındaydı.
Türkiye ve İtalya'nın ilişkilerini yalnızca diplomatik başlıklar üzerinden okumak eksik kalır. Sanattan mimariye, modadan tasarıma, tarihten gastronomiye uzanan çok katmanlı bir yakınlık söz konusu. İki ülke de yemek kültürünü bir kimlik meselesi olarak görüyor.
Tarifler yalnızca mutfakta kalmıyor, ailelerin hikayelerine, şehirlerin hafızasına ve kuşakların alışkanlıklarına dönüşüyor. Gecenin sonunda aklımda kalan yalnızca Giuseppe Pressani'nin lezzetleri ya da masaların temsil ettiği İtalyan şehirleri değildi.
Dünyada her şeyin hızlandığı, insanların birbirine ayırdığı zamanın giderek azaldığı bir dönemde uzun bir akşam yemeği neredeyse küçük bir lüks. İtalyanların bunu bir kültüre dönüştürmüş olması boşuna değil.Benim için İtalya biraz da bu demek.
ACELE ETMEDEN YEME KÜLTÜRÜ
İtalyanların dünyaya hatırlattığı bir şey var: Yemeğin acelesi olmaz!
Son dönemde yeniden gündeme gelen 'slow food' yani yavaş yemek hareketi yalnızca bir gastronomi trendi değil. İtalyan Carlo Petrini'nin 1980'lerin sonunda başlattığı bu hareket, iyi, temiz ve adil gıdayı savunurken yerel üreticiyi, mevsiminde tüketimi ve kaybolmaya yüz tutan yemek kültürlerini de korumayı amaçlıyor.
Bence meselenin en güzel tarafı şu: Artık iyi yaşamak biraz da yavaşlayabilmekten geçiyor.
Her şeyi beş dakikada tükettiğimiz bir dünyada, güzel bir sofraya oturup yemeğin tadını çıkarmak, sohbeti uzatmak ve ikinci kahveyi acele etmeden içmek bile başlı başına bir lüks. Belki de İtalyanların bizden daha iyi bildiği şey tam olarak bu: Hayat sadece yetişilecek yerlerden ibaret değil!
Ayrıntılar için lütfen tıklayın.