Nabzı ölçen saatler, düzensiz ritim uyarısı veren uygulamalar, oksijen satürasyonunu izleyen cihazlar, sürekli glukoz ölçüm sistemleri ve hatta belirli semptomlara göre risk uyarısı oluşturan yapay zeka destekli platformlar, birkaç yıl öncesine kadar geleceğe ait araçlar gibi görülürken bugün günlük yaşamın parçası haline gelmiş durumda.
DİJİTAL ÇAĞIN ARTILARI-EKSİLERİ
Tüm bunlar, yakında acil servis işleyişini daha görünür biçimde etkileyecek. Belki de hekimler, hastayı görmeden onun verisine ulaşabilecek, riskli durumlar hastane başvurusu olmadan fark edilebilecek. Bu dönüşümün önünde durmak mümkün değil. Türkiye Acil Tıp Vakfı (TÜAT), akıllı saatlerden glukoz ölçüm sistemlerine, yapay zeka destekli semptom analizlerinden uzaktan hasta izleme teknolojilerine kadar genişleyen dijital sağlık sisteminin hem fırsatlar hem de yeni riskler barındırdığını vurguladı. Bakın, acil tıpçılar neler anlattı…
ACİLDE BU VAKALARLA ÇOK KARŞILAŞIYORUZ
TÜAT Yönetim Kurulu Üyesi ve Şişli Hamidiye Etfal Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Eğitim Sorumlusu Doç. Dr. Ertuğrul Altınbilek, "Sağlık alanında sessiz ama köklü bir dönüşüm yaşanıyor. Artık hastalar muayene odasına yalnızca şikayetleriyle değil, bileklerindeki akıllı saatlerden, ceplerindeki telefonlardan ve üzerlerinde taşıdıkları sensörlerden gelen verilerle bize başvuruyor. Bu değişim, acil tıp pratiğini de doğrudan etkiliyor. Bu yönüyle bakıldığında, giyilebilir teknolojiler ve dijital sağlık araçları yalnızca konfor sağlayan yenilikler değil, bazı durumlarda erken farkındalık oluşturarak, hayat kurtarıcı olabilen destek sistemleridir" dedi. Çarpıntı atakları ve ritim bozukluklarının akıllı cihazlar sayesinde daha erken fark edilebildiğini söyleyen Doç. Dr. Altınbilek,"Acil servise, akıllı saatinin uyarısı üzerine başvuran ve değerlendirme sonucunda gerçekten 'Ritim bozukluğu' saptanan hastalarla karşılaşmak artık istisnai bir durum değil" dedi.
YANLIŞ ALARMA DİKKAT!
Bu teknolojilerin yalnızca avantajlarından söz etmenin yeterli olmadığını da belirten Doç. Dr. Altınbilek, şöyle dedi: "Madalyonun öteki yüzü de var. Bunlar, yanlış alarmlar. Acilde, daha sık 'Saatim, kalp ritmin bozuk' dedi, 'Telefonum, kalp krizi uyarısı verdi', cümleleriyle karşılaşıyoruz. Oysa, ölçüm hataları sıklıkla gereksiz paniğe yol açabilmektedir."
KALP KRİZİ UYARISI VERİR TANI KOYAMAZ
TÜAT Yönetim Kurulu Üyesi ve Gaziosmanpaşa Eğitim ve Araştırma Hastanesi Acil Tıp Kliniği Eğitim Sorumlusu Doç. Dr. Mustafa Çalık ise dijital sağlık araçlarının hekim değerlendirmesinin yerine geçemeyeceğinin altını çizerek şu bilgileri verdi: "Giyilebilir cihazlar tanı koymaz, olasılık bildirir. Akıllı saat 'Aritmi olabilir' diyebilir, ancak 'Aritmi var' diyemez. Bir telefon uygulaması 'Kalp krizi riski' uyarısı verebilir, fakat bunu klinik olarak doğrulayamaz. Bu nedenle bu teknolojiler, hekimin yerine geçen araçlar olarak değil, hastayı gerektiğinde daha erken sağlık sistemine yönlendiren yardımcı sistemler olarak görülmelidir." Doç. Dr. Çalık, cihaz uyarılarında, dikkate alınması gereken durumları şu şekilde sıraladı:
■ Özellikle kalp ritmiyle ilgili uyarılarda semptomun varlığı son derece önemlidir. Cihazın verdiği alarm tek başına yeterli değildir.
■ Eğer bu uyarıya göğüs ağrısı, nefes darlığı, bayılma, bayılacak gibi olma, ani çarpıntı ile birlikte belirgin halsizlik, soğuk terleme ya da şiddetli baş dönmesi eşlik ediyorsa, acile başvuru doğru ve gerekli bir yaklaşımdır.
■ Buna karşılık, hiçbir yakınma yokken yalnızca cihaz uyarısına dayanarak, panikle hareket etmek çoğu zaman gereksizdir.
■ Böyle durumlarda sakinleşmek, birkaç dakika dinlenmek, ölçümü tekrar etmek ve gerekiyorsa hekime başvurulmalıdır.
■ Hatta araç kullanırken gelen bir alarm nedeniyle panik yaşanması ve aceleyle hastaneye ulaşmaya çalışılması bazen daha da riskli olabilir.
