Beyin hücrelerinin yıkımı sonucu meydana gelen nörolojik bir has- talık olan Alzheimer, özellikle 65 yaş sonrasında görülüyor. 'Kesin tedavisi yok' diye bilinen Alzheimer hastalığının erken teşhisi ve tedavisi için hız kesmeden çalışmalar yapılıyor. Peki, son gelişmeler umut vadediyor mu? Bununla ilgili bakın Nöroloji Uzmanı Prof. Dr. Barış Topçular neler anlattı…
NÖRONLARI YIKIYOR
Hastalığa sebep olan şeyin, amiloid denilen bir maddenin beyinde birikimi olduğunu belirten Prof. Dr. Topçular, "Amiliod, toksik bir etki gösterdiği için hem nöronların yıkımına hem de normal beyin hücrelerinin iskeletinde olan bir proteinin fonksiyonunu bozarak, hücre iskeletini bozup, nöronların hızlıca yıkılmasına sebep oluyor. Türkiye'de yapılan çalışmalarda 65 yaş sonrası için risk yüzde 4. Ailede Alzheimer varsa bu risk yüzde 8'e kadar çıkıyor. Hastaların yüzde 5'i kadarının ise Alzheimer nedeni genetik" dedi.
AİLEDE ALZHEİMER HASTASI VARSA
Prof. Dr. Topçular, "Ailenizde Alzheimer hastası varsa bu tavsiyeleri dikkate alın" diyerek, şu uyarılarda bulundu: "50 yaş üstündeyseniz ve ailede Alzheimer riski var ise mutlaka muayene olun ve tarama yaptırın. Eğer şüpheli bir bulgu olursa, Amiloid PET ile beyin incelemesi yaptırıldığında Amiloid birikimi saptanırsa, hastalık biyolojik olarak başlıyor demektir. Bu durumda bir an önce müdahale yapmak gerekir. Müdahale edildiğinde yüz güldürücü sonuçlar elde edilmektedir."
ALZHEİMER TEDAVİSİNDE AKILLI İLAÇ DÖNEMİ
Son yıllarda Alzheimer hastalığının tanısında önemli gelişmeler yaşandığını belirten Prof. Dr. Topçular, "Önemli olan, biyolojik olarak beyinde değişiklerin başladığı, fakat hastada henüz belirti olmayan dönemde hastalığı yakalayıp, tedaviye başlanması" diyerek, umut veren yeni tedavileri şöyle sıraladı:
■ Ptau 217 adı verilen özel bir test sayesinde, basit bir kan tahliliyle Alzheimer riskini hızlı ve güvenilir bir şekilde saptamak mümkün. Bu yöntem, hastalık başlamadan yıllar önce erken tanı imkânı sunuyor.
■ Amiloid PET görüntülemesi son yıllarda giderek daha yaygın kullanılıyor. Amiloid PET ile hastalığı, belirtiler ortaya çıkmadan 15–20 yıl öncesinde tespit etmek mümkün.
■ Yakın zamanda yurt dışında iki yeni tedavi onaylandı. Lekanemab ve Donanemab. Bunlar molekül isimleridir. Amerika ve Avrupa'da onay almış olup, şu an ülkemizde de değerlendirme aşamasında.
■ Bu moleküllerin özelliği, Alzheimer hastalığında beyinde biriken Amiloid adlı maddeyi hedef almaları. Akıllı ilaç teknolojisi sayesinde doğrudan bu maddeye bağlanarak, onu temizliyorlar. Özellikle hastalığın erken evrelerinde kullanıldığında son derece umut verici sonuçlar elde edilmektedir.
DANS VE MÜZİK BEYNİ KORUYOR
Prof. Dr. Topçular, beyin sağlığı için şu önerilerde bulundu:
■ Tansiyon, kolesterol ve şeker değerleri kontrol altında tutulmalı.
■ İdeal kilo korunmalı.
■ Düzenli fiziksel aktivite, özellikle günde en az yarım saat yürüyüş yapılması çok önemli.
■ Zihinsel olarak aktif kalmak da beyni korur. Bulmaca çözmek, yeni bir dil öğrenmek, hobi edinmek, yeni şarkı ya da enstrüman öğrenmek gibi.
■ Yapılan çalışmalar, hem fiziksel hem zihinsel aktivite sağlayan dansın en etkili yöntemlerden biri olduğunu göstermektedir.
■ Akdeniz tipi beslenme tercih edilmeli; sebze, meyve ve beyaz et ağırlıklı beslenilmelidir.
■ Son yıllarda öne çıkan bir diğer faktör ise işitme sağlığıdır. İşitme kaybı Alzheimer riskini yüzde 10 artırır, ancak işitme cihazı kullanımıyla bu risk ortadan kaldırılabilir.
