Doktor hastasına karşı sorumludur. Bildiklerini ve riskleri, hastası ile paylaşmak zorundadır. Bu bir kural ve tartışması yok. Ancak doktor, hastası isterse, onun için yalan söyleyebilir mi, işte bunun kuralı yok. Hastası ısrar ederse, hasta yakınlarına hatalı bilgi verebilir mi, kamuoyuna yanlış açıklama yapabilir mi? İşte bu sorunun cevabı şu an belli değil.
Bu yüzden her doktor kendi kuralını yaratıyor. Ünlü hastasının hastaneye gittiği duyulunca, “Her şey yolunda” diye açıklama yapıyor. Sonra ameliyat olduğu ortaya çıkınca “Hastam öyle istedi” diyebiliyor. Doktor yalnızca hastasına karşı mı sorumludur, hastası isterse yalan söyleyebilir mi? İşte bu soruyu işin uzmanlarına danıştık...
HASTAMIN KANSERİNİ AİLESİNDEN GİZLERİM
* Hastanız, kanser olduğunu yakınlarından gizlemek isterse yalan söyler misiniz?
Yalan söyleyemem ama bu durumu aileye şöyle açıklarım: “Ben sizinle hastamın durumunu konuşmak için yetkili değilim. Hastam bana bu yetkiyi vermedi” derim.
Yalan söylemem etik dışı olur. Hastanın akli dengesi yerindeyse ve kendi kararlarını verebilecek durumdaysa, bana da izin vermemişse, ailesi veya yakınlarıyla herhangi bir bilgi paylaşmam söz konusu olamaz.
Doç. Dr. Filiz Çay Ank. Üni. Onkoloji Mer.
TEŞHİSİ PAYLAŞMAM
Hasta bilgi verilmesini istemezse, asla hiç kimseye tedavi ile ilgili bilgi verilmez. Hasta kamuoyuna yanlış bilgi verilmesini isterse de, ben yanlış bilgi veremem. Zaten kimsenin kimse için “Kanser mi, nesi var?” gibi sorular sormaya hakkı yok. Bu hakkı kimsede görmüyorum. Ben hastam ile ilgili durumu, o istemediği sürece hiç kimseyle paylaşmam.
Uzm. Dr. Yavuz Dizdar İst. Üni.Onkoloji Ens.
ÜNLÜ HASTAM İÇİN YALAN SÖYLEMEM
Ünlü hastanız isterse, kamuoyuna yanlış açıklama yapar mısınız?
Kesinlikle hasta hakları önce gelir. Hastanın sırlarını saklamak, hukuk karşısında da bizim evrensel görevimizdir. Hasta izin verirse, hastanın bilgisi dahilinde olabilecek bir bilgiyi, ancak doğru yönde vermek gerekir.
Ünlü ve kanser olmuş bir hastam için, “Hastam sapasağlam, kanser değil” de diyemem. Bu da yeminim dışında oluyor. Etik kurallara aykırı. Böyle yalan bilgi veremem. Olan bir şey için, “Yok” diyemem.
Prof. Dr. Aykan Canberk İst. Üni. Farmakoloji Uz.
ÜNLÜ HASTAM İÇİN YALAN SÖYLEMEM
Ünlü hastanız isterse, kamuoyuna yanlış açıklama yapar mısınız?
Kesinlikle hasta hakları önce gelir. Hastanın sırlarını saklamak, hukuk karşısında da bizim evrensel görevimizdir. Hasta izin verirse, hastanın bilgisi dahilinde olabilecek bir bilgiyi, ancak doğru yönde vermek gerekir. Ünlü ve kanser olmuş bir hastam için, “Hastam sapasağlam, kanser değil” de diyemem.
Bu da yeminim dışında oluyor. Etik kurallara aykırı. Böyle yalan bilgi veremem. Olan bir şey için, “Yok” diyemem. Prof. Dr. Aykan Canberk İst. Üni. Farmakoloji Uz.
KÖRLÜK SAKLANIR
Hasta kör olacağını öğrense ve bunu ailesinin bilmesini istemezse, bu gerçeği aileden saklar mısınız?
Hayatını etkileyecek bir durumu varsa, hasta kör olacaksa, başkasına muhtaç olacaksa ve hasta özellikle bunun söylenmesini istemezse, hasta ile doktor arasında kalabilir. Ama tercih edilen; birinci derece akrabalarına, annesine, babasına veya eşine gerçeğin anlatılmasıdır. Prof. Dr. Halil Bahçecioğlu Florence Nightingale Göz Anabilim Dalı
AIDS’İ BİR TEK EŞTEN SAKLAMAM
AIDS ihbarı zorunlu bir hastalık, hasta isterse eşinden saklamasına göz yumar mısınız?
Hastayı, eşine kendisi söylesin diye bir-bir buçuk ay ikna etmeye çalışıyoruz. Ama bu sürenin sonunda biz de eşine söyleyebiliriz. Önceden söylemek yasaktı. Amerika’da bile artık yasak olmaktan çıktı. O hastanın birinci dereceden yakınları, eşi için risk oluşturduğunu düşünüyorsanız; doktor bunu yapma hakkına sahiptir. Gerekirse hastanın eşine durumu anlatabilir.
Prof. Dr. Volkan Korten Enfeksiyon Hastalıkları Uz.
AİLEYE KORUNMAYI ANLATIRIM
Hepatit de ihbarı zorunlu hastalık. Hasta isterse eşinden saklamasına göz yumar mısınız?
Hasta hakkı önemli ama bu hastalıklar kritik hastalıklar. Öncelikle hastayı söylemesi için ikna etmeye çalışırım. Olmazsa hasta yakınını Hepatit B’ye karşı aşı olması için ikna ederim.
Hepatit C konusunda da hasta saklama yönünde ısrar ederse, orta yolu bulup hasta yakınına korunma tedbirlerini iyice anlatırım. Korunması için ısrar ederim.
Prof. Dr. Nurdan Tözün Acıbadem Üniversitesi Rektörü
KISIR OLDUĞUNU EŞİNE BEN AÇIKLAMAM
Kısır olduğunu öğrendiğiniz hastanızın bu bilgisini hastanın eşinden gizler misiniz?
Bizim için bireysel hasta etiği önemlidir. Örneğin, erkek tek başına gelip sperm analizi için başvurursa, bu kendi özelidir. Doktorun karşısına gelen hasta önemlidir. Doktor, eşe bilgi vermez. Sonuç, o kişiyi ilgilendirir. Bu durum, eşlerin kendi arasında çözmesi gereken bir konudur. Çift olarak gelirlerse, bu durumu zaten paylaşıyorlardır demektir ve sorun yaşanmaz.
Doç. Dr. Selman Laçin Medicana Tüp Bebek Uz.
ESTETİK SIRDIR!
Estetik yaptığınız hastanız, bunu söylememenizi isterse, saklar mısınız?
Eğer ki hasta belli bir yaşın üzerindeyse, daha doğrusu kanuni olarak reşitse, kanunen hastanın bilgilerini kimse ile paylaşamazsınız. Bir form doldurtuyoruz. “Sağlık bilgilerinizi sizden başka kimseyle paylaşmamızı istiyor musunuz?” diye bir form imzalatıyoruz. Eğer isterse, kiminle paylaşılacağı sorulur.
Anne mi, baba mı, eş mi diye... Ama eğer istemezse asla paylaşılamaz. Hasta ameliyat olduktan iki gün sonra eşi gelip “Benim karıma ne ameliyatı yaptınız?” diye sorarsa, “Kusura bakmayın ben size bilgi veremem, siz bu konuyu isterseniz eşiniz ile görüşün” derim.
Prof. Dr. Reha Yavuzer Amerikan Hastanesi Plastik ve Rekonstrüktif Cerrahı
KENDİSİ BİLE ÖĞRENEMEZ
Hasta isterse yakınına yalan söyler misiniz?
Biz kimseye yalan söylemeyiz; ancak gerekiyorsa, sözü hastaya bırakıp kendisinin iletmek istediği sınırlarda kalınmasına izin veririz. Hastanın tercihi neyse ona göre davranılır.
Özellikle de kritik hastalıklarda mümkünse yazılı onay alınmalıdır. Yasal sorumluluğu üstlenecek yaşta ve akli dengesi yerinde olan herkes için hastalık ve tedavi bilgisi kendine özel bilgidir ve mahremdir. Hasta, hastalığıyla ilgili bilginin aile fertleri dahil, hiç kimseye bildirilmemesini isteme hakkına sahiptir.
Biz de hekimler olarak hastanın tercihlerine sonuna kadar uymak zorundayız. Hastaya karşı her türlü bilginin açık olarak verilmesi şarttır. Ancak hasta bilgi almama hakkına da sahiptir.
Belirli konularda bilgi verilmemesini özellikle ve bilerek isteyebilir ki, bunu da tercih eden hastalar oluyor. Bu durumda hastaya bilgi vermeden doğru bildiklerimizi uygularız.
Prof. Dr. Metin Çakmakçı Anadolu Sağlık Merkezi Tıbbi Hizmetler Direktörü ve Genel Cerrahi Uzmanı
