İngiliz Yayın Kuruluşu BBC'ye göre ABD ve İsrail, İran'a yönelik operasyonlarında hava ve istihbarat üstünlüğünü birleştirerek üst düzey askeri ve siyasi liderleri hedef aldı; siber saldırılarla komuta-kontrol sistemlerini felç eden ve eş zamanlı suikastlarla karar alma mekanizmasını sarsan stratejinin amacının Tahran'ı şaşırtmak ve savaş kapasitesini zayıflatmak olduğu belirtildi. Ancak bu hamlelerin kısa vadede İran'ın karşılık verme gücünü sınırlasa da uzun vadede sertlik yanlılarının güç kazanmasına, müzakere ihtimalinin azalmasına ve rejim değişikliği tartışmalarının daha da karmaşık hale gelmesine yol açabileceği değerlendiriliyor.
BBC'ye göre ABD ve İsrail'in İran'a yönelik son hamleleri, yalnızca askeri hedefleri değil doğrudan ülkenin liderlik yapısını hedef alan kapsamlı bir stratejiye işaret ediyor. Washington ve Tel Aviv'in hava ve istihbarat üstünlüğünü birleştirerek yürüttüğü operasyonların ardında, Tahran yönetimini felç etme ve karar alma mekanizmasını çökertme amacı olduğu belirtiliyor.
HAVA ÜSTÜNLÜĞÜYLE İLK DARBE
Habere göre ABD ve İsrail, İran'ın bazı bölgelerinde hava üstünlüğünü ele geçirerek savaş uçaklarının istedikleri hedefleri vurabildiğini açıkladı. Ancak kampanyanın ilk hamlesi doğrudan askeri tesislere yönelik olmadı.
BBC'nin aktardığına göre operasyon, ABD Siber Komutanlığı ve Uzay Komutanlığı bünyesindeki siber unsurlar ile İsrailli yetkililerin gerçekleştirdiği dijital saldırılarla başladı. ABD'li askeri yetkililer, İran'ın neler olup bittiğini anlamasını, iletişim kurmasını ve karşılık vermesini engellemek amacıyla komuta-kontrol sistemlerinin hedef alındığını belirtti.
Bu süreçte elde edilen avantajla üst düzey liderlere birden fazla noktada saldırı düzenlendi. Söz konusu isimlerin aylar boyunca CIA ve Mossad gibi istihbarat kuruluşlarınca takip edildiği ifade edildi. İran iletişim sistemlerine uzun süredir teknik sızmalar yapıldığı ve sahadaki insan istihbarat ağının, özellikle Mossad tarafından yönetildiği kaydedildi.
ÜST DÜZEY İSİMLER HEDEFTE
BBC'de yer alan habere göre saldırılarda Genelkurmay Başkanı, Savunma Bakanı ve Devrim Muhafızları komutanı da dahil olmak üzere üst düzey isimler hayatını kaybetti. Operasyonların öncülüğünü İsrail'in yaptığı iddia edildi.
ABD, ilk dalgada İran'ın komuta ve kontrol merkezlerine, balistik füze rampalarına ve istihbarat altyapısına da saldırdığını duyurdu. ABD Genelkurmay Başkanı Orgeneral Dan Caine, operasyonların amacının İranlıları "şaşırtmak ve kafalarını karıştırmak" olduğunu söyledi.
ABD ve İsrail'in temel hedefinin İran'ı askeri ve idari anlamda felç etmek olduğu belirtiliyor.
İRAN HAZIRLIKLI MIYDI?
Habere göre Tahran yönetiminin liderliğin hedef alınmasına karşı hazırlık yaptığı biliniyordu. Üst düzey yetkililere, ölümleri halinde birden fazla halef belirlemeleri ve kimliklerini gizli tutmaları talimatı verilmişti.
Ancak buna rağmen, İran yönetiminin en üst düzey isimlerinden bazılarının aynı anda hedef alınabilmesi dikkat çekti. Bu durum, güvenlik protokollerinin etkinliği konusunda soru işaretleri doğurdu.
Analize göre bu suikastların kısa vadede İran'ın karşılık verme kapasitesini zorlaştırabileceği değerlendirildi. Hedefli saldırıların yarattığı kafa karışıklığı askeri açıdan avantaj sağlasa da riskleri de beraberinde getiriyor.
SERTLİK YANLILARI GÜÇLENİR Mİ?
BBC'nin aktardığına göre savaş başlamadan hemen önce tamamlanan bir CIA değerlendirmesi, İran liderinin ortadan kaldırılmasının Devrim Muhafızları içindeki sertlik yanlılarının kontrolü ele geçirmesine yol açabileceğini öngördü.
Yeni liderliğin, rejimin hayatta kalmasının savaşı sürdürmekle mi yoksa ABD'nin taleplerine boyun eğmekle mi mümkün olacağını hesaplamak zorunda kalacağı belirtildi. Ancak lider kadroya yönelik suikastların devam etmesi halinde herhangi bir müzakere zemininin oluşmasının zorlaşabileceği ifade edildi.
YÖNETİM DEĞİŞİKLİĞİ OLASILIĞI
Habere göre asıl soru, bu operasyonların rejim değişikliği ihtimalini artırıp artırmayacağı. Tarihsel örnekler, hava gücünün tek başına rejim değişikliği için yeterli olmadığını gösteriyor. ABD'nin kara birlikleri konuşlandırma konusunda istekli olmadığı vurgulanıyor.
Ocak ayında protestoların bastırılmasının ardından, güvenlik ve istihbarat aygıtının devre dışı bırakılmasının halk ayaklanmasına zemin hazırlayabileceği değerlendirmesi yapılıyor. ABD Başkanı Donald Trump, daha önce İran'da ayaklanma çağrısında bulunmuş ve silah bırakan güvenlik güçlerine dokunulmazlık sözü vermişti.
ABD-İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı. İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.
ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü. İran Kızılayı, ABD-İsrail saldırılarında 787 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
