Son Dakika: ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki uzun süredir devam eden yakın ilişki, İran ile varılan anlaşma ve İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırıları nedeniyle ciddi bir gerilim sürecine girdi. Trump'ın Beyrut saldırıları nedeniyle Netanyahu'ya sert tepki gösterdiği ve İsrail'in attığı bazı adımlardan duyduğu rahatsızlığı açıkça dile getirdiği belirtilirken, uzmanlar iki lider arasındaki çatlağın derinleşmesinin hem ABD-İsrail ilişkilerini hem de İran ve Lübnan merkezli diplomatik süreci etkileyebileceğine dikkat çekti.
ABD merkezli CNN'e göre, ABD Başkanı Donald Trump ile İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu arasındaki yakın ilişki, ABD-İran anlaşması sürecinde yaşanan gelişmeler nedeniyle ciddi bir sınamadan geçiyor. Trump'ın Beyrut'a yönelik İsrail saldırılarına tepki göstermesi ve Netanyahu'ya yönelik sert ifadeleri, iki lider arasında görüş ayrılıklarının gün yüzüne çıktığını ortaya koydu.
Anlaşmanın imzalanmasından yalnızca saatler önce İsrail savaş uçakları Lübnan'ın başkenti Beyrut'u hedef aldı. Saldırılarda en az üç kişi hayatını kaybetti. Trump, Truth Social hesabından yaptığı paylaşımda, "Beyrut'a bu sabah yapılan saldırı, özellikle İran'la barış anlaşmasına bu kadar yakın olduğumuz özel bir günde gerçekleşmemeliydi" ifadelerini kullandı.
ABD merkezli CNN'e göre Trump, kısa süre sonra Netanyahu ile yaptığı telefon görüşmesinde ise daha sert bir tavır sergiledi. Fox News muhabiri Trey Yingst'in aktardığına göre Trump, Netanyahu'ya "Ne halt ediyorsun sen?" diye sordu. Başkan Trump daha sonra Axios'a yaptığı açıklamada, "Bibi neden böyle bir saldırı yapmak zorunda kaldı ki? Çok sinirlendim. Ona bunu söyledim. Hiç sağduyusu yok" dedi.
BEYAZ SARAY'DAKİ YAKIN MÜTTEFİKLİK
Savaş öncesindeki dönemde Trump ve Netanyahu son derece yakın bir ilişki yürütüyordu. Şubat 2025'te Netanyahu, Trump'ın ikinci başkanlık döneminde Beyaz Saray'da ağırladığı ilk yabancı lider olmuştu. Netanyahu, Trump'ı "İsrail'in Beyaz Saray'daki en büyük dostu" olarak nitelendirmiş, ABD Büyükelçiliğinin Kudüs'e taşınması ve İran nükleer anlaşmasından çekilme kararları nedeniyle övmüştü. Trump da Kudüs ziyaretinde İsrail parlamentosunda ayakta alkışlanmış, Netanyahu'yu "en büyük savaş dönemi başkanlarından biri" olarak tanımlamıştı.
İRAN'A YÖNELİK ORTAK OPERASYON SAVAŞI BAŞLATTI
CNN'e göre iki lider arasındaki uyum, 28 Şubat'a kadar sürdü. Bu tarihte ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ortak saldırılar düzenlediği ve İran lideri Ali Hamaney'in öldürüldüğü belirtilirken, gelişmelerin topyekun savaşa yol açtığı ifade edildi. Savaşın ilk döneminde iki lider aynı çizgide hareket ediyor görüntüsü verdi. Ancak Mart ayı ortasında İsrail'in İran'ın Güney Pars doğal gaz sahasına yönelik saldırısı enerji fiyatlarında sert yükselişe neden oldu ve ilk görüş ayrılıkları ortaya çıktı.
Trump, saldırılarla ilgili Netanyahu ile görüştüğünü belirterek, "Ona 'Bunu yapma' dedim ve o da yapmayacak" ifadelerini kullandı. "Çok iyi anlaşıyoruz. Her şey uyumlu ama bazen o bir şey yapıyor ve ben bunu beğenmiyorsam artık bunu yapmıyoruz" diyen Trump, ilişkilerinin kontrol altında olduğunu savundu. Netanyahu ise İsrail'in "tek başına hareket ettiğini" söyleyerek ABD'yi savaşa sürüklediği yönündeki iddiaları reddetti.
"NE İSTERSEM ONU YAPACAK"
İsrail'in Kanal 12 televizyonunun haberine göre, 20 Mayıs'ta Trump ile Netanyahu arasında "uzun ve çarpıcı" bir telefon görüşmesi gerçekleştirildi. Görüşmenin ardından Trump, "O iyi, ne istersem onu yapacak" açıklamasında bulundu. Ancak ABD ile İran arasında anlaşmanın yakın olduğu bir dönemde Netanyahu'nun Beyrut'un güneyine yönelik yeni saldırılar emri vermesi, Tahran'ın müzakerelerden çekilme tehdidinde bulunmasına yol açtı.
7 Haziran'da Fox News'e konuşan Trump, İsrail'in Beyrut saldırılarından memnun olmadığını belirterek bu saldırıların İran'ın karşılık vermesine neden olduğunu ve ateşkes sürecini tehlikeye attığını söyledi.
"TÜM KARARLARI BEN VERİYORUM"
Financial Times'a konuşan Trump, Netanyahu'nun ABD-İran anlaşmasını kabul etmekten başka seçeneği olmadığını söyledi. "Tüm kararları ben veriyorum. O kararları vermiyor" diyen Trump, İsrail üzerindeki etkisini vurguladı. İsrail daha sonra İran'a yönelik yeni saldırılar düzenlese de Netanyahu 8 Haziran'da operasyonlara ara verdiğini açıkladı. İsrail Başbakanı, ülkesinin herhangi bir tehdide karşı kendisini savunma hakkını saklı tuttuğunu belirtti.
ABD merkezli CNN'e göre, Trump'ın İran ile anlaşmaya varıldığını duyurması Netanyahu için sürpriz oldu. İsrail Başbakanı'na yakın bazı medya isimleri Trump'ı hedef alırken, bir televizyon sunucusu ABD Başkanını "kaybeden" olarak nitelendirdi. Netanyahu ise X hesabından yaptığı açıklamada, "Anlaşma olsun ya da olmasın İran nükleer silahlara sahip olmayacak. Ben İsrail Başbakanı olduğum sürece bu olmayacak" ifadelerini kullandı.
TRUMP: BÜYÜK ORTAK BİZİZ
Fransa'daki G7 Zirvesi sırasında konuşan Trump, Netanyahu'nun "bazen biraz fazla heyecanlandığını" söyledi. Trump, "İnanılmaz bir ortaklığımız var. Büyük ortak biziz ve o çok küçük bir ortak" dedi. ABD Başkanı ayrıca, "Ben olmasaydım İsrail olmazdı. Ben müdahil olmasaydım İsrail çoktan havaya uçurulmuş olurdu" ifadelerini kullandı. The Economist'ten gazeteci Anshel Pfeffer, CBS News'e yaptığı değerlendirmede Netanyahu'nun siyasi sermayesini iki konu üzerine kurduğunu söyledi.
Pfeffer, "Birincisi İran'la olan mücadele, ikincisi ise Donald Trump ile olan güçlü ilişkisi. Şimdi ise her ikisini de kaybediyor gibi görünüyor" değerlendirmesinde bulundu. ABD Dışişleri Bakanlığı'nda Arap-İsrail müzakereleri konusunda danışmanlık yapan Aaron David Miller da Trump'ın Netanyahu'dan hayal kırıklığı duyduğunu belirtti. Miller, "Trump, İsrail başbakanları hakkında daha önce hiçbir Amerikan başkanının kamuoyu önünde söylemediği şeyleri söyledi" dedi.
Uzman isim, Trump'ın Netanyahu'yu cezalandırmak istemesi halinde Ekim ayında yapılacak İsrail seçimleri öncesinde ona ihtiyaç duyduğu desteği vermeyebileceğini ifade etti. Bununla birlikte Miller, Trump'ın Netanyahu ile tam anlamıyla kopmak istemediğini de sözlerine ekledi.
GÖZLER LÜBNAN'DAKİ GELİŞMELERE ÇEVRİLDİ
ABD merkezli CNN'e göre, bundan sonraki süreçte belirleyici unsur Lübnan olacak. Trump'ın İran ile imzaladığı anlaşma, İsrail ile Lübnan arasında ateşkesi de içeriyor. Ancak İsrail, Hizbullah tehdidi tamamen ortadan kalkana kadar Lübnan'dan çekilmeyeceğini savunuyor.
Trump, Fransa'da gazetecilere yaptığı açıklamada, "Lübnan konusunda küçük bir anlaşmazlığımız var. İsrail'in tutumundan memnun değilim" dedi. Aaron David Miller ise CBS News'e yaptığı değerlendirmede, "Netanyahu bu mutabakatı ve sonrasındaki müzakere sürecini baltalamak için her türlü gerekçeyi arıyor" ifadelerini kullandı.
