İngiltere merkezli The Guardian'ın haberine göre Washington yönetimi, İran'ın elinde bulunduğu iddia edilen ve en az 10 nükleer savaş başlığı üretimine yetecek yaklaşık 440 kilogram yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu güvence altına almak için İran'a özel kuvvet gönderme seçeneğini değerlendiriyor. ABD ve İsrail'in böyle bir operasyonun nasıl gerçekleştirilebileceğine dair görüşmeler yaptığı öne sürülürken, uzmanlar uranyumun derin yer altı tesislerinde bulunması nedeniyle bunun son derece karmaşık ve riskli bir kara operasyonu gerektireceğini belirtiyor.
Habere göre Trump yönetimi, İran'ın en az 10 nükleer savaş başlığı üretimine yetecek yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stokunu güvence altına almak amacıyla İran'a özel kuvvet gönderme seçeneğini masaya yatırdı. Ancak uzmanlar böyle bir operasyonun son derece karmaşık ve riskli olacağı uyarısında bulunuyor.
ABD, NÜKLEER STOK İÇİN ASKERİ SEÇENEKLERİ TARTIŞIYOR
The Guardian'a göre Trump yönetimi, İran'ın yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum (HEU) stokunu güvence altına almak için İran'a özel kuvvet konuşlandırma ihtimalini değerlendiriyor. Uzmanlara göre Tahran'ın elinde bulunan uranyum stoğunun en az 10 nükleer savaş başlığı üretmeye yetecek düzeyde olduğu ifade edildi.
ABD Başkanı Donald Trump'ın açıkladığı savaş hedefleri arasında İran'ın nükleer silah elde etmesini engellemek bulunuyor. Yaklaşık 440 kilogramlık yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoğunun, nispeten kısa sürede silah yapımına uygun uranyuma dönüştürülebileceği belirtiliyor.
ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, Kongre'de yaptığı açıklamada bu malzemenin güvence altına alınması gerektiğini belirterek, "İnsanların gidip onu alması gerekecek" ifadelerini kullandı.
URANYUM STOKUNUN YERİ: DERİN TÜNELLER
Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) Genel Direktörü Rafael Grossi, İran'ın yaklaşık 200 kilogramlık yüksek zenginleştirilmiş uranyum stoğunun İsfahan yakınlarındaki bir nükleer kompleksin derin tünellerinde bulunduğuna inanıldığını söyledi.
Grossi ayrıca Natanz'daki başka bir nükleer merkezde de uranyum bulunduğunu belirtti. Bu tesisin, Batılı analistlerin "Kazma Dağı" olarak adlandırdığı Kuh-e Kolang Gaz La bölgesinde inşa edilen yeni ve güçlendirilmiş yer altı tesisleriyle bağlantılı olduğu ifade edildi.
ÖZEL KUVVETLER SENARYOSU
Habere göre ABD ve İsrail özel kuvvetleri uzun süredir düşman ortamlardan nükleer materyal çıkarma operasyonları için eğitim alıyor. ABD'nin ayrıca "Mobil Uranyum Tesisi" olarak bilinen ve yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumu muhafaza etmek ve taşımak için tasarlanmış özel ekipman geliştirdiği biliniyor. Ancak bu ekipmanın uzman ekipler ve onları koruyacak askeri birliklerle birlikte İran'ın iç kesimlerine konuşlandırılması en az iki bölgede büyük çaplı kara operasyonları gerektiriyor.
Monterey'deki Middlebury Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nde nükleer silahların yayılması uzmanı Jeffrey Lewis, operasyonun zorluğuna dikkat çekti. Lewis, "Bu zor olur. Oldukça iyi korunuyor ve büyük ve hantal, bu yüzden içeri girip onu öylece alamazsınız" dedi.
Operasyon ihtimaline dair farklı senaryoların da tartışıldığını belirten Lewis, "Bir C-17 askeri nakliye uçağı çöle inecek ve siz bir güvenlik çemberi kurup vinçlerle mi kaldıracaksınız? Ya da gidip onu havaya uçurup ortalığı mı dağıtacaksınız? Bütün bu seçenekler bana hayal ürünü gibi geliyor" ifadelerini kullandı.
TRUMP: BELKİ İLERİDE
The Guardian gazetesi, ABD Başkanı Donald Trump'ın hafta sonu yaptığı açıklamada böyle bir operasyonun zorluğunu kabul etti ancak kısa vadede gündemde olmadığını söyledi. Trump'ın ABD birliklerinin ancak İran savunma güçleri sahada ağır kayıplar verdikten sonra gönderilebileceğini belirttiği ifade edildi.
Kara harekâtı ihtimalini tamamen dışlamayan Trump, "Belki bir noktada yaparız. Henüz bunun peşinden gitmedik. Şimdi yapmayız. Belki daha sonra yaparız" dedi.
EN İYİ ÇÖZÜM URANYUMUN SEYRELTİLMESİ VEYA İRAN DIŞINA ÇIKARILMASI
Harvard Kennedy School'da nükleer politika analisti Matthew Bunn, böyle bir askeri operasyon düşünülürken uranyum stokunun nasıl kontrol altına alınacağına dair net bir plan olmamasını eleştirdi. Bunn, "Nükleer tehlike gerekçesiyle askeri operasyon başlatmak ve en acil nükleer riskle nasıl başa çıkılacağına dair bir planın olmaması gerçekten şok edici" dedi. Bunn'a göre en iyi çözüm, savaş sonrası bir anlaşma ile yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyumun seyreltilmesi veya İran dışına çıkarılması.
ABD'DE KARA OPERASYONU ENDİŞESİ
The Guardian'a göre Demokrat Senatör Richard Blumenthal, Trump yönetiminin İran'da Amerikan askerlerini sahaya sürme yolunda ilerlediğini düşündüğünü söyledi. Blumenthal, "En çok endişelendiğim konu, oğullarımızı ve kızlarımızı İran'da sahaya sürme olasılığının Amerikan hayatları için oluşturacağı tehdit" dedi.
Senatör ayrıca Rusya ve Çin'i İran'a destek vermekle suçladı. Blumenthal, "Kelimenin tam anlamıyla Rusya düşmanımıza yardım ediyor gibi görünüyor. Aktif ve yoğun bir şekilde. İstihbarat yoluyla ve belki de başka yollarla. Çin de İran'a yardım ediyor olabilir" ifadelerini kullandı.
İRAN'IN STRATEJİSİ: YAKLAŞANI ÖLDÜRMEK
İsrail'deki Reichman Üniversitesi'nde İran uzmanı Meir Javedanfar, İran'ın mevcut stratejisinin nükleer stoklara yaklaşan herkesi etkisiz hale getirmek olduğunu ileri sürdü. Javedanfar, "İran'da kaldığı sürece, ona yaklaşan herkesin öldürüleceği planlanıyor. Şu anki strateji bu" dedi. Ancak izleme sisteminin kusursuz olmadığını belirten Javedanfar, "Birisi tünel açıp orayı ele geçirebilir. Yüzde yüz emin olamazsınız" ifadelerini kullandı.
"BOMBA YARIŞI" RİSKİ
İngiltere merkezli The Guardian'a göre yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum gözden uzaklaştırılsa bile İran rejiminin hayatta kalan unsurlarının bir "bomba yarışına" girmesi riski bulunuyor.
Uzmanlara göre silah yapımında kullanılacak uranyumu metal haline getirmek, şekillendirmek, tetikleme mekanizmasını üretmek ve bunu bir füze veya başka bir taşıma sistemine yerleştirmek teorik olarak birkaç ay içinde mümkün olabilir. Ancak tüm bu sürecin tespit edilmeden yürütülmesinin son derece zor olduğu vurgulanıyor.
