İngiltere merkezli The Guardian'a göre ABD-İsrail ile İran savaşının süresi ve sonucu, İran'ın füze ve insansız hava aracı stokları ile ABD, İsrail ve Körfez ülkelerinin sınırlı hava savunma mühimmatları arasındaki yıpratma dengesine bağlı. Analistler, çatışmanın bir "salvo rekabeti"ne dönüştüğünü, yüzde 100 savunmanın mümkün olmadığını ve yüksek maliyetli önleme füzelerinin hızla tükendiğini belirtiyor. Tarafların kritik stokları önce tüketmesi, ya saldırıların durmasına ya da müzakere edilmiş bir çözüme kapı aralayabilir.
The Guardian'a göre, ABD-İsrail ile İran savaşının süresi ve sonucu, İran'ın insansız hava aracı (İHA) ve füze stoklarının büyüklüğü ile ABD, İsrail ve Körfez ülkelerinin elindeki kritik hava savunma mühimmatlarının miktarı arasında yapılacak sert bir hesaplamaya bağlı olabilir. Analistler ve yetkililer, çatışmanın bir "yıpratma ve stok savaşı"na dönüştüğüne dikkat çekti.
Cumartesi gününden bu yana İran ve ona bağlı güçler, ABD ve İsrail'in yoğun ortak saldırılarına karşılık olarak yaklaşık 1.200 millik bir alana yayılan ve neredeyse bir düzine ülkeyi kapsayan hedeflere 1.000'den fazla saldırı düzenledi. Eskiyen hava filosu nedeniyle İsrail ve ABD hava kuvvetleriyle rekabet edemeyen Tahran, füze ve İHA cephaneliğine bel bağladı.
İngiltere merkezli gazeteye göre, İran'ın misilleme saldırılarının coğrafi kapsamı, çatışmayı İkinci Dünya Savaşı'ndan bu yana Orta Doğu'daki en geniş çaplı savaş haline getirdi. İsrail ve ABD uçakları ile füzeleri İran genelinde yüzlerce noktayı vururken, düşman ateşi sonucu tek bir uçak kaybetmedi.
Haberde, ABD ve İsrail'in hedefinin ise İran'ın füze stoklarını ve altyapısını mümkün olduğunca yok etmek olduğu ifade edilerek, fırlatma rampaları, depolar ve personelin doğrudan hedef aldığı belirtildi.
"BİR TÜR SALVO REKABETİ"
Washington'daki düşünce kuruluşu Center for a New American Security'nin savunma programı direktörü Stacie Pettyjohn, çatışmanın "bir tür salvo rekabetine" dönüştüğünü söyledi. Bu kavram, karşıt güçlerin aynı anda büyük sayıda hassas güdümlü silahlarla karşılıklı atış yapmasını tanımlayan askerî stratejik bir terim.
Pettyjohn, "Soru şu: Kritik silahlarda kimin cephanesi daha derin? Ve asıl büyük bilinmeyen, İran'ın envanterlerinin ne kadar derin olduğu," ifadelerini kullandı.
Salı günü Tel Aviv üzerinde yeniden sirenler çaldı; önleme füzeleri gelen füzeleri imha ederken çok sayıda patlama meydana geldi. Ancak savaşın başlangıcından bu yana İsrail'de 11 kişinin öldüğü ve 100'den fazla kişinin yaralandığı İran saldırıları son 36 saatte daha seyrek hale geldi.
İRAN FÜZE REZERVLERİNİ KORUMAYA ÇALIŞIYOR OLABİLİR
Analistler, İran'ın füze rezervlerini korumaya çalışıyor olabileceğini ya da daha fazla ateşleme kapasitesine sahip olmayabileceğini öne sürüyor. İran Kızılayı'na göre ülkede 787'den fazla kişi hayatını kaybetti.
Pettyjohn, "İran'ın İsrail'i vurabilecek silah sayısı, Basra Körfezi'ni vurabileceklerden daha az. Ayrıca İsrail'e yönelen birçok insansız hava aracı da engelleniyor," dedi.
İngiltere merkezli The Guardian'a göre Pettyjohn, üst düzey İranlı komutanların öldürülmesinin de koordinasyon zafiyetine yol açmış olabileceğini belirtti: "Ellerinden geldiğince ve fırsat buldukça ateş ediyor olabilirler."
"YÜZDE 100 SAVUNMA DİYE BİR ŞEY YOK"
Tahran'ın stratejisinin, vatandaşların moralini zayıflatarak ve savaşın maliyetini artırarak karşı tarafı yıpratmaya dayanabileceği değerlendiriliyor.
İsrail merkezli Missile Defence Advisory Alliance'ta kıdemli araştırmacı Tal Inbar, "Yüzde 100 savunma diye bir şey yok. Bu bir yıpratma savaşı… Tek bir füze üniversite, hastane ya da elektrik santrali gibi bir yeri vurursa maliyeti çok yüksek olabilir," dedi.
Geçen yaz İran ile 12 gün süren savaş sırasında İsrail'e yoğun füze saldırıları düzenlenmiş, bazı haberlere göre İsrail'in kritik silah stokları azalmıştı.
Inbar, "Önceki savaş ve çatışmalarda sürenin belirlenmesinde sahip olduğumuz hava savunma füzelerinin miktarı etkili oldu… Asla yeterince önleme füzeniz olamaz," değerlendirmesinde bulundu.
KÖRFEZ ÜLKELERİ ÜZERİNDEKİ YÜK ARTIYOR
Washington'daki Stimson Center'da strateji ve askerî analiz uzmanı Kelly Grieco, Körfez'deki silah envanterlerinin seviyesini bilmenin zor olduğunu ancak stokların çok hızlı tüketildiğini söyledi.
Grieco, "Yakında neyin korunacağına dair zor kararlar alınması gerekecek. İranlılar bunun farkında; bu yüzden salvo saldırıları çok büyük değil. Kampanyayı sürdürmeyi hedefliyorlar. Bu, bin kesikle ölüm stratejisi ve çatışmadaki daha zayıf taraf için çok daha tercih edilir bir yöntem," dedi.
Pettyjohn ise hava savunma stoklarının tükenmesi durumunda bunun İsrail ve ABD'yi saldırı operasyonlarını durdurmaya ve müzakere edilmiş bir çözüme yönelmeye itebileceğini ifade etti.
"ABD güçlerini çekebilir, İsrail açıkça bunu yapamaz; ancak şu anda en büyük yükü Körfez ülkeleri taşıyor ve dövülmeye devam edebilirler… Eğer İran füzelerini tüketirse barış talep etmek ve hayatta kalmaya çalışmak zorunda kalabilir, zamanla kapasitesini yeniden inşa etmeyi deneyebilir," dedi.
YÜKSEK MALİYET, SINIRLI STOK
Habere göre, söz konusu silahların yüksek maliyeti ve sınırlı bulunabilirliği de belirleyici faktörler arasında yer alıyor. Grieco'ya göre bir insansız hava aracını düşürmenin maliyeti, onu üretmenin yaklaşık beş katına ulaşıyor.
ABD yapımı en gelişmiş mühimmatların stokları ise oldukça sınırlı ve yavaş bir şekilde yenilenebiliyor. Bu mühimmatlar yalnızca Orta Doğu'da değil, Ukrayna ve Tayvan gibi diğer kritik bölgelerde de yoğun talep görüyor.
İngiltere merkezli The Guardian'a göre, savaşın nihai sonucu yalnızca sahadaki askerî kabiliyetlere değil, tarafların kritik mühimmat stoklarını ne kadar süre sürdürebileceğine bağlı olacak.
ABD-İSRAİL'İN İRAN'A SALDIRILARI
İsrail ve ABD, Tahran ile Washington yönetimleri arasında müzakereler sürerken 28 Şubat'ta İran'a askeri saldırı başlattı.
İran da İsrail'in yanı sıra ABD üslerinin bulunduğu Katar, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve Bahreyn başta olmak üzere bazı bölge ülkelerinde belirlediği hedeflere saldırılarla karşılık verdi.
ABD-İsrail saldırılarında, İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in yanı sıra çok sayıda üst düzey yetkili öldü.
İran Kızılayı, ABD-İsrail saldırılarında 787 kişinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
