Son Dakika: ABD ve İsrail'in İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaş süreci küresel ekonomide belirsizliği artırırken, en büyük ekonomik kazancı enerji şirketleri, savunma sanayi firmaları, tanker ve sigorta şirketleri ile Wall Street bankaları elde etti. Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatların aksaması petrol ve LNG fiyatlarını yükseltirken, silah siparişleri, navlun ücretleri ve finansal işlem hacimlerindeki artış milyarlarca dolarlık ek gelir sağladı.
Katar merkezli Al Jazeera'ya göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ilk saldırılarının üzerinden yaklaşık dört ay geçerken, savaşın küresel ekonomide yarattığı belirsizlik bazı sektörler için milyarlarca dolarlık kazanç anlamına geldi. Enerji fiyatlarının yükselmesi, küresel ticaretin aksaması ve piyasalardaki dalgalanmalar savunma sanayi şirketleri, petrol ve doğal gaz üreticileri, nakliye ve sigorta firmaları ile Wall Street bankalarının gelirlerini önemli ölçüde artırdı.
Tarafların İsviçre'de yürüttüğü görüşmeler sonucunda, İran'ın nükleer programı, yaptırımların kaldırılması ve Hürmüz Boğazı'nın geleceğini kapsayan müzakereler için 60 günlük ateşkesi öngören bir mutabakat zaptı imzaladığı belirtilirken, kalıcı bir anlaşmanın küresel ekonomideki baskıyı hafifletebileceği değerlendiriliyor.
ENERJİ ŞİRKETLERİ SAVAŞIN EN BÜYÜK KAZANANLARI ARASINDA
Habere göre, çatışmalardan en doğrudan ekonomik faydayı enerji sektörü sağladı. Savaş öncesinde dünya petrolü ile sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştiriliyordu. Bölgedeki sevkiyatların aksaması ham petrol fiyatlarını hızla yükseltirken, küresel enerji piyasalarında sert dalgalanmalara neden oldu.
Yükselen fiyatlar özellikle petrol üreticilerinin gelirlerini artırdı. Suudi Arabistan merkezli bir petrol şirketinin ilk çeyrek kârı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 artışla 32,5 milyar dolara ulaştı. Şirket, Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakan ve Kızıldeniz'e uzanan 1.200 kilometrelik Doğu-Batı petrol boru hattını kullanarak günlük 7 milyon varil ihracatını sürdürürken, petrolünü daha yüksek fiyatlardan satmayı başardı.
Öte yandan British Petroleum (BP), ilk çeyrekte 3,2 milyar dolar kâr açıkladı. Bu rakam geçen yılın aynı döneminin iki katından fazla olurken, analistlerin 2,67 milyar dolarlık beklentisini de geride bıraktı. Al Jazeera'ya göre, kazanç sağlayanlar yalnızca büyük petrol şirketleriyle sınırlı kalmadı. Küresel LNG arzının yaklaşık beşte birinin normal şartlarda Hürmüz Boğazı'ndan taşınması nedeniyle, ABD merkezli Venture Global ve Cheniere Energy gibi LNG şirketleri de alıcıların daha güvenli tedarik arayışına yönelmesiyle avantaj elde etti.
SAVUNMA SANAYİ ŞİRKETLERİNDE SİPARİŞLER BÜYÜDÜ
Katar merkezli Al Jazeera'ya göre, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik ilk saldırılarından birkaç gün sonra dünyanın en büyük silah üreticilerinin yöneticileri Beyaz Saray'da bir araya gelerek, azalan mühimmat stoklarının yeniden doldurulması amacıyla üretimin artırılması konusunda görüşmeler gerçekleştirdi.
RTX, Lockheed Martin, Boeing, Northrop Grumman, BAE Systems, L3Harris ve Honeywell yöneticilerinin katıldığı toplantıda, milyarlarca dolarlık mevcut siparişlerin yanı sıra hükümetlerin silah stoklarını yenileme çabalarıyla yeni siparişlerin de artmasının beklendiği ifade edildi. Çatışmalardan yalnızca haftalar önce ABD Başkanı Donald Trump'ın, Savunma Bakanı Pete Hegseth'in talep ettiği 500 milyar dolarlık savunma bütçesi artışını onayladığı da haberde hatırlatıldı.
NAKLİYE VE SİGORTA ŞİRKETLERİ YÜKSEK NAVLUN VE PRİMLERDEN KAZANDI
Al Jazeera'ya göre, Avrupa finans kuruluşu Kepler Cheuvreux, Hürmüz Boğazı'ndaki aksaklıkların tankerlerin daha uzun rotalar kullanmasına ve küresel tanker filosunun yaklaşık yüzde 7'sinin devre dışı kalmasına yol açtığını belirtti. Bu durum navlun ücretlerini tarihi seviyelere taşıdı. Haberde ayrıca, çatışmaların başlamasının ardından Hürmüz Boğazı'ndan geçen gemiler için savaş riski sigorta primlerinin beş katına yükseldiği ve bunun deniz sigortacılarının gelirlerini de artırdığı aktarıldı.
WALL STREET BANKALARI PİYASA OYNAKLIĞINDAN FAYDALANDI
Habere göre, savaş yalnızca enerji ve savunma sektörünü değil, finans sektörünü de olumlu etkiledi. Petrol, döviz ve tahvil piyasalarında yaşanan sert dalgalanmalar yatırımcıların portföylerini yeniden şekillendirmesine neden olurken, işlem hacmindeki artış yatırım bankalarının komisyon ve işlem gelirlerini yükseltti.
ABD'nin en büyük altı yatırım bankası olan JPMorgan Chase, Bank of America, Citigroup, Morgan Stanley, Goldman Sachs ve Wells Fargo'nun 2026 yılının ilk üç ayında toplam yaklaşık 48 milyar dolar kâr elde ettiği belirtildi.
